#34📅 MPSC Rajyaseva Prelims 2013 - GS Paper 1(2013) +1 गुण

वनस्पतीपासून मिळविलेल्या सजीवांमध्ये सक्रीय असणाऱ्या संयुगाची यादी :
(a) निकोटीन तंबाखू वनस्पतीपासून
(b) निबीडाईन कडू लिंबापासून
(c) रोटीनोन डेरिस इलिप्टिकापासून
(d) पायरीश्रम क्रायसँथमम सिनक्रॅरीफोलीअमपासून
अदिम लोकांनी वनस्पतीचे सार काढून, सजीवांमध्ये सक्रीय असणारे संयुग मिळविले व त्याचा वापर मासे स्तंबीत करण्यासाठी केला ?
यासाठी वरीलपैकी कोणता पर्याय बरोबर आहे ?

List of bioactive compounds obtained from plants :
(a) Nicotine from tobacco plant
(b) Nibidine from neem plant
(c) Rotenone from derris elliptica
(d) Pyrethrum from chrysanthemum cincrariefolium
The bioactive compound extracted from plant was used by primitive people for paralysing the fish.
Which of the above options was resorted to by them?

पर्याय (Options):

(a) Nicotine from tobacco plant

(b) Nibidine from neem plant

✓ योग्य उत्तर

(d) Pyrethrum from chrysanthemum cincrariefolium
The bioactive compound extracted from plant was used by primitive people for paralysing the fish.

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((c) Rotenone from derris elliptica) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• रोटीनोन (Rotenone)** हे *Derris elliptica* या वनस्पतींच्या मुळांपासून मिळणारे एक सेंद्रिय संयुग आहे.
• प्राचीन काळातील अदिम/आदिवासी लोक या वनस्पतीचा अर्क पाण्यात टाकून माशांचे पेशीय श्वसन रोखून त्यांना स्तिमित (Paralyse) करण्यासाठी आणि सहज पकडण्यासाठी वापर करत असत.
• इतर घटक: पायरीश्रम कीटकनाशक म्हणून, निकोटीन तंबाखूतील विषारी घटक, आणि निबीडाईन हे कडुनिंबातील औषधी घटक आहे.
• The bioactive compound extracted from plant was used by primitive people for paralysing the fish.' (इतर पर्याय).

The correct answer is Option C ((c) Rotenone from derris elliptica).

Key Points:
• Rotenone** is an odorless, colorless, crystalline isoflavone bioactive compound derived from the roots of *Derris elliptica* and *Lonchocarpus* species.
• Historically, indigenous tribes used Rotenone-containing root extracts as a natural piscicide (fish poison) to stun/paralyze fish by inhibiting cellular respiration (complex I of electron transport chain).
• Pyrethrum is used as an insecticide; Nicotine as a neurotoxin; Nibidin has antibacterial properties.
• The bioactive compound extracted from plant was used by primitive people for paralysing the fish.' (Distractor Option).

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स जीवशास्त्र: पंचसृष्टी वर्गीकरण, पेशीशास्त्र व वनस्पतीशास्त्र (Cell Biology & Botany)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'जीवशास्त्र: पंचसृष्टी वर्गीकरण, पेशीशास्त्र व वनस्पतीशास्त्र (Cell Biology & Botany)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

सजीवांचे वर्गीकरण व व्हिटाकरची पंचसृष्टी पद्धती (Five Kingdom Classification of Living Organisms)

सजीवांचे वर्गीकरण व व्हिटाकरची पंचसृष्टी पद्धती (Five Kingdom Classification of Living Organisms) या घटकामध्ये वर्गीकरणा...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

पेशी रचना, पेशी अंगके व पेशी विभाजन (Cell Structure, Organelles, Mitosis & Meiosis)

पेशी रचना, पेशी अंगके व पेशी विभाजन (Cell Structure, Organelles, Mitosis & Meiosis) या घटकामध्ये पेशी विभाजन (Cell Divis...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

वनस्पतीशास्त्र: वनस्पतींचे वर्गीकरण (Cryptogams/Phanerogams), वनस्पती ऊती, प्रकाशसंश्लेषण व संप्रेरके (Botany)

वनस्पतीशास्त्र: वनस्पतींचे वर्गीकरण (Cryptogams/Phanerogams), वनस्पती ऊती, प्रकाशसंश्लेषण व संप्रेरके (Botany) या घटकामध...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

सजीवांचे आधुनिक वर्गीकरण, तीन डोमेन पद्धती व उत्क्रांतीवाद (Modern Classification, 3 Domains & Evolution)

लिनियस, व्हिटाकर व कार्ल वोस यांची ३ डोमेन पद्धती (Archaea, Bacteria, Eukarya), डार्विनचा नैसर्गिक निवड सिद्धांत, लॅमार्...

वाचा➔

🔥 संपूर्ण तयारी८०% सवलत (फक्त ₹९९)

MPSC Group B / Rajyaseva संपूर्ण टेस्ट सिरीज २०२६ — सर्व पेपर्स व स्पष्टीकरण!

१००+ फुल-लेंथ सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक, मागील सर्व प्रश्नपत्रिका आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह.

🎯 टेस्ट सिरीज पहा (₹९९)➔📲 ॲप

←

मागील प्रश्न #33

शास्त्रज्ञांनी दिलेले वातावरण बदलांचे काही सिद्धांत खालीलप्र...

पुढील प्रश्न #35

जैवविविधतेच्या हासासंबंधी घटक : (a) भू वापरातील बदलामुळे होण...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Prelims 2013 - GS Paper 1 इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔ 4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड