मानवी हक्क संरक्षण (सुधारणा) अधिनियम, २०१९ अंतर्गत, राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोगाच्या (NHRC) अध्यक्षांचा कार्यकाळ किती आहे?
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (३ वर्षे किंवा वयाच्या ७० वर्षांपर्यंत) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मानवी हक्क संरक्षण (सुधारणा) अधिनियम, २०१९: संसदेने जुलै २०१९ मध्ये संमत केलेल्या मानवी हक्क संरक्षण (सुधारणा) कायद्यान्वये मूळ १९९३ च्या कायद्यात महत्त्वपूर्ण बदल करून राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोगाच्या (NHRC) अध्यक्षांचा व सदस्यांचा कार्यकाळ ५ वर्षांवरून कमी करून ३ वर्षे किंवा वयाची ७० वर्षे (यापैकी जे आधी येईल तो) असा करण्यात आला.
• फेरनियुक्ती व अध्यक्षांची पात्रता: २०१९ च्या सुधारणेनुसार NHRC चे अध्यक्ष आणि सदस्य दोघेही आता फेरनियुक्तीसाठी (Re-appointment) पात्र ठरतात. तसेच पूर्वी केवळ 'भारताचे माजी सरन्यायाधीश' (Retired CJI) हेच अध्यक्ष होऊ शकत होते, परंतु २०१९ च्या दुरुस्तीनुसार आता सर्वोच्च न्यायालयाचे माजी सरन्यायाधीश किंवा सर्वोच्च न्यायालयाचे कोणतेही माजी न्यायाधीश NHRC चे अध्यक्ष होऊ शकतात.
• सदस्य रचनेत विस्तार: २०१९ च्या दुरुस्तीने मानवी हक्कांचे ज्ञान असलेल्या नियुक्त सदस्यांची संख्या २ वरून ३ केली (त्यापैकी किमान १ महिला असणे बंधनकारक), तसेच राष्ट्रीय मागासवर्ग आयोग (NCBC), राष्ट्रीय बालहक्क संरक्षण आयोग (NCPCR) यांच्या अध्यक्षांना आणि दिव्यांग व्यक्तींच्या मुख्य आयुक्तांना NHRC चे पदसिद्ध सदस्य बनवण्यात आले.
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण: ५ वर्षे किंवा ७० वर्षे हा २०१९ च्या दुरुस्तीपूर्वीचा कार्यकाळ होता, तर ६५ वर्षे ही वयोमर्यादा UPSC किंवा निवडणूक आयोगासाठी लागू असून NHRC साठी वयोमर्यादा ७० वर्षेच आहे.
• महत्त्वाची टीप: मानवी हक्क संरक्षण (सुधारणा) अधिनियम, २०१९ अन्वये राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोगाच्या (NHRC) अध्यक्ष व सदस्यांचा कार्यकाळ '३ वर्षे किंवा वयाच्या ७० वर्षांपर्यंत' असा करण्यात आला आहे.
The correct answer is Option B (3 years or up to 70 years of age).
Key Points:
• Protection of Human Rights (Amendment) Act, 2019: The 2019 Amendment Act modified the principal Act of 1993 by reducing the term of office of the Chairperson and Members of the National Human Rights Commission (NHRC) (and State Human Rights Commissions) from 5 years to 3 years or until they attain the age of 70 years, whichever is earlier.
• Eligibility & Re-appointment Reforms: The 2019 Amendment also made both the Chairperson and Members eligible for re-appointment, and broadened the eligibility criteria for Chairperson so that a person who has been either the Chief Justice of India OR a Judge of the Supreme Court can be appointed as Chairperson.
• Expansion of Ex-Officio & Full-Time Members: It increased the number of human rights expert members from two to three (of which at least one must be a woman), and added the Chairpersons of the National Commission for Backward Classes (NCBC), National Commission for Protection of Child Rights (NCPCR), and the Chief Commissioner for Persons with Disabilities as *ex-officio* members.
• Distractor Analysis: '5 years or up to 70 years' was the pre-2019 tenure under the original 1993 Act, while 65 years is not the retirement age for NHRC.
• Key Takeaway: Under the Protection of Human Rights (Amendment) Act, 2019, the tenure of the NHRC Chairperson is 3 years or up to 70 years of age.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'मानवी हक्क संरक्षण कायदा १९९३ व ॲट्रॉसिटी कायदा १९८९ (Human Rights & SC/ST Act)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
केंद्रीय दक्षता आयोगाची (CVC) स्थापना कोणत्या समितीच्या शिफा...
भारतीय संविधानातील कोणते कलम वित्त आयोग स्थापन करण्याचे बंधन...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महत्त्वाचे प्रशासकीय कायदे व हक्क (Administrative Acts & Citizen Rights) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?