#162📅 MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI)(2011) +1 गुण

भांडवली निधीमध्ये (महसूलामध्ये) 'कर्ज आणि इतर जोखीम' काय दर्शविते ?

What does 'borrowing and other receipts' under capital receipts refer to ?
पर्याय (Options):
a
रिझर्व्ह बँकेकडे असलेले सरकारी "अॅड हॉक" कर्जरोखे
Government issue of adhoc treasury bills to RBI
b
नाणेबाजारातील 100 दिवसांचे सरकारी कर्ज रोखे
Government issue of 100 day treasury bills in the market
c
लोकांना देय असलेली सरकारी देयता
The liabilities of Government payable to the public
✓ योग्य उत्तर
d
वरीलपैकी नाही
None of the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (लोकांना देय असलेली सरकारी देयता) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• केंद्रीय अर्थसंकल्पामध्ये भांडवली जमेचे (Capital Receipts) दोन भाग पडतात: कर्ज नसलेली भांडवली जमा (कर्ज वसुली व निर्गुंतवणूक) आणि कर्ज निर्माण करणारी भांडवली जमा (कर्ज आणि इतर देयता).
• 'कर्ज आणि इतर जोखीम/देयता' (Borrowings and other liabilities) या घटकामध्ये प्रामुख्याने खालील बाबी मोडतात:
• सरकारने खुल्या बाजारातून रोख्यांच्या माध्यमातून जनतेकडून व वित्तीय संस्थांकडून घेतलेली अंतर्गत कर्जे.
• अल्पबचत योजना, भविष्य निर्वाह निधी (PPF), आणि टपाल बचत ठेवी यांसारख्या सार्वजनिक खात्यातील रकमा.
• या सर्व रकमा भविष्यात विशिष्ट मुदतीनंतर व्याजासह जनतेला परत करावयाच्या असल्याने त्या 'लोकांना देय असलेली सरकारी देयता' (Liabilities payable to the public) दर्शवतात.
• एमपीएससीच्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार याचे योग्य उत्तर पर्याय क्रमांक ३ आहे.
• महत्त्वाची टीप: भांडवली प्राप्तींमधील 'कर्ज आणि इतर देयता' म्हणजे भविष्यात जनतेला परत करावयाची सरकारी दायित्वे होत.

The correct answer is Option C (The liabilities of Government payable to the public).

Key Points:
• In the Union Budget document, Capital Receipts are subdivided into Non-Debt Capital Receipts (recovery of loans and disinvestment proceeds) and Debt Receipts (Borrowings and Other Liabilities).
• 'Borrowings and other liabilities' (कर्ज आणि इतर जोखीम/देयता) primarily consist of:
• Internal market borrowings raised from commercial banks, financial institutions, and citizens via dated government securities and treasury bills.
• Public account liabilities including National Small Savings Funds (NSSF), Post Office Savings, Public Provident Funds (PPF), and pension reserves.
• All these debt obligations represent contractual sovereign liabilities of the Government payable back to the public and market investors upon maturity with interest.
• The official MPSC final answer key confirms Option 3 (The liabilities of Government payable to the public).
• Key Takeaway: Borrowings and other liabilities under capital receipts represent sovereign liabilities repayable to the public.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये

भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)

मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)

भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा