#39📅 MPSC Rajyaseva Mains P1 2015 Official Question Paper(2015) +1 गुण

तेभाग संघर्ष काय होता ?

What was the Tebhaga Struggle ?
पर्याय (Options):
a
तेभाग या प्रदेशाच्या स्वातंत्र्याचा संघर्ष
Struggle for independence of Tebhaga region.
b
खंडाने शेत कसणाऱ्याला पिकाचा दोन-तृतीयांश वाटा मिळावा म्हणून केलेला संघर्ष
Struggle for keeping two-thirds of the harvest for the share-cropper.
✓ योग्य उत्तर
c
भारत आणि पूर्व पाकिस्तानामधील छोट्या प्रदेशावरून झालेला संघर्ष
Struggle for a small piece of land between India and East Pakistan.
d
पिकाचा कमीत कमी अर्धा हिस्सा मिळावा म्हणून केलेला संघर्ष
Struggle for keeping at least one-half of the harvest for the share-cropper.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (खंडाने शेत कसणाऱ्याला पिकाचा दोन-तृतीयांश वाटा मिळावा म्हणून केलेला संघर्ष) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• बंगालमधील तेभागा लढा (१९४६-४७):
• पार्श्वभूमी: बंगाल प्रांतात किसान सभेच्या (कम्युनिस्ट पक्ष) नेतृत्वाखाली कुळ आणि बटाईदारांनी (बर्गादार/अधियार) जमीनदारांविरुद्ध पुकारलेला हा ऐतिहासिक शेतकरी लढा होता.
• प्रमुख मागणी (दोन-तृतीयांश वाटा): तत्कालीन पद्धतीनुसार पिकाचा ५०% (अर्धा) वाटा जमीनदाराला (जोतदार) द्यावा लागत असे. फ्लाउड कमिशनच्या शिफारशीनुसार शेतकऱ्यांनी मागणी केली की पिकाचे ३ भाग करून त्यातील दोन-तृतीयांश (2/3) वाटा प्रत्यक्ष शेती कसणाऱ्या शेतकऱ्याला (बर्गादार) मिळावा आणि जमीनदाराला फक्त 1/3 भाग मिळावा.
• 'तेभागा'चा शाब्दिक अर्थ 'तीन तृतीयांश' असा होतो.
• अचूक उत्तर पर्याय (२) आहे.
• महत्त्वाची टीप: तेभागा संघर्ष म्हणजे बंगालमधील बटाईदार शेतकऱ्यांनी पिकाचा दोन-तृतीयांश (2/3) वाटा मिळवण्यासाठी दिलेला लढा होय.

The correct answer is Option B (Struggle for keeping two-thirds of the harvest for the share-cropper.).

Key Points:
• Tebhaga Movement in Bengal (1946–47):
• Context & Genesis: Led by the Kisan Sabha (peasant wing of the Communist Party of India) in Bengal, the movement was organized by sharecroppers known as *Bargadars* / *Adhiyars*.
• Core Demand (Two-Thirds Share): Traditionally, sharecroppers surrendered 50% (half) of their produce to the Jotedars (landlords). Based on the recommendations of the Flood Commission (Floud Commission), the Bargadars demanded that they should keep two-thirds (2/3) of the harvest for themselves, while reducing the landlord's share to one-third (1/3).
• Famous Slogan: *'Nij khamare dhan tolo'* (Take the paddy to your own threshing floors, not the Jotedar's).
• Tebhaga literally means 'three shares' (demanding two shares out of three for the peasant) (Option 2).
• Key Takeaway: Tebhaga movement was the struggle by Bengal sharecroppers demanding a two-thirds (2/3) share of the harvest.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्रातील सशस्त्र क्रांतिकारक, शेतकरी व आदिवासी लढा' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2015 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔