#80📅 MPSC Group C Mains 2024 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी)(2024) +1 गुण

पिकांवर होणाऱ्या किटकविकारांवर उपाय करण्यासाठी जास्त टिकाऊ व पर्यावरणपूरक अशी पुढील दिल्या प्रमाणे कोणते उपाय जास्त उपयोगी आहेत ?
i. रासायनिक किटकनाशके
ii. मायकोराईझा (मूळकवक)
iii. पिक रोटेशन (फिरवणे)
iv. दगडफूले
वरीलपैकी कोणते विधान / विधाने बरोबर आहेत ?

To control pests on the crops which of the following ways offer a sustainable and environmental friendly approach?
i. Chemical pesticide
ii. Mycorrhizae
iii. Crop rotation
iv. Lichens
Which of the following statement given above is/are correct?

पर्याय (Options):

i, ii, iii आणि iv

i, ii, iii and iv

i, ii आणि iv

i, ii and iv

ii आणि iii

ii and iii

✓ योग्य उत्तर

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (ii आणि iii) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• i. रासायनिक कीटकनाशके (Chemical pesticides): पर्यावरणास घातक, जल-मृदा प्रदूषण निर्माण करणारी असल्याने ती पर्यावरणपूरक उपाय मानली जात नाहीत.
• ii. मायकोरायझा (Mycorrhizae - मूळकवक): वनस्पतींच्या मुळांशी सहजीवन साधून मातीतील बुरशीजन्य रोग आणि कीटकांविरुद्ध प्रतिकारशक्ती वाढवतात व पोषण सुधारतात.
• iii. पीक रोटेशन (पिकांची फेरपालट): पिकांची आलटून-पालटून लागवड केल्याने कीटकांचे जीवनचक्र खंडित होते आणि जमिनीची सुपीकता टिकून राहते.
• iv. दगडफुले (Lichens): हवेच्या गुणवत्तेचे निर्देशक आहेत, पिकांवरील कीड नियंत्रणासाठी त्यांचा वापर होत नाही.
• त्यामुळे पर्यावरणपूरक पद्धती 'ii आणि iii' आहेत (पर्याय ३).
• महत्त्वाची टीप: पिकांची फेरपालट (Crop rotation) आणि मायकोरायझा (मूळकवक) हे पिकांवरील किडींना आळा घालण्याचे शाश्वत आणि पर्यावरणपूरक उपाय आहेत.

The correct answer is Option C (ii and iii).

Key Points:
• i. Chemical pesticides: Cause soil toxicity, water pollution, bioaccumulation, and harm beneficial insects; they are NOT environmentally friendly.
• ii. Mycorrhizae (symbiotic fungal associations with plant roots): Enhance root resistance against soil-borne pathogens and nematode pests while augmenting phosphorus and water uptake sustainably.
• iii. Crop rotation: Breaks pest life cycles, interrupts host availability, improves soil health, and prevents recurring infestations without chemical intervention.
• iv. Lichens: Sensitive air-quality bio-indicators, not used as crop pest biocontrol agents.
• Thus, ii and iii represent sustainable, environmentally friendly approaches (Option 3).
• Key Takeaway: Crop rotation and mycorrhizae provide sustainable, chemical-free methods for controlling crop diseases and pests.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स पर्यावरण, परिस्थितीकी व जैवविविधता (Environment, Ecology & Biodiversity)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पर्यावरण, परिस्थितीकी व जैवविविधता (Environment, Ecology & Biodiversity)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

परिसंस्था (Ecosystem), अन्नसाखळी (Food Chain), अन्नजाळे व लिंडमनचा १०% ऊर्जेचा नियम (Ecology & Energy Flow)

परिसंस्था (Ecosystem), अन्नसाखळी (Food Chain), अन्नजाळे व लिंडमनचा १०% ऊर्जेचा नियम (Ecology & Energy Flow) या घटकामध्ये...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

जैवविविधता (Biodiversity), भारतातील ४ हॉटस्पॉट्स, IUCN रेड डाटा बुक व संवर्धन पद्धती (In-situ & Ex-situ)

जैवविविधता (Biodiversity), भारतातील ४ हॉटस्पॉट्स, IUCN रेड डाटा बुक व संवर्धन पद्धती (In-situ & Ex-situ) या घटकामध्ये जै...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #79

संबंधीत फायलम व त्यातील प्राण्याची जोडी लावा. फायलम...

पुढील प्रश्न #81

वनस्पतींचे पहिले नैसर्गिक वर्गीकरण कुठल्या वर्षी आणि कोणी सा...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group C Mains 2024 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.

उत्तर पहा ➔ 2

महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण

उत्तर पहा ➔ 3

लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.

उत्तर पहा ➔ 4

व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट

उत्तर पहा ➔ 5

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.

उत्तर पहा ➔ 6

सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.

उत्तर पहा ➔

📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔