#12📅 MPSC Rajyaseva Mains P1 2015 Official Question Paper(2015) +1 गुण

भारतीय अर्थतज्ञ रोमेश दत्त यांनी लॉर्ड कर्झनला एक अनावृत्त पत्र लिहून शेतकऱ्यांच्या आर्थिक हालाखीची पुढीलपैकी कोणती कारणे सांगितली होती ?
(a) अवास्तव जमीन महसूल
(b) दुष्काळ
(c) कालव्याकडे सरकारचे दुर्लक्ष
(d) विविध कर

Indian economist Romesh Dutta had written an open letter to Lord Curzon stating which of the following reasons for the poor economic condition of the farmers ?
(a) Excessive Land Revenue
(b) Droughts
(c) The government overlooked the canals
(d) Various Taxes

पर्याय (Options):
a
(a) आणि (d) बरोबर
(a) and (d) Correct
b
(b) आणि (c) बरोबर
(b) and (c) Correct
c
(c) आणि (a) बरोबर
(c) and (a) Correct
✓ योग्य उत्तर
d
(d) आणि (b) बरोबर
(d) and (b) Correct
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((c) आणि (a) बरोबर) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• रमेशचंद्र दत्त यांची लॉर्ड कर्झनला पाठवलेली अनावृत्त पत्रे (१९००):
• रमेशचंद्र दत्त (R. C. Dutt) (प्रसिद्ध अर्थतज्ज्ञ, 'इकॉनॉमिक हिस्ट्री ऑफ इंडिया'चे लेखक) यांनी १९०० मध्ये भारताचे व्हॉइसरॉय लॉर्ड कर्झन यांना खुली पत्रे लिहून वारंवार पडणारे दुष्काळ व शेतकऱ्यांच्या दारिद्र्याची कारणे मांडली.
• दत्त यांनी मांडलेली प्रमुख कारणे:
• १. अवास्तव जमीन महसूल (Excessive Land Revenue): ब्रिटिशांची अवाजवी आणि कठोर महसूल वसुली पद्धती शेतकऱ्यांची आर्थिक ताकद नष्ट करते.
• २. कालव्यांकडे (जलसिंचनाकडे) दुर्लक्ष: सरकारने रेल्वेच्या विस्तारावर अनाठायी खर्च केला, मात्र शेतीसाठी अत्यावश्यक असलेल्या जलसिंचन व कालव्यांच्या उभारणीकडे जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष केले.
• या पत्रांच्या आधारे लॉर्ड कर्झनने १९०२ मध्ये ब्रिटिश सरकारचे जमीन महसूलविषयक धोरण जाहीर केले. म्हणून पर्याय (३) [(c) आणि (a) बरोबर] योग्य आहे.
• महत्त्वाची टीप: रमेशचंद्र दत्त यांनी लॉर्ड कर्झनला लिहिलेल्या पत्रात शेतकऱ्यांच्या दारिद्र्यासाठी अवास्तव जमीन महसूल व कालव्यांकडील दुर्लक्ष ही प्रमुख कारणे दिली.

The correct answer is Option C ((c) and (a) Correct).

Key Points:
• Romesh Chunder Dutt's Open Letters to Lord Curzon (1900):
• Romesh Chunder Dutt (R.C. Dutt), a retired ICS officer and eminent economic historian (author of *The Economic History of India*), wrote a series of famous open letters to Viceroy Lord Curzon in 1900 on Indian famines and land revenue assessments.
• Core Arguments by Dutt:
• 1. Excessive Land Revenue: Dutt argued that the excessive, rigid, and unscientific land tax imposed by the colonial government sucked the peasant's capital and wiped out their staying power during bad seasons.
• 2. Overlooking Canals & Irrigation: Dutt strongly criticized the British administration for spending colossal public revenues on railway construction (to serve British military and commercial interests) while neglecting irrigation canals and water infrastructure.
• Hence, (a) Excessive Land Revenue and (c) Government overlooked the canals were the central reasons emphasized, leading Lord Curzon to issue the Land Revenue Policy Resolution in 1902 in rebuttal.
• Key Takeaway: R.C. Dutt highlighted excessive land revenue and neglect of irrigation canals as primary causes of peasant poverty in his open letters to Curzon.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्रातील सशस्त्र क्रांतिकारक, शेतकरी व आदिवासी लढा' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2015 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔