#75📅 MPSC Group C Clerk-Typist Prelims 2014 Official Question Paper(2014) +1 गुण

लॉर्ड डलहौसीच्या साम्राज्य विस्तार धोरणासंदर्भात पुढीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(a) दत्तक वारस नामंजूर करुन सातारा व नागपूर ही राज्ये खालसा केली.
(b) युद्धमार्गाचा अवलंब करुन शिखांचे राज्य जिंकले.
(c) गैरकारभाराच्या कारणास्तव औंधचे राज्य खालसा केले.
(d) लष्करी कारवाई करुन पेशव्यांचे राज्य जिंकले.
(1) (a) फक्त
(2) (a), (b) आणि (c) फक्त
(3) (b), (c) आणि (d) फक्त
(4) (a), (b), (c), आणि (d)

Regarding the imperialist annexation policy of Lord Dalhousie, which of the following statements are correct?
(a) Satara and Nagpur were annexed under the Doctrine of Lapse (दत्तक वारस नामंजूर).
(b) Annexed the Sikh kingdom of Punjab through warfare.
(c) Annexed the state of Aundh on grounds of misgovernance.
(d) Conquered the Peshwa's kingdom through military action.
Options:
(1) Only (a)
(2) Only (a), (b), and (c)
(3) Only (b), (c), and (d)
(4) (a), (b), (c), and (d)

पर्याय (Options):
a
(a) फक्त
Only (a)
b
(a), (b) आणि (c) फक्त
Only (a), (b), and (c)
✓ योग्य उत्तर
c
(b), (c) आणि (d) फक्त
Only (b), (c), and (d)
d
(a), (b), (c), आणि (d)
(a), (b), (c), and (d)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((a), (b) आणि (c) फक्त) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• ब्रिटिश साम्राज्यविस्तार व लॉर्ड डलहौसी (१८४८-१८५६):
• आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार योग्य उत्तर पर्याय (२) '(a), (b) आणि (c) फक्त' हे आहे.
• विधानांची सविस्तर पडताळणी:
• विधान (a) बरोबर: डलहौसीने दत्तक वारस नामंजूर (Doctrine of Lapse) तत्त्वानुसार सातारा (१८४८) आणि नागपूर (१८५४) ही राज्ये खालसा केली.
• विधान (b) बरोबर: १८४८-४९ च्या दुसऱ्या इंग्रज-शीख युद्धात शिखांचा पराभव करून पंजाबचे राज्य १८४९ मध्ये खालसा केले.
• विधान (c): परीक्षेत 'अवध'चा (Oudh) उल्लेख 'औंध' असा आला असून १८५६ मध्ये गैरकारभाराच्या कारणावरून अवधचे राज्य डलहौसीने खालसा केले होते.
• विधान (d) चूक: पेशवाईचा अंत आणि पेशव्यांचे राज्य १८१८ मध्ये 'लॉर्ड हेस्टिंग्ज'च्या काळात तिसऱ्या इंग्रज-मराठा युद्धात जिंकून खालसा करण्यात आले होते; त्याचा डलहौसीशी संबंध नाही.
• म्हणून (a), (b) आणि (c) ही विधाने बरोबर आहेत.
• महत्त्वाची टीप: डलहौसीने दत्तक विधान नामंजूर करून सातारा-नागपूर, युद्ध करून पंजाब आणि गैरकारभारावरून अवध खालसा केले; पेशवाई १८१८ मध्ये संपली.

The correct answer is Option B (Only (a), (b), and (c)).

Key Points:
• Expansion of British Rule - Lord Dalhousie (1848–1856):
• The official answer key designated Option (2) as correct.
• Evaluation of statements:
• Statement (a) is TRUE: Dalhousie applied the Doctrine of Lapse to annex Satara (1848), Jaitpur and Sambalpur (1849), Baghat (1850), Udaipur (1852), Jhansi (1853), and Nagpur (1854).
• Statement (b) is TRUE: Following the Second Anglo-Sikh War (1848–49), Dalhousie defeated the Sikhs and annexed Punjab into the British Empire in 1849.
• Statement (c): In MPSC exam history questions, Awadh (Oudh) is often rendered as 'औंध' or 'अवध'. Dalhousie annexed Oudh (अवध/औंध) in 1856 under the pretext of misgovernance (गैरकारभाराचे कारण) based on Sleeman/Outram's report. Hence, (c) is considered in the official key grouping.
• Statement (d) is FALSE: The Peshwa's kingdom was eliminated and annexed by Lord Hastings (Marquess of Hastings) in 1818 after the Third Anglo-Maratha War, decades before Dalhousie arrived.
• Consequently, Option (2) 'Only (a), (b), and (c)' is the validated answer.
• Key Takeaway: Dalhousie annexed Satara & Nagpur (Doctrine of Lapse), Punjab (warfare), and Awadh (misgovernance), whereas the Peshwa state fell in 1818.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व प्रशासकीय कायदे: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

प्लासी १७५७ व बक्सर १७६४ लढाई, कायमधारा (कॉर्नवॉलिस १७९३), रयतवारी (मन्रो १८२०), महालवारी पद्धत, तैनाती फौज (वेलस्ली १७९...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव आणि महाराष्ट्रातील घडामोडी: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

उठावाची राजकीय, सामाजिक व लष्करी कारणे (एनफिल्ड काडतुसे), मंगल पांडे (बराकपूर), बहादुर शाह, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, तात्...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

ब्रिटिशकालीन शिक्षण आयोग, वृत्तपत्र कायदे व प्रशासकीय सुधारणा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

मेकॉले मिनिट्स १८३५ (झिरपता सिद्धांत), वूड्स डिस्पॅच १८५४ (शिक्षणाचा मॅग्ना कार्टा), हंटर कमिशन १८८२ (फुले-रमाबाई साक्ष)...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा