भारतात राष्ट्रीय उत्पन्नाचे मापन करतांना कोणत्या मर्यादा/अडचणी निर्माण होतात ?
अ. उत्पन्न वाटणीच्या आकडेवारीचा अभाव.
ब. न नोंदवलेले बेकायदेशीर उत्पन्न.
क. मौद्रिक क्षेत्राचे उत्पादन.
ड. लहान उत्पादकांच्या उत्पन्नाविषयी सांख्यिकी उपलब्ध नसणे.

Which limitations/difficulties arise in National Income estimation in India ?
a. Absence of data on income distribution.
b. Unreported illegal income.
c. The output of monetised sector.
d. Non availability of data about income of small producers.

पर्याय (Options):
a
अ फक्त
a only
b
ब आणि क
b and c
c
अ, ब आणि ड
a, b and d
✓ योग्य उत्तर
d
वरील सर्व
All of the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय C (अ, ब आणि ड) आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण:
भारतात राष्ट्रीय उत्पन्न मोजताना खालील व्यावहारिक व संकल्पनात्मक अडचणी येतात:
१. उत्पन्न वाटणीच्या आकडेवारीचा अभाव (विधान अ - बरोबर): असंघटित क्षेत्र मोठे असल्याने उत्पन्न वाटपाची विश्वसनीय आकडेवारी उपलब्ध नसते.
२. न नोंदवलेले काळे/बेकायदेशीर उत्पन्न (विधान ब - बरोबर): समांतर अर्थव्यवस्था (Black Money/Parallel Economy) मुळे मोठ्या प्रमाणावर उत्पन्न लपवले जाते, जे राष्ट्रीय उत्पन्नात मोजले जात नाही.
३. लहान उत्पादकांची सांख्यिकी उपलब्ध नसणे (विधान ड - बरोबर): शेतकरी, कारागीर, फेरीवाले आणि सूक्ष्म व्यावसायिक यांचे हिशेब नोंदवलेले नसतात.
४. विधान क चुकीचे का आहे?: 'मौद्रिक क्षेत्राचे उत्पादन' (Monetised Sector Output) मोजणे सोपे असते, ती अडचण नसून जमेची बाजू आहे. खरी अडचण 'अ-मौद्रिक क्षेत्र' (Non-monetised sector - जिथे वस्तुविनिमय किंवा स्व-उपभोगासाठी उत्पादन होते) ही असते.

त्यामुळे अ, ब आणि ड या खऱ्या अडचणी आहेत.

The correct answer is Option C (a, b and d).

Detailed Step-by-Step Analysis:
In a developing economy like India, national income accounting encounters several practical bottlenecks:
1. Statement a (Valid hurdle): Absence of reliable, comprehensive micro-data on income distribution, particularly across the informal workforce.
2. Statement b (Valid hurdle): Unreported parallel/black economy and illegal earnings that bypass tax records, leading to underestimation of actual output.
3. Statement d (Valid hurdle): Vast unorganized micro-enterprises and smallholders do not maintain double-entry bookkeeping, making statistical imputation difficult.
4. Statement c (NOT a hurdle): The output of the 'monetised' sector is systematically recorded through banking channels and market prices. The real difficulty is the 'non-monetised sector' (subsistence production, barter, unpaid household labor).

Hence, statements a, b, and d represent the actual limitations.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राष्ट्रीय उत्पन्न, आर्थिक वृद्धी व विकास (National Income, Economic Growth & Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या मूलभूत संकल्पना: GDP, GNP, NDP, NNP, Factor Cost वि. Market Price, Green GDP व GDP Deflator

राष्ट्रीय उत्पन्न (National Income) हे कोणत्याही देशाच्या आर्थिक प्रगतीचे आणि नागरिकांच्या जीवनमानाचे मोजमाप करणारे सर्व...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

राष्ट्रीय उत्पन्न मोजमाप पद्धती, भारतीय सांख्यिकी इतिहास (दादाभाई नौरोजी ते महालनोबिस) व NSO रचना

राष्ट्रीय उत्पन्नाचे मोजमाप करण्यासाठी उत्पादनाचा प्रवाह, उत्पन्नाचा प्रवाह आणि खर्चाचा प्रवाह या तीन दृष्टिकोनातून तीन...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

अर्थव्यवस्थेची क्षेत्रे (प्राथमिक, द्वितीयक, तृतीयक, चतुर्थक व पंचमक) आणि आर्थिक वृद्धी वि. आर्थिक विकास

कोणत्याही अर्थव्यवस्थेतील मानवी आर्थिक क्रियांचे स्वरूप आणि उत्पादन प्रक्रिया समजून घेण्यासाठी तिची प्राथमिक, द्वितीयक,...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2026 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔