1857 च्या उठावानंतर बंगालमधील नील उत्पादक शेतकऱ्यांना मळेवाल्याविरुद्ध उठावात यश मिळण्याचे कारण कोणते?
(a) उपक्रमशीलता व सहकार्य
(b) संघटना व शिस्त
(c) मळेवाल्यात पडलेली फूट
(d) हिंदू-मुस्लिम शेतकरी एक्य
1857 च्या उठावानंतर बंगालमधील नील उत्पादक शेतकऱ्यांना मळेवाल्याविरुद्ध उठावात यश मिळण्याचे कारण कोणते?
(a) उपक्रमशीलता व सहकार्य
(b) संघटना व शिस्त
(c) मळेवाल्यात पडलेली फूट
(d) हिंदू-मुस्लिम शेतकरी एक्य
What was the reason the indigo farmers in Bengal succeeded in revolting against the landlords after the revolt of 1857?
(a) Entrepreneurship and co-operation
(b) Organization and discipline
(c) A split in the landlords
(d) Hindu-Muslim peasants unity
योग्य उत्तर पर्याय B [फक्त (a), (b) आणि (d)] आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. १८५९-६० चा बंगालमधील प्रसिद्ध 'नीळ उठाव' (Indigo Revolt / नील विद्रोह): नदिया जिल्ह्यातील चौगाछा गावात दिगंबर विश्वास आणि विष्णू विश्वास यांच्या नेतृत्वाखाली सुरू झाला.
२. शेतकऱ्यांच्या यशाची खरी कारणे:
- (a) उपक्रमशीलता व सहकार्य (Co-operation): शेतकऱ्यांनी नीळ न पिकवण्याची सामूहिक शपथ घेतली आणि सामाजिक बहिष्कार अस्त्र वापरले.
- (b) संघटना व शिस्त (Organization & Discipline): शेतकऱ्यांनी शिस्तबद्ध लाठीधारी संरक्षक पथके उभारली आणि कायदेशीर लढा दिला.
- (d) हिंदू-मुस्लिम शेतकरी ऐक्य (Hindu-Muslim Unity): या चळवळीत धर्मभेद विसरून सर्व रयत एकत्र आली; हिंदू व मुस्लिम शेतकऱ्यांनी खांद्याला खांदा लावून लढा दिला.
३. विधान (c) चुकीचे का आहे?:
- युरोपियन नीळ मळेवाले (Planters) संघटित होते; त्यांच्यात कोणतीही फूट पडली नव्हती. त्यामुळे मळेवाल्यांमधील फूट हे शेतकऱ्यांच्या यशाचे कारण नव्हते.
म्हणून अचूक उत्तर 'फक्त (a), (b) आणि (d)' आहे.
The correct answer is Option B (Only (a), (b) and (d)).
Detailed Step-by-Step Analysis:
1. The Indigo Revolt (1859–60) in Bengal, spearheaded by Digambar Biswas and Bishnu Charan Biswas in Nadia district, was one of the most successful peasant uprisings in colonial India.
2. Key Pillars of Success:
- (a) Entrepreneurship & Mutual Co-operation: Ryots collectively refused advance contracts (dadan) and boycotted planters.
- (b) Tight Organization & Discipline: Organized systematic resistance, maintained strike funds, and effectively appealed through legal courts.
- (d) Complete Hindu-Muslim Unity: Mobilized both Hindu and Muslim cultivators without any communal friction.
3. Statement (c) is historically false because European planters and their Indigo Planters Association remained united throughout; no internal factional split occurred among them.
Hence, only (a), (b), and (d) explain their historic success.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्रातील सशस्त्र क्रांतिकारक, शेतकरी व आदिवासी लढा' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
महाराष्ट्रातील सशस्त्र क्रांतिकारी चळवळ: फडके, चाफेकर ते सावरकर: नोट्स PDF
आद्य क्रांतिकारक वासुदेव बळवंत फडके (रामोशी सैन्य, जाहीरनामा, एडेन बलिदान १८८३), चाफेकर बंधू (प्लेग कमिशनर रँड वध २२ जून...
शेतकरी, आदिवासी व रामोशी उठाव: उमाजी नाईक ते वारली चळवळ: नोट्स PDF
राजे उमाजी नाईक (रामोशी उठाव १८२४-३२, जाहीरनामा, पुणे फाशी), खान्देश भिल्ल उठाव (कजारसिंग, भीमा नाईक अंबापाणी १८५७), राघ...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
अचूक जोड्या लावा. (a) भारतीय सुशासनाचा कायदा - 1858 - (i) मु...
जोड्या जुळवा. (a) मोपल्याचे बंड - (i) खानदेश (महाराष्ट्र) (b...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Prelims 2025 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
