📅MPSC Group B Mains 2013 - Paper 2 (PSI)Google वर फॉलो करा

भारतीय संविधान व अंतरराष्ट्रीय मानवी हक्क मानक या दोन्ही मध्ये कोणत्या संदर्भात साम्यता आढळून येते ?

The Indian Constitution has a close resemblance to the UDHR with respect to which of the following?
पर्याय (Options):
a
मूलभूत अधिकार व मार्गदर्शक तत्वे
Fundamental Rights and Directive Principles
✓ योग्य उत्तर
b
केंद्र आणि राज्य सरकार मधील परस्पर संबंध
Centre State relations
c
संसदीय सरकार पद्धत
Parliamentary form of Government
d
आणीबाणी तरतूद
Emergency Provisions
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (मूलभूत अधिकार व मार्गदर्शक तत्वे) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मानवी हक्कांचा वैश्विक जाहीरनामा (UDHR) व भारतीय संविधान:
• नागरी व राजकीय हक्क: UDHR मधील कलम १ ते २१ मधील तरतुदी भारतीय संविधानाच्या भाग ३ (मूलभूत हक्क) शी तंतोतंत जुळतात (उदा. कायद्यापुढील समानता, विचार स्वातंत्र्य, जीवित रक्षण).
• सामाजिक व आर्थिक हक्क: UDHR मधील कलम २२ ते २८ मधील सामाजिक, आर्थिक व सांस्कृतिक हक्क संविधानाच्या भाग ४ (मार्गदर्शक तत्त्वे) मध्ये प्रतिबिंबित होतात (उदा. कामाचा हक्क, शिक्षण, राहणीमान सुधारणा).
• सर्वोच्च न्यायालयाने अनेक खटल्यांमध्ये स्पष्ट केले आहे की, भारतीय संविधानाचे मूलभूत हक्क आणि मार्गदर्शक तत्त्वे ही UDHR चे जिवंत प्रतिबिंब आहेत.
• त्यामुळे मूलभूत अधिकार व मार्गदर्शक तत्त्वे हा पर्याय बरोबर आहे.
• महत्त्वाची टीप: भारतीय संविधानातील मूलभूत हक्क (भाग ३) आणि मार्गदर्शक तत्त्वे (भाग ४) हे आंतरराष्ट्रीय मानवी हक्क जाहीरनाम्याशी (UDHR) थेट साम्य दर्शवतात.

The correct answer is Option A (Fundamental Rights and Directive Principles).

Key Points:
• Resemblance between UDHR (1948) and the Indian Constitution:
• Civil and Political Rights: Articles 1 to 21 of the Universal Declaration of Human Rights (UDHR) closely mirror the Fundamental Rights enshrined in Part III (Articles 12 to 35) of the Indian Constitution (e.g., equality before law, freedom of speech, personal liberty, prohibition of discrimination).
• Economic, Social, and Cultural Rights: Articles 22 to 28 of the UDHR correspond directly to the Directive Principles of State Policy in Part IV (Articles 36 to 51) (e.g., right to work, just conditions of work, education, standard of living).
• The Supreme Court of India in several landmark judgments (e.g., *Kesavananda Bharati*, *Maneka Gandhi*) has observed that Parts III and IV together reflect the philosophy of the UDHR.
• Key Takeaway: The Indian Constitution mirrors the UDHR through Fundamental Rights (Part III) and Directive Principles of State Policy (Part IV).

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ

भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2013 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔