पुढील काव्यपंक्ती कोणत्या शब्दशक्तीचे उदाहरण आहे ?
"अंबरगत पयोधराते रगडूनि पळतो दुरी।"
पुढील काव्यपंक्ती कोणत्या शब्दशक्तीचे उदाहरण आहे ?
"अंबरगत पयोधराते रगडूनि पळतो दुरी।"
पुढील काव्यपंक्ती कोणत्या शब्दशक्तीचे उदाहरण आहे ?
"अंबरगत पयोधराते रगडूनि पळतो दुरी।"
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (श्लेषमूलक व्यंजना) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• जेथे श्लेषात्मक शब्दांच्या आधारे दुसरा गूढ किंवा व्यंग्यार्थ सूचित होतो, तेथे 'श्लेषमूलक व्यंजना' (किंवा शाब्दी व्यंजना) ही शब्दशक्ती असते.
• 'अंबर' = आकाश आणि वस्त्र
• 'पयोधर' = मेघ (ढग) आणि स्तन
• येथे वरवरचा अर्थ ढग आणि आकाश असा असून, श्लेषयुक्त शब्दांमुळे शृंगारिक व्यंग्यार्थ ध्वनित होतो. म्हणून ही 'श्लेषमूलक व्यंजना' आहे.
• महत्त्वाची टीप: शब्दांच्या श्लेषामुळे (अनेक अर्थांमुळे) जेव्हा व्यंग्यार्थ प्रगट होतो, तेव्हा 'श्लेषमूलक व्यंजना' होते.
The correct answer is Option D (श्लेषमूलक व्यंजना).
Key Points:
• Shabdashakti (शब्दशक्ती) includes Abhidha (अभिधा), Lakshana (लक्षणा), and Vyanjana (व्यंजना). When a double meaning (pun / श्लेष) gives rise to a suggested/secondary meaning (व्यंग्यार्थ), it is termed 'श्लेषमूलक व्यंजना' (or शाब्दी व्यंजना).
• In the line "अंबरगत पयोधराते रगडूनि पळतो दुरी।", multiple words carry double meanings:
• 'अंबर' means 'आकाश' (sky) as well as 'वस्त्र' (garment).
• 'पयोधर' means 'ढग' (cloud) as well as 'स्तन' (breast).
• The verse portrays the wind blowing through clouds in the sky, while simultaneously suggesting an erotic meaning. Because the suggested meaning is derived through puns/shlesha on words, it is an example of 'श्लेषमूलक व्यंजना'.
• Key Takeaway: When suggested meaning arises from words having multiple puns (श्लेष), it is called 'श्लेषमूलक व्यंजना'.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'अलंकार व अलंकारांचे प्रकार (Figures of Speech: शब्दालंकार व अर्थालंकार)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
शब्दालंकार: अनुप्रास, यमक आणि श्लेष अलंकार (सभंग व अभंग श्लेष)
ज्या गुणांमुळे भाषेचे सौंदर्य वाढून भाषेला शोभा येते, त्या गुणधर्मांना 'अलंकार' म्हणतात. अलंकारांचे २ मुख्य प्रकार आहेत:...
अर्थालंकार: उपमा, उत्प्रेक्षा, रूपक, अपन्हुती, व्यतिरेक, अनन्वय, दृष्टान्त व अतिशयोक्ती
शब्दांच्या अर्थाच्या चमत्कृतीमुळे भाषेला शोभा येणाऱ्या अलंकारांना 'अर्थालंकार' म्हणतात. अर्थालंकार समजून घेण्यासाठी ४ घट...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
'दशा' हा शब्द पुढीलपैकी कोणत्या वाक्यांमध्ये उपयोगात आणून त्...
'ऊर्ध्वगामी' या शब्दाचा विरुध्दार्थी शब्द पुढीलपैकी कोणता ?...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Mains 2018 - Paper 1 (भाषा) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :