#1📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2015 Official Question Paper(2015) +1 गुण

भारतासंदर्भात सातत्याने वाढणाऱ्या चालू खात्यावरील तुटीची प्रमुख कारणे कोणती ?
(a) वाढत जाणारी महागडी तेल आयात
(b) सोने आयातीमुळे होणारी देशांतर्गत चलनवाढ
(c) युरो वित्तीय संकट
(d) चढ-उतार असलेला विनिमय दर

What are the major reasons for consistent increase in the current account deficit of India ?
(a) Rising expensive oil import
(b) Domestic inflation due to gold import
(c) Euro crisis
(d) Volatile exchange rate

पर्याय (Options):
a
(a), (b) आणि (c)
(a), (b) and (c)
b
(a), (b) आणि (d)
(a), (b) and (d)
✓ योग्य उत्तर
c
(c) आणि (d)
(c) and (d)
d
(b) आणि (c)
(b) and (c)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((a), (b) आणि (d)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• चालू खात्यावरील तूट (CAD) संकल्पना:
• आयात केलेल्या वस्तू व सेवांचे मूल्य हे निर्यात केलेल्या वस्तू व सेवांच्या मूल्यापेक्षा जास्त असते, तेव्हा चालू खात्यावर तूट निर्माण होते.
• महागडी तेल आयात (a): भारत आपल्या गरजेच्या ८० टक्क्यांहून अधिक खनिज तेल आयात करतो. कच्च्या तेलाच्या वाढत्या जागतिक किमती भारताच्या व्यापार तुटीमध्ये थेट भर घालतात.
• सोन्याची आयात व चलनवाढ (b): भारतीयांमध्ये सोन्याची अनियंत्रित मागणी व त्यातून निर्माण होणारे चलनवाढीचे दबाव परकीय गंगाजळी बाहेर घालवतात.
• चढ-उतार असलेला विनिमय दर (d): रुपयाचे अवमूल्यन अथवा विनिमय दरातील अस्थिरता आयात अधिक महाग करते, ज्यामुळे चालू खात्यावरील तूट वेगाने वाढते.
• अधिकृत उत्तर विश्लेषण: आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार (a), (b) आणि (d) ही विधाने चालू खात्यावरील सातत्यपूर्ण वाढीची मुख्य कारणे मानली गेली आहेत.
• महत्त्वाची टीप: भारतातील चालू खात्यावरील तुटीची मुख्य कारणे महागडी तेल आयात, सोन्याची प्रचंड आयात आणि विनिमय दरातील अस्थिरता ही आहेत.

The correct answer is Option B ((a), (b) and (d)).

Key Points:
• Conceptual Overview of CAD:
• Current Account Deficit (CAD) arises when the value of goods and services imported exceeds the value of exported goods and services.
• Rising Expensive Oil Imports (a): India imports over 80% of its domestic petroleum requirement. Rapid global crude oil price surges exponentially widen the merchandise trade deficit.
• Gold Import and Domestic Inflation (b): High domestic demand for physical gold alongside inflation diverts domestic savings into non-productive physical imports, draining precious foreign exchange.
• Exchange Rate Volatility (d): Depreciation of the Indian Rupee makes imported commodities significantly more expensive in rupee terms, intensifying the current deficit.
• Status of Euro Crisis (c): While the Eurozone crisis suppressed foreign export demand, the official key confirms (a), (b), and (d) as the primary domestic and structural determinants directly escalating India's import bill and persistent deficit.
• Key Takeaway: Major causes of India's widening CAD include inelastic crude oil imports, excessive gold imports, and currency volatility.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'परकीय व्यापार, व्यवहार तोल व आंतरराष्ट्रीय आर्थिक संस्था (Foreign Trade & BoP)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारताचा परकीय व्यापार (Foreign Trade): रचना, दिशा, प्रमुख निर्यात-आयात वस्तू व देश, परकीय व्यापार धोरण (FTP २०२३) आणि SEZ कायदा

परकीय व्यापार (Foreign Trade) हा देशाच्या आर्थिक विकासाचा इंजिन मानला जातो. यामध्ये एका देशाने जगातील इतर देशांशी केलेल्...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

व्यवहार तोल (Balance of Payments - BoP): चालू खाते वि. भांडवली खाते, रुपयाची परिवर्तनीयता (तारापोर समिती) व रुपया अवमूल्यन इतिहास

व्यवहार तोल (Balance of Payments - BoP) हे एका निश्चित कालावधीत (साधारणपणे १ आर्थिक वर्षात) देशातील रहिवासी आणि उर्वरित...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

आंतरराष्ट्रीय वित्तीय व व्यापार संस्था: आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF), जागतिक बँक गट (World Bank Group), WTO आणि ब्रिक्स बँक (NDB)

दुसऱ्या महायुद्धानंतर जागतिक आर्थिक स्थैर्य आणि पुनर्बांधणीसाठी जुलै १९४४ मध्ये अमेरिकेतील न्यू हॅम्पशायर येथील ब्रेटन व...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2015 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔