खालीलपैकी कोणत्या समूहावर चलनवाढीचा प्रतिकूल परिणाम होतो ?
अ. असंघटित क्षेत्रातील मजूरी करणारे
ब. लाभधारक
क. वेतनधारी चलनवाढीनुसार वेतन निर्देशांक असणारे
ड. निश्चित निवृत्ती वेतन मिळविणारे निवृत्तीधारक
वरीलपैकी कोणते विधाने बरोबर आहे ?
खालीलपैकी कोणत्या समूहावर चलनवाढीचा प्रतिकूल परिणाम होतो ?
अ. असंघटित क्षेत्रातील मजूरी करणारे
ब. लाभधारक
क. वेतनधारी चलनवाढीनुसार वेतन निर्देशांक असणारे
ड. निश्चित निवृत्ती वेतन मिळविणारे निवृत्तीधारक
वरीलपैकी कोणते विधाने बरोबर आहे ?
Which of the following groups are adversely affected by inflation?
a. Wage earners in the informal sector
b. Profit earners
c. Salary earners with salaries indexed to inflation
d. Pensioners with fixed pensions
Which of the statements given above is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (अ आणि ड) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• चलनवाढीचा (भाववाढीचा) विविध घटकांवरील परिणाम:
• महागाईचा परिणाम समाजातील सर्व घटकांवर एकसारखा होत नाही, तर काहींना याचा फटका बसतो तर काहींना फायदा होतो.
• विधान (अ) बरोबर आहे: असंघटित क्षेत्रातील कामगार/मजूर यांच्या रोजंदारीत महागाईच्या प्रमाणात वाढ होत नाही; परिणामी त्यांच्या पैशांची खरेदीक्षमता वेगाने घटते व त्यांना मोठा तोटा सहन करावा लागतो.
• विधान (ड) बरोबर आहे: निश्चित निवृत्तीवेतनधारक (Fixed Pensioners) यांना दरमहा ठरावीक रक्कम मिळते; वस्तूंच्या किमती वाढल्यामुळे त्यांच्या ठरावीक उत्पन्नाचे वास्तव मूल्य (Real Value) कमी होऊन त्यांच्यावर प्रतिकूल परिणाम होतो.
• फायदा होणारे घटक:
• विधान (ब): उद्योगपती व व्यावसायिक (Profit Earners) यांना भाववाढीमुळे नफ्याचे प्रमाण वाढल्याने फायदा होतो.
• विधान (क): महागाई निर्देशांक जोडलेले पगारदार यांना महागाई भत्ता (DA) मिळत असल्याने त्यांच्यावर प्रतिकूल परिणाम होत नाही.
• म्हणून अ आणि ड हे प्रतिकूल परिणाम होणारे गट आहेत (पर्याय ४).
• महत्त्वाची टीप: चलनवाढीमुळे असंघटित मजूर आणि ठरावीक निवृत्तीवेतनधारकांना सर्वाधिक फटका बसतो, तर नफा मिळवणाऱ्या व्यावसायिकांना फायदा होतो.
The correct answer is Option D (a and d).
Key Points:
• Redistributive Effects of Inflation:
• Inflation causes an uneven transfer of real purchasing power across different economic groups.
• Statement (a) is correct: Informal sector wage earners lack collective bargaining power and contractual indexation; hence, as consumer prices surge, their real wages fall sharply, eroding their living standards.
• Statement (d) is correct: Fixed pensioners receive a predetermined, unchanging nominal sum every month; progressive price increases steadily destroy the real purchasing power of their fixed pensions.
• Beneficiaries or Neutral Groups:
• Statement (b) is incorrect: Profit earners/business owners gain because prices of finished goods rise faster than input costs, widening profit margins.
• Statement (c) is incorrect: Salaried employees with inflation-indexed salaries receive periodic Dearness Allowance (DA) revisions linked to the Consumer Price Index (CPI), protecting their real income.
• Therefore, the adversely affected groups are a and d (Option 4).
• Key Takeaway: Inflation harms fixed-income pensioners and unindexed informal labourers while benefiting entrepreneurs and profit earners.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये
भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...
मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)
मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...
बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)
भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतीय चलनाचे ₹ हे नवीन चिन्ह कोणत्या वर्षी स्वीकारण्यात आले...
कोणत्याही अर्थव्यवस्थेत व्यापारचक्र ज्या अवस्थेतून जाते तीचा...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :