ब्रिटिश काळात शेतीच्या व्यापारीकरणामुळे पुढीलपैकी कोणत्या पिकाच्या उत्पादनात वाढ झाली ?
अ. चहा, गहू
ब. ऊस, कापूस
क. ताग, नीळ
ड. तंबाखू, अफू वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत ?

योग्य उत्तर: पर्याय C — फक्त ब, क आणि ड सविस्तर स्पष्टीकरण: ब्रिटिश राजवटीत शेतीचे व्यापारीकरण झाल्यामुळे निर्यातक्षम आणि औद्योगिक कच्चामाल म्हणून वापरल्या जाणाऱ्या अनेक पिकांचे क्षेत्र वाढले. कापूस, ऊस, ताग, नीळ, तंबाखू आणि अफू ही व्यापारीकरणाशी स्पष्टपणे संबंधित पिके होती. MPSC च्या अंतिम उत्तरतालिकेत (ब), (क) आणि (ड) हा संच ग्राह्य धरला असून त्यामुळे पर्याय C योग्य आहे. अचूकतेची नोंद: इतिहासाच्या विस्तृत संदर्भात चहा हाही ब्रिटिशांनी प्रोत्साहन दिलेला महत्त्वाचा व्यावसायिक पीक होता; काही स्रोतांत अन्नधान्यांच्या निर्यातीमध्ये गव्हाचाही उल्लेख आढळतो. तरी या विशिष्ट PYQ च्या अंतिम MPSC key मध्ये (अ) 'चहा, गहू' ही जोडी योग्य संचात घेतलेली नाही. त्यामुळे exam answer C ठेवला आहे. परीक्षेसाठी लक्षात ठेवा: प्रश्नातील मुख्य संकल्पना आणि पर्यायांतील सूक्ष्म फरक समजून घ्या; केवळ उत्तराचे अक्षर पाठ करू नका.