महासराव
महासराव™

खालील दोन विधानांपैकी एक प्रतिपादन (A) व एक कारण (R) असे दिले आहेत. प्रतिपादन व कारण या दोघांतील परस्पर संबंध खाली दिलेल्या पर्यायी उत्तरांमधून शोधा. प्रतिपादन (A) : कापसाची गाळाच्या जमिनीत वाढ होते. कारण (R) : गाळाच्या जमिनी ह्या खूप सुपीक असतात.

There are two statements Assertion (A) and Reason (R) given below. Find the suitable relationship between the Assertion and Reason as per given options below. Assertion (A) : Cotton is grown in alluvial soils. Reason (R) : Alluvial soils are very fertile.
पर्याय (Options):
a
(A) व (R) हे दोन्ही बरोबर आहे आणि (R) हे (A) चे अचूक स्पष्टीकरण आहे
Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A)
✓ योग्य उत्तर
b
(A) व (R) हे दोन्ही बरोबर आहे आणि (R) हे (A) चे अचूक स्पष्टीकरण नाही
Both (A) and (R) are true and (R) is not the correct explanation of (A)
c
(A) हे बरोबर परंतु (R) हे चूक आहे
(A) is true but (R) is false
d
(A) हे चूक परंतु (R) हे बरोबर आहे
(A) is false but (R) is true
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
योग्य उत्तर पर्याय A [(A) व (R) हे दोन्ही बरोबर आहे आणि (R) हे (A) चे अचूक स्पष्टीकरण आहे] आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. प्रतिपादन (A) ची सत्यता: - जरी कापसाच्या लागवडीसाठी दख्खनच्या पठारावरील काळी कसदार रेगूर मृदा (Black Cotton Soil) सर्वात प्रसिद्ध असली, तरी उत्तर भारतातील पंजाब, हरियाणा, राजस्थान आणि उत्तर प्रदेश या राज्यांमध्ये सतलज-गंगा मैदानावरील खोल 'गाळाच्या जमिनीत' (Alluvial Soils) जलसिंचनाच्या साहाय्याने कापसाचे विक्रमी उत्पादन घेतले जाते. त्यामुळे कापूस गाळाच्या जमिनीतही चांगल्या प्रकारे वाढतो, हे प्रतिपादन पूर्णपणे सत्य आहे. २. कारण (R) ची सत्यता: - नद्यांनी वाहून आणलेल्या गाळापासून तयार झालेली गाळाची जमीन पोटॅश, चुना आणि फॉस्फरिक ॲसिडने समृद्ध असून ती शेतीसाठी भारतातील सर्वाधिक सुपीक जमीन मानली जाते. त्यामुळे कारण (R) सत्य आहे. ३. परस्पर संबंध: - गाळाची जमीन अत्यंत सुपीक असल्याने आणि जलसिंचनाखाली पोषक अन्नद्रव्ये पुरवण्याची क्षमता ठेवत असल्यामुळेच ती कापसासारख्या दीर्घकालीन व व्यापारी पिकाच्या जोमदार वाढीस अनुकूल ठरते. म्हणूनच (R) हे (A) चे समर्पक स्पष्टीकरण आहे. एमपीएससीच्या अधिकृत उत्तरतालिकेत पर्याय A हा ग्राह्य धरला गेला आहे.
The correct answer is Option A (Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A)). Detailed Step-by-Step Analysis: 1. Validity of Assertion (A): While black soil (regur) of peninsular India is historically synonymous with dryland rainfed cotton, extensive commercial cotton cultivation in the Indo-Gangetic plains (Punjab, Haryana, northern Rajasthan, western UP) thrives on fertile deep alluvial soils supported by canal irrigation. Thus, Assertion (A) is geographically and agronomically true. 2. Validity of Reason (R): Alluvial soils, formed by continuous river deposition, are chemically rich in potash, lime, and organic loamy textures, making them the most agriculturally productive soils in India. Thus, Reason (R) is true. 3. Causal Relationship: The inherent fertility, moisture retentiveness under irrigation, and high nutrient profile of alluvial tracts directly explain why commercial crops like cotton achieve exceptional yields in alluvial plains. Hence, MPSC officially designated Option A as the correct key.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2026 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

खालील माहिती काळजीपूर्वक वाचा आणि प्रश्नाचे उत्तर द्या. I. A, B, C, D, E आणि F या सहा विद्यार्थ्यांनी गणित आणि विज्ञानाच्या स्वयं मूल्यमापन चाचणीत सहभाग घेतला. II. A चे गणितातील एकूण गुण C च्या अगदी वर आहेत आणि विज्ञानातील गुण F च्या अगदी वर आहेत. III. B हा विज्ञानात C च्या अगदी वर आहे परंतु गणितात D पेक्षा कमी गुण मिळाले आहेत. IV. F ने विज्ञानात D व E पेक्षा जास्त गुण मिळविले परंतु D प्रमाणे त्याची गणितात प्रगती नाही. V. गणितात C व D च्या मध्ये कोणीही नाही आणि विज्ञानात C आणि A च्या मध्ये कोणीही नाही. तर विज्ञानात कोणी सर्वात जास्त गुण मिळविले ?

उत्तर पहा ➔
2

रोहन रामूचा मुलगा आहे. रामूच्या बाबांनी रोहनला शाळेतून घेतले आणि ते सचिन काकांच्या घरी गेले. सचिनची पत्नी रोहनच्या आईची बहिण आहे. सचिनच्या पत्नीचे रोहनच्या वडिलांशी नाते काय ?

उत्तर पहा ➔
3

जर एखाद्या सांकेतिक भाषेत, BREAKTHROUGH हे EAOUHRBRGHKT असे लिहितात, तर त्याच सांकेतिक भाषेत DISTRIBUTION हे कसे लिहाल ?

उत्तर पहा ➔
4

जर + म्हणजे -, - म्हणजे x, ÷ म्हणजे + आणि x म्हणजे ÷, तर 15 - 3 + 10 x 5 ÷ 5 = ?

उत्तर पहा ➔
5

शेजारील आकृतीत किती त्रिकोण आहेत ?

उत्तर पहा ➔
6

पुढील विधाने वाचून योग्य निष्कर्ष निवडा. विधान १ : सर्व मोगरा शेवंती आहेत. २ : सर्व शेवंती फुले आहेत. निष्कर्ष अ : सर्व फुले मोगरा आहेत. ब : सर्व फुले शेवंती आहेत.

उत्तर पहा ➔

📚 महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

भारतीय जनगणनेनुसार खालीलपैकी कोणती वस्ती नागरी वस्ती म्हणून ओळखली जाते? अ. महानगरपालिका/नगरपालिका असणे. ब. ५००० पेक्षा जास्त लोकसंख्या आहे. क. ५०% लोक बिगर शेती व्यवसाय करणारे. ड. लोकसंख्येची घनता दर चौ.कि.मी. ला ४०० पेक्षा जास्त.

उत्तर पहा ➔
2

स्वामीनाथन (१९७०) यांच्या व्याख्येनुसार भारतातील कोरडवाहू शेती म्हणजे ज्या ठिकाणी सरासरी वार्षिक पर्जन्य हे अ. १०० सेमी पेक्षा जास्त पण १२० सेमी पेक्षा कमी ब. ३० सेमी पेक्षा कमी क. २०० सेमी पेक्षा जास्त ड. १०० सेमी पेक्षा कमी पण ४० सेमी पेक्षा जास्त

उत्तर पहा ➔
3

पश्चिम आणि वायव्य भारतामध्ये अति उष्ण, कोरडे व धुळीचे वेगाने वाहणाऱ्या वाऱ्यांना __________ म्हणतात.

उत्तर पहा ➔
4

कोणत्या दोन नद्या दरम्यानच्या प्रदेशाला पंजाब हिमालय म्हणतात?

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोड्या जुळवा : अ. काळी कापसाची मृदा ब. जांभी मृदा क. तांबडी मृदा ड. भरड उथळ मृदा i. कोंकण प्रदेश ii. पूर्व विदर्भ iii. महाराष्ट्र पठारी प्रदेश iv. सह्याद्रीचा पूर्व भाग

उत्तर पहा ➔
6

महाराष्ट्रातील १९६० आणि २०२० मधील एकूण प्रशासकीय विभाग अनुक्रमे ______ व ______ आहेत.

उत्तर पहा ➔