कोणते खत हे जैविक खत म्हणून ओळखले जाते ?
(a) गांडूळ खत
(b) शेणखत
(c) रायझोबियम
(d) हिरवळीचेखत
पर्यायी उत्तरे :
कोणते खत हे जैविक खत म्हणून ओळखले जाते ?
(a) गांडूळ खत
(b) शेणखत
(c) रायझोबियम
(d) हिरवळीचेखत
पर्यायी उत्तरे :
Which fertilizer is known as Bio-fertilizer?
(a) Vermicompost
(b) Farmyard Manure
(c) Rhizobium
(d) Green Manure
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (फक्त (c)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• जैविक खताची (Bio-fertilizer) वैज्ञानिक व्याख्या: जैविक खत म्हणजे सूक्ष्मजीवांची (जिवाणू, बुरशी किंवा शैवाल) जिवंत किंवा सुप्त अवस्था असणारे संवर्धन, जे वनस्पतींच्या पोषणासाठी जैविक नत्र स्थिरीकरण किंवा स्फुरद विरघळवण्याचे कार्य करते. म्हणूनच रायझोबियम हे शुद्ध वैज्ञानिक परिभाषेत जैविक खत आहे.
• सेंद्रिय खत वि. जैविक खत:
• गांडूळ खत (Vermicompost), शेणखत (FYM) आणि हिरवळीचे खत (Green Manure) हे सेंद्रिय खते (Organic Manures) या वर्गात मोडतात, कारण ते सेंद्रिय पदार्थांच्या विघटनातून तयार झालेले स्थूल खत असतात.
• रायझोबियमचे कार्य: हा सहजीवी जिवाणू कडधान्य/द्विदल पिकांच्या मुळांवरील गाठींमध्ये राहून हवेतील मुक्त नायट्रोजनचे वनस्पतींना शोषून घेता येईल अशा स्वरूपात स्थिरीकरण करतो.
• महत्त्वाची टीप: रायझोबियम हे सूक्ष्मजीवयुक्त जैविक खत (Bio-fertilizer) आहे, तर गांडूळ खत व शेणखत ही सेंद्रिय खते (Organic Manure) आहेत.
The correct answer is Option B (Only (c)).
Key Points:
• Scientific Definition of Bio-fertilizer: Bio-fertilizers are substance formulations containing living or latent cells of beneficial microorganisms (bacteria, fungi, or algae) that promote plant growth by increasing the supply of primary nutrients through biological nitrogen fixation, phosphorus solubilization, or mycorrhizal associations. Hence, Rhizobium is strictly classified as a Bio-fertilizer (जीवजंतू खत).
• Organic Manures vs. Bio-fertilizers:
• Vermicompost, Farmyard Manure (FYM), and Green Manure are classified as Organic Manures (सेंद्रिय खते) or bulky organic amendments derived from decomposed organic matter/plant tissues.
• Role of Rhizobium: A symbiotic bacterium that colonizes the root nodules of leguminous plants and converts atmospheric atmospheric nitrogen (N₂) into absorbable ammonium ions.
• Key Takeaway: Rhizobium is technically a bio-fertilizer (microbial inoculant), whereas vermicompost, FYM, and green manure are bulky organic manures.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये
भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...
मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)
मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...
बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)
भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भाखरा-नांगल प्रकल्प राज्यांशी संबंधीत आहे.
'किसान क्रेडिट कार्ड योजना' शेतकऱ्यांना सुलभतेने मिळविण्यासा...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :