'लोकसंख्येचा लाभांश' या संकल्पनेत लाभांश काय आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय B (काम करणाऱ्या वयातील वाढलेली लोकसंख्या / Rising share of working age population) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. संयुक्त राष्ट्र लोकसंख्या निधी (UNFPA) नुसार: जेव्हा एखाद्या देशाच्या लोकसंख्येत आश्रितांच्या (०-१४ वर्षे आणि ६५+ वर्षे) प्रमाणापेक्षा उत्पादक किंवा काम करणाऱ्या वयोगटातील (१५ ते ६४ वर्षे) लोकांचे प्रमाण अधिक वाढते, तेव्हा देशाच्या आर्थिक विकासाला मिळणाऱ्या वाढीव गतीला 'लोकसंख्या लाभांश' (Demographic Dividend) म्हणतात.
२. या संकल्पनेतील 'लाभांश' म्हणजे रोख नफा नव्हे, तर लोकसंख्येच्या वयोरचनेतील अनुकूल बदलामुळे निर्माण होणारी 'कार्यक्षम कामगार शक्ती' (Rising share of working-age population), ज्यामुळे बचत दर, गुंतवणूक आणि उत्पादन वाढते.
३. भारत सध्या या लोकसंख्या लाभांशाच्या सुवर्णकाळातून जात असून भारताचे सरासरी वय सुमारे २८ वर्षे आहे.
The correct answer is Option B (Rising share of working age population).
Detailed Step-by-Step Analysis:
1. As defined by the United Nations Population Fund (UNFPA), 'Demographic Dividend' refers to the economic growth potential that can result from shifts in a population’s age structure, mainly when the share of the working-age population (15 to 64 years) is larger than the non-working-age/dependent share (under 14 and 65+).
2. The 'dividend' represents the surge in productive labor supply, higher per capita savings, and capital accumulation created by a low dependency ratio.
3. India is currently experiencing this demographic sweet spot with a median age of ~28 years.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'जनगणना २०११: महाराष्ट्र व भारत तुलनात्मक सांख्यिकी व विश्लेषण' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
डॉ. एस. महेंद्र देव आणि सी. रवी यांनी दारिद्र्यरेषेखालील लोक...
अर्थसंकल्पातील विकासोत्तर खर्चामध्ये खालीलपैकी कशाचा समावेश...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Prelims 2026 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
