#46📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper(2013) +1 गुण

अप्रत्यक्ष कराचा करभार विक्रेता ग्राहकावर पूर्णपणे केंव्हा ढकलू शकतो ?
(1) मागणी पूर्णपणे अलवचिक असते.
(2) मागणी पूर्णपणे लवचिक असते
(3) मागणी सापेक्ष लवचिक असते.
(4) मागणी सापेक्ष अलवचिक असते.

When can the burden of an indirect tax be entirely shifted by the seller to the buyer ?
(1) Demand is perfectly inelastic
(2) Demand is perfectly elastic
(3) Demand is relatively elastic
(4) Demand is relatively inelastic

पर्याय (Options):
a
मागणी पूर्णपणे अलवचिक असते.
Demand is perfectly inelastic
✓ योग्य उत्तर
b
मागणी पूर्णपणे लवचिक असते
Demand is perfectly elastic
c
मागणी सापेक्ष लवचिक असते.
Demand is relatively elastic
d
मागणी सापेक्ष अलवचिक असते.
Demand is relatively inelastic
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (मागणी पूर्णपणे अलवचिक असते.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• अप्रत्यक्ष कराचा भार (Tax Incidence) विक्रेता आणि ग्राहक यांच्यात कसा विभागला जाईल हे मागणीच्या किंमत लवचिकतेवर (Price Elasticity of Demand) अवलंबून असते.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• जेव्हा वस्तूची मागणी 'पूर्णपणे अलवचिक' (Perfectly Inelastic, E_d = 0) असते, तेव्हा किंमत कितीही वाढली तरी ग्राहक ती वस्तू खरेदी करणे थांबवत नाहीत (उदा. जीवनरक्षक औषधे).
• अशा वेळी विक्रेता कराची संपूर्ण रक्कम वस्तूच्या किमतीत जोडून कराचा 100% भार ग्राहकावर ढकलू शकतो.
• महत्त्वाची तथ्ये
• जर मागणी पूर्णपणे लवचिक असेल (E_d = infty), तर विक्रेता किमतीत 1 रुपयाही वाढवू शकत नाही आणि कराचा संपूर्ण भार विक्रेत्यालाच सोसावा लागतो.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• 'सापेक्ष अलवचिक' स्थितीत कराचा बहुतांश भार ग्राहकावर पडतो, परंतु 'पूर्णपणे' (Entirely/100%) भार ढकलण्यासाठी मागणी 'पूर्णपणे अलवचिक' असावी लागते.
• इतर पर्याय
• पर्याय 2 मध्ये भार विक्रेत्यावर पडतो, तर पर्याय 3 आणि 4 मध्ये भार विभागला जातो.
• महत्त्वाची टीप: जेव्हा मागणी पूर्णपणे अलवचिक (E_d = 0) असते, तेव्हा अप्रत्यक्ष कराचा संपूर्ण भार विक्रेता ग्राहकावर ढकलू शकतो.

The correct answer is Option A (Demand is perfectly inelastic).

Key Points:
• Core Concept
• The shifting and incidence of indirect taxation depends on the relative price elasticities of demand (E_d) and supply (E_s).
• Why Correct
• When demand is perfectly inelastic (E_d = 0):
• Consumers purchase the exact same quantity regardless of price changes (e.g., life-saving medicines).
• The seller can increase the gross market price by the full amount of the indirect tax without suffering any reduction in sales volume.
• Hence, the entire tax incidence shifts forward onto the buyer.
• Key Details
• Conversely, if demand is perfectly elastic (E_d = infty), the seller cannot raise the price at all, bearing the entire burden.
• Exam Traps
• Inelastic means unresponsive quantity demanded; 'perfectly inelastic' guarantees 100% tax shifting onto buyers.
• Other Options
• Perfectly elastic (Option 2): 100% burden falls on the seller.
• Relatively elastic/inelastic (Options 3 & 4): The tax burden is shared proportionately between seller and buyer.
• Key Takeaway: A seller shifts 100% of an indirect tax to buyers when demand is perfectly inelastic (E_d = 0).

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)

सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा

भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष

भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔