#51📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2016 Official Question Paper(2016) +1 गुण

व्यापारी बँकांना त्यांच्याजवळील नगद रोकडीचा काही भाग सरकारी रोखे खरेदी करण्यासाठी वापरावा लागतो या भागाला काय म्हणतात ?

The commercial banks have to use some proportion of their cash to buy government securities. It is called as:

पर्याय (Options):

वैधानिक रोखता गुणोत्तर

Statutory Liquidity Ratio

✓ योग्य उत्तर

रोख राखीव गुणोत्तर

Cash Reserve Ratio

रेपोरेट

Reporate

वरीलपैकी कोणतेही नाही

None of the above

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (वैधानिक रोखता गुणोत्तर) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• योग्य पर्याय मूल्यमापन: या प्रश्नाचे अचूक उत्तर पर्याय (1) वैधानिक रोखता गुणोत्तर (SLR) हे आहे.
• वैधानिक रोखता गुणोत्तर (SLR):
• व्याख्या व स्वरूप: व्यापारी बँकांना त्यांच्या एकूण ठेवींपैकी ठराविक टक्के भाग हा रोख, सोने किंवा शासकीय रोख्यांच्या स्वरूपात स्वतःकडे सुरक्षित ठेवावा लागतो, त्याला SLR असे म्हणतात.
• उद्दिष्ट: यामागे बँकांची तरलता टिकवणे, ग्राहकांच्या ठेवी सुरक्षित ठेवणे आणि सरकारी कर्जरोख्यांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे हा हेतू असतो.
• रोख राखीव गुणोत्तर (CRR) (पर्याय २) म्हणजे बँकांना त्यांच्या ठेवींचा काही भाग थेट रिझर्व बँकेकडे (RBI) रोख स्वरूपात ठेवावा लागतो.
• रेपो रेट (पर्याय ३) म्हणजे आरबीआय अल्पमुदतीसाठी बँकांना ज्या दराने कर्ज देते.
• परीक्षा दृष्टीकोन: आरबीआयच्या पतधोरणातील ही अत्यंत महत्त्वाची परिमाणात्मक साधने आहेत.
• महत्त्वाची टीप: व्यापारी बँकांना सरकारी रोखे खरेदी करण्यासाठी किंवा स्वतःकडे ठेवावा लागणारा निधी वैधानिक रोखता गुणोत्तर (SLR) म्हणून ओळखला जातो.

The correct answer is Option A (Statutory Liquidity Ratio).

Key Points:
• Correct Option Evaluation: The correct answer is option (1) Statutory Liquidity Ratio.
• Statutory Liquidity Ratio (SLR):
• Definition & Mechanism: SLR is the mandated percentage of liquid assets—such as cash, gold, or approved government securities—that commercial banks must maintain *before* providing credit to customers.
• Objective: It ensures solvency, acts as a quantitative credit control tool for the Reserve Bank of India (RBI), and secures mandatory captive funding for government borrowings.
• Analysis of Other Options:
• Cash Reserve Ratio (CRR) (Option 2) requires banks to keep a specified portion of deposits *only in cash* directly with the RBI.
• Repo Rate (Option 3) is the interest rate at which the RBI lends short-term money to commercial banks.
• Exam Insight: SLR and CRR are foundational components under Section 24 and Section 42 of the RBI Act, 1934, respectively.
• Key Takeaway: The proportion of cash/assets commercial banks must keep in government securities is called Statutory Liquidity Ratio (SLR).

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये

भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)

मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)

भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #50

महाराष्ट्र राज्याचा दहाव्या पंचवार्षिक योजनेतील स्थूल उत्पाद...

पुढील प्रश्न #52

महाराष्ट्राच्या अर्थव्यवस्थेची ठळक वैशिष्ट्ये : (a) भारताच्य...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2016 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔ 4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड