भारतीय संविधान व अंतरराष्ट्रीय मानवी हक्क मानक या दोन्ही मध्ये कोणत्या संदर्भात साम्यता आढळून येते ?
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (मूलभूत अधिकार व मार्गदर्शक तत्वे) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मानवी हक्कांचा वैश्विक जाहीरनामा (UDHR) व भारतीय संविधान:
• नागरी व राजकीय हक्क: UDHR मधील कलम १ ते २१ मधील तरतुदी भारतीय संविधानाच्या भाग ३ (मूलभूत हक्क) शी तंतोतंत जुळतात (उदा. कायद्यापुढील समानता, विचार स्वातंत्र्य, जीवित रक्षण).
• सामाजिक व आर्थिक हक्क: UDHR मधील कलम २२ ते २८ मधील सामाजिक, आर्थिक व सांस्कृतिक हक्क संविधानाच्या भाग ४ (मार्गदर्शक तत्त्वे) मध्ये प्रतिबिंबित होतात (उदा. कामाचा हक्क, शिक्षण, राहणीमान सुधारणा).
• सर्वोच्च न्यायालयाने अनेक खटल्यांमध्ये स्पष्ट केले आहे की, भारतीय संविधानाचे मूलभूत हक्क आणि मार्गदर्शक तत्त्वे ही UDHR चे जिवंत प्रतिबिंब आहेत.
• त्यामुळे मूलभूत अधिकार व मार्गदर्शक तत्त्वे हा पर्याय बरोबर आहे.
• महत्त्वाची टीप: भारतीय संविधानातील मूलभूत हक्क (भाग ३) आणि मार्गदर्शक तत्त्वे (भाग ४) हे आंतरराष्ट्रीय मानवी हक्क जाहीरनाम्याशी (UDHR) थेट साम्य दर्शवतात.
The correct answer is Option A (Fundamental Rights and Directive Principles).
Key Points:
• Resemblance between UDHR (1948) and the Indian Constitution:
• Civil and Political Rights: Articles 1 to 21 of the Universal Declaration of Human Rights (UDHR) closely mirror the Fundamental Rights enshrined in Part III (Articles 12 to 35) of the Indian Constitution (e.g., equality before law, freedom of speech, personal liberty, prohibition of discrimination).
• Economic, Social, and Cultural Rights: Articles 22 to 28 of the UDHR correspond directly to the Directive Principles of State Policy in Part IV (Articles 36 to 51) (e.g., right to work, just conditions of work, education, standard of living).
• The Supreme Court of India in several landmark judgments (e.g., *Kesavananda Bharati*, *Maneka Gandhi*) has observed that Parts III and IV together reflect the philosophy of the UDHR.
• Key Takeaway: The Indian Constitution mirrors the UDHR through Fundamental Rights (Part III) and Directive Principles of State Policy (Part IV).
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...
महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...
भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ
भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
तिसरी नैरोबी जागतिक परिषद कशासाठी आयोजित केली गेली होती ? अ....
सर्व देशांत मानव अधिकारा साठी पक्षपातरहित संस्थे ची प्रस्थाप...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2013 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
