#118📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2012 Official Question Paper(2012) +1 गुण

डॉ. होमी भाभा यांनी तयार केलेल्या भारताच्या 3 टप्पा अणुउर्जा प्रकल्प पूर्ण होण्यासाठी प्रत्येक टप्यात वापरात येणाऱ्या विक्रियकांचा योग्य अनुक्रम निवडा.
अ. थोरीअम इंधन म्हणून वापरणारा जडपाणी विक्रीयक.
ब. प्लुटोनिअम इंधन म्हणून वापरणारा द्रूतगति प्रजनक विक्रीयक.
क. थोरीअम इंधन म्हणून वापरणारा प्रगत अणूउर्जा तंत्र विक्रीयक.
ड. युरॅनिअम इंधन म्हणून वापरणारा जडपाणी, विक्रीयक.
योग्य पर्याय निवडा :

Select the correct order of the following reactors used at each stage to fulfil India's 3-stage Nuclear Power Programme formulated by Dr. Homi Bhabha.
a. Pressurised heavy water reactor using thorium as fuel.
b. Fast breeder reactor using plutonium as fuel.
c. Advance nuclear power system reactor using thorium as fuel.
d. Pressurised heavy water reactor using uranium as fuel.
Select the correct option:

पर्याय (Options):
a
पहिला अ, दुसरा ब आणि तिसरा क
1st a, 2nd b and 3rd c
b
पहिला ड, दुसरा ब आणि तिसरा क
1st d, 2nd b and 3rd c
✓ योग्य उत्तर
c
पहिला ड, दुसरा अ आणि तिसरा क
1st d, 2nd a and 3rd c
d
पहिला ड, दुसरा अ आणि तिसरा ब
1st d, 2nd a and 3rd b
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (पहिला ड, दुसरा ब आणि तिसरा क) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• डॉ. होमी भाभा यांचा भारताचा त्रितप्पीय अणुऊर्जा आराखडा (१९५४):
• भारतात मर्यादित युरेनियम आणि प्रचंड थोरियमचा साठा असल्याने डॉ. भाभा यांनी अणुऊर्जेचा ३ टप्प्यांचा क्रांतिकारी कार्यक्रम तयार केला:
• टप्प्यांचा योग्य क्रम:
• टप्पा १ (ड): दाबयुक्त जडपाणी विक्रियक (PHWR) - यात नैसर्गिक युरेनियम इंधन व जडपाणी वापरून प्लुटोनियम-२३९ (²39Pu) तयार केले जाते.
• टप्पा २ (ब): द्रुतगती प्रजनक विक्रियक (Fast Breeder Reactor - FBR) - यात पहिल्या टप्प्यातील प्लुटोनियम इंधन म्हणून वापरून थोरियमच्या आवरणातून युरेनियम-२३३ (²33U) तयार केले जाते.
• टप्पा ३ (क): प्रगत अणुऊर्जा तंत्र विक्रियक (Advanced Nuclear Systems / AHWR) - यात विपुल थोरियम आणि युरेनियम-२३३ चे इंधन वापरून वीजनिर्मिती केली जाते.
• म्हणूनच पहिला ड, दुसरा ब आणि तिसरा क हा अनुक्रम योग्य आहे (पर्याय २).
• महत्त्वाची टीप: भारताच्या ३ टप्प्यांच्या अणुकार्यक्रमाचा क्रम: पहिला ड (PHWR युरेनियम), दुसरा ब (FBR प्लुटोनियम) आणि तिसरा क (प्रगत विक्रियक थोरियम).

The correct answer is Option B (1st d, 2nd b and 3rd c).

Key Points:
• Dr. Homi J. Bhabha's Three-Stage Nuclear Power Programme was formulated in 1954 to utilize India's modest uranium reserves alongside vast monazite thorium reserves:
• The Three Stages in Sequence:
• 1. Stage 1 (ड): Pressurised Heavy Water Reactors (PHWRs) using natural Uranium (²38U) as fuel and Heavy Water (D₂O) as moderator/coolant; breeds fissile Plutonium (²39Pu) as a byproduct.
• 2. Stage 2 (ब): Fast Breeder Reactors (FBRs) (e.g., PFBR Kalpakkam) using Plutonium (²39Pu) extracted from Stage 1 as core fuel with a Thorium blanket to breed Uranium-233 (²33U).
• 3. Stage 3 (क): Advanced Nuclear Power Systems / Advanced Heavy Water Reactors (AHWR) utilizing Thorium-232 (²32Th) fueled with fissile Uranium-233 (²33U) to achieve self-sustaining energy.
• Therefore, the correct chronological order is 1st d, 2nd b, and 3rd c (Option 2).
• Key Takeaway: India's 3-stage nuclear program proceeds: Stage 1 PHWR (natural Uranium), Stage 2 FBR (Plutonium), and Stage 3 AHWR (Thorium/U-233).

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'रसायनशास्त्र: अणू रचना, मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण व रासायनिक बंध (Atomic Structure & Periodic Table)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

द्रव्याचे स्वरूप, अणूची रचना, मूलभूत कण (e⁻, p⁺, n⁰) व समस्थानिके (Isotopes & Atomic Structure)

द्रव्याचे स्वरूप, अणूची रचना, मूलभूत कण (e⁻, p⁺, n⁰) व समस्थानिके (Isotopes & Atomic Structure) या घटकामध्ये द्रव्याचे व...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण: डोबेरायनर, न्यूलँड्स, मेंडेलीव्ह व आधुनिक आवर्तसारणी (Modern Periodic Table)

मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण: डोबेरायनर, न्यूलँड्स, मेंडेलीव्ह व आधुनिक आवर्तसारणी (Modern Periodic Table) या घटकामध्ये...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

रासायनिक बंध (आयनिक, सहसंयुज), रासायनिक अभिक्रियांचे प्रकार व ऑक्सिडीकरण-क्षपण (Redox Reactions)

रासायनिक बंध (आयनिक, सहसंयुज), रासायनिक अभिक्रियांचे प्रकार व ऑक्सिडीकरण-क्षपण (Redox Reactions) या घटकामध्ये सहसंयुज बं...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔