भारतीय संसदेच्या नूतन इमारतीमध्ये स्थापित करण्यात आलेला 'सेंगोल' राजदंड हा कोणत्या साम्राज्याचे / राजवटीचे प्रतीक आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (चोल) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• २८ मे २०२३ रोजी भारताच्या नवीन संसद भवनाचे लोकार्पण करताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लोकसभेच्या अध्यक्षांच्या आसनाजवळ ऐतिहासिक 'सेंगोल' (राजदंड) स्थापित केला.
• सेंगोल हे तामिळनाडूच्या प्राचीन 'चोल' (Chola) साम्राज्यातील सत्ता हस्तांतरणाचे पवित्र प्रतीक आहे.
• चोल राजवटीत एका राजाकडून दुसऱ्या राजाकडे सत्ता सोपविली जात असताना धर्म, न्याय व नीतीचे प्रतीक म्हणून सेंगोल दिला जात असे.
• या राजदंडावर नंदीची प्रतिमा कोरलेली असून ती न्यायाचे प्रतीक आहे. १४ ऑगस्ट १९४७ रोजी ब्रिटिशांकडून सत्ता हस्तांतरित होताना थिरुवावडुथुराई अधीनमच्या संतांनी हा राजदंड पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्याकडे सोपवला होता.
• त्यामुळे सेंगोल हे चोल साम्राज्याचे प्रतीक आहे.
• महत्त्वाची टीप: संसदेत स्थापित सेंगोल हा राजदंड चोल साम्राज्यातील धर्मसत्ता व न्यायपूर्ण सत्ता हस्तांतरणाचे प्रतीक आहे.
The correct answer is Option A (Chola).
Key Points:
• On 28 May 2023, Prime Minister Narendra Modi installed the historic golden 'Sengol' in the Lok Sabha chamber near the Speaker's chair in the new Parliament building.
• The Sengol has its roots in the ancient Chola Empire of Tamil Nadu.
• In the Chola tradition, the transfer of the Sengol (scepter) from one king to his successor represented the transfer of power and symbolized 'Neethi' (righteousness, justice, and order).
• Surmounted by the sacred Nandi bull, symbolizing justice, this 5-foot-long scepter was originally handed over to India's first Prime Minister Jawaharlal Nehru on 14 August 1947 by pontiffs of Thiruvaduthurai Adheenam to symbolize the transfer of power from the British.
• Hence, Sengol belongs to the Chola Empire.
• Key Takeaway: The Sengol installed in the Lok Sabha chamber represents the Chola Empire's sacred tradition of righteous transfer of power.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'प्राचीन भारत: अश्मयुग, सिंधू संस्कृती, वैदिक काळ व महाजनपदे' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
अश्मयुग, ताम्रपाषाण काळ व सिंधू संस्कृती: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
पुराश्मयुग, मध्याश्मयुग, नवाश्मयुग (मेहरगड), महाराष्ट्रातील ताम्रपाषाण स्थळे (इनामगाव, दायमाबाद), सिंधू संस्कृती (हडप्पा...
वैदिक काळ, उपनिषदे, १६ महाजनपदे, बौद्ध व जैन धर्म: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
ऋग्वेद (गायत्री मंत्र, पुरुष सूक्त), सामवेद, यजुर्वेद, अथर्ववेद, उपनिषदे (सत्यमेव जयते), १६ महाजनपदे (अश्मक पैठण), गौतम...
मौर्य साम्राज्य, सातवाहन घराणे, गुप्त सुवर्णकाळ व हर्षवर्धन: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
चंद्रगुप्त मौर्य व चाणक्य (अर्थशास्त्र, मेगॅस्थनीज इंडिका), सम्राट अशोक (कलिंग युद्ध, शिलालेख जेम्स प्रिन्सेप), सातवाहन...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालीलपैकी योग्य विधान/ने निवडा : अ. PRERNA चा 15 जानेवारी 20...
सर्वोत्त्कृष्ट पार्श्वगायकाचा 70 वा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्क...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Mains 2024 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.
व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट
शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.
सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.
व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट
शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.
सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.