भारतात उर्जा समस्या कशामुळे निर्माण झाली आहे ?
अ. तेलाचा मागणी पुरवठा असमतोल
ब. वीजशक्तीची कमतरता
क. कोळशाची कमतरता
ड. पाणी टंचाई
वरीलपैकी कोणती कारणे बरोबर आहेत ?
भारतात उर्जा समस्या कशामुळे निर्माण झाली आहे ?
अ. तेलाचा मागणी पुरवठा असमतोल
ब. वीजशक्तीची कमतरता
क. कोळशाची कमतरता
ड. पाणी टंचाई
वरीलपैकी कोणती कारणे बरोबर आहेत ?
The problem of energy has arisen in India due to
a. Demand supply imbalance in oil
b. Electric power shortage
c. Coal shortage
d. Water shortage
Which of the factors given above is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (अ, ब आणि क) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतातील ऊर्जा समस्या प्रामुख्याने व्यावसायिक ऊर्जेच्या तीन मुख्य घटकांमधील तूट आणि असमतोलामुळे निर्माण झाली आहे:
• विधान (अ) बरोबर आहे: भारताला लागणाऱ्या खनिज तेलाच्या ८० टक्क्यांहून अधिक भाग आयातीवर अवलंबून असल्याने देशांतर्गत मागणी आणि पुरवठ्यात मोठा असमतोल आहे.
• विधान (ब) बरोबर आहे: वीज निर्मितीतील तूट, वाढती मागणी, उच्च वहन व वितरण हानी (AT&C losses) यामुळे वीजटंचाई निर्माण होते.
• विधान (क) बरोबर आहे: देशातील बहुतांश वीज निर्मिती औष्णिक (Thermal) असल्याने कोळशाचा तुटवडा आणि खाणकामातील अडचणी ऊर्जा निर्मितीवर थेट परिणाम करतात.
• पाणीटंचाईचा जलविद्युत प्रकल्पांवर परिणाम होत असला तरी राष्ट्रीय स्तरावरील प्राथमिक ऊर्जा समस्येची मुख्य कारणे तेल, वीज व कोळसा हीच आहेत.
• म्हणूनच अ, ब आणि क ही कारणे अचूक आहेत (पर्याय ३).
• महत्त्वाची टीप: भारतातील ऊर्जा समस्या प्रामुख्याने खनिज तेलातील असमतोल, विजेची तूट आणि औष्णिक प्रकल्पांमधील कोळशाच्या टंचाईमुळे उद्भवली आहे.
The correct answer is Option C (a, b and c).
Key Points:
• India's energy crisis stems from deep-rooted supply constraints confronting the major primary commercial energy sources:
• Statement (a) is correct: High import dependence (>80%) on crude oil and widening domestic demand-supply mismatch expose the country to international supply shocks and price volatility.
• Statement (b) is correct: Peak and base-load electricity deficits, high transmission and distribution (AT&C) losses, and inadequate plant load factor (PLF) created widespread power shortages.
• Statement (c) is correct: Around 55-60% of India's electricity is coal-based. Domestic thermal power plants routinely face severe coal shortages due to environmental clearances, production logjams at Coal India, and railway rake availability.
• While water shortages can intermittently constrain hydroelectric generation, national macroeconomic studies identify oil, electricity, and coal as the primary triad causing India's systemic commercial energy crisis.
• Therefore, factors a, b, and c are correct (Option 3).
• Key Takeaway: India's commercial energy crisis is driven primarily by crude oil import dependency, coal logistics shortages, and electricity power deficits.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'कृषी व ग्रामीण अर्थव्यवस्था: MSP, CACP, FCI, PDS, NFSA, NABARD व शेती सुधारणा (Agriculture & Rural Economy)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
राष्ट्रीय कृषि सहकार विपणन संघाने (नाफेड) या हेतूने महत्वाची...
खालील विधाने किसान क्रेडिट कार्ड योजनेबद्दल आहेत : अ. या योज...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :