#117📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2012 Official Question Paper(2012) +1 गुण

अणुशक्ती केन्द्रामधून तयार होणाऱ्या इंधनकचऱ्याची विल्हेवाट कशी लावतात ?
अ. गटारे, नाले, नद्यांमध्ये पाण्यासोबत सोडून देतात.
ब. वस्तीपासून दूर उघडयावर फेकून देतात.
क. स्टेनलेस स्टीलच्या डब्यात कायमचे बंद करून तळघरातच साठवतात.
ड. समुद्राच्या तळाशी डबाबंद केलेला कचरा नेऊन टाकतात.
योग्य पर्याय निवडा :

How is the atomic fuel waste produced in the atomic reactor disposed of ?
a. With water flow through gutter, streams and rivers.
b. Dumping on open ground away from the human settlements.
c. In the underground cells in sealed stainless steel containers.
d. At the bottom of the ocean, in the sealed containers.
Select the correct option:

पर्याय (Options):
a
अ, ब
a, b
b
ब, क
b, c
c
क
c
✓ योग्य उत्तर
d
अ, ड
a, d
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (क) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• अणु कचरा व्यवस्थापनाची वैज्ञानिक पद्धत (Nuclear Waste Management):
• अणुभट्टीतील वापरलेले इंधन (Spent Fuel) आणि अति-किरणोत्सारी कचरा अत्यंत घातक असल्याने त्याची विल्हेवाट अत्यंत काटेकोरपणे लावावी लागते.
• भारतातील BARC ची त्रिस्तरीय पद्धत:
• उच्च किरणोत्सारी द्रव कचरा प्रथम काचेच्या गोळ्यांमध्ये रूपांतरित (Vitrification) करून घनरूप केला जातो.
• त्यानंतर हा कचरा स्टेनलेस स्टीलच्या हवाबंद डब्यांमध्ये (कॅनिस्टर्स) कायमचा बंद केला जातो आणि भूगर्भातील सुरक्षित शीतकरण तळघरांमध्ये (Underground Engineered Vaults) दीर्घकाळ साठवला जातो.
• अणु कचरा नद्या-नाल्यांत सोडणे (अ), उघड्यावर टाकणे (ब) किंवा समुद्रात फेकणे (ड) हे आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्था (IAEA) आणि भारतीय अणुऊर्जा नियामक मंडळाच्या (AERB) नियमांनुसार पूर्णपणे प्रतिबंधित व बेकायदेशीर आहे.
• म्हणूनच योग्य पद्धत फक्त क (पर्याय ३) हीच आहे.
• महत्त्वाची टीप: अणुभट्टीतील घातक किरणोत्सारी कचरा काचेमध्ये रूपांतरित करून स्टेनलेस स्टीलच्या डब्यात बंद करून भूगर्भातील तळघरात साठवला जातो.

The correct answer is Option C (c).

Key Points:
• High-Level Nuclear Waste (HLW) Management Protocol:
• Spent nuclear fuel rods and high-level fission wastes emit dangerous alpha, beta, and gamma radiation for centuries and cannot be disposed of in surface water, open dumps, or the ocean.
• The Multi-Barrier Vitrification Protocol:
• India follows a closed fuel cycle policy developed by BARC.
• High-level radioactive waste is first vitrified (immobilized into molten borosilicate glass matrix).
• The vitrified waste is encapsulated inside hermetically sealed, corrosion-resistant stainless steel canisters.
• These containers are cooled for 30–40 years and stored in deeply engineered subsurface underground storage vaults/cells before eventual placement in Deep Geological Repositories (DGR).
• Discharging into rivers (a), dumping in the open (b), or ocean dumping (d) are illegal and strictly forbidden by the IAEA and the Atomic Energy Regulatory Board (AERB).
• Therefore, Option 3 (c only) is the safe, established disposal method.
• Key Takeaway: High-level radioactive reactor waste is vitrified and stored underground in sealed stainless steel containers.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'रसायनशास्त्र: अणू रचना, मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण व रासायनिक बंध (Atomic Structure & Periodic Table)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

द्रव्याचे स्वरूप, अणूची रचना, मूलभूत कण (e⁻, p⁺, n⁰) व समस्थानिके (Isotopes & Atomic Structure)

द्रव्याचे स्वरूप, अणूची रचना, मूलभूत कण (e⁻, p⁺, n⁰) व समस्थानिके (Isotopes & Atomic Structure) या घटकामध्ये द्रव्याचे व...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण: डोबेरायनर, न्यूलँड्स, मेंडेलीव्ह व आधुनिक आवर्तसारणी (Modern Periodic Table)

मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण: डोबेरायनर, न्यूलँड्स, मेंडेलीव्ह व आधुनिक आवर्तसारणी (Modern Periodic Table) या घटकामध्ये...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

रासायनिक बंध (आयनिक, सहसंयुज), रासायनिक अभिक्रियांचे प्रकार व ऑक्सिडीकरण-क्षपण (Redox Reactions)

रासायनिक बंध (आयनिक, सहसंयुज), रासायनिक अभिक्रियांचे प्रकार व ऑक्सिडीकरण-क्षपण (Redox Reactions) या घटकामध्ये सहसंयुज बं...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔