इ. स. 1919 मध्ये ब्रिटीश सरकारने घटनात्मक सुधारणा दिल्या कारण
अ. क्रांतीकारकांच्या चळवळी मधून भारतीयांच्यात असंतोष वाढला
ब. काँग्रेस व मुस्लीम लीग यांच्यातील युती
क. जहाल व मवाळ यांच्यातील युती
ड. पहिल्या महायुद्धाने निर्माण केलेली राजकीय परिस्थिती
इ. स. 1919 मध्ये ब्रिटीश सरकारने घटनात्मक सुधारणा दिल्या कारण अ. क्रांतीकारकांच्या चळवळी मधून भारतीयांच्यात असंतोष वाढला ब. काँग्रेस व मुस्लीम लीग यांच्यातील युती क. जहाल व मवाळ यांच्यातील युती ड. पहिल्या महायुद्धाने निर्माण केलेली राजकीय परिस्थिती
In 1919 the British Government started the Constitutional Reforms because a. Increased dissatisfaction among Indians due to the revolutionary movement b. Alliance between Congress and Muslim League c. Alliance between Extremist and Moderates d. The political situation created by the First World War
A and B only
B and C only
B, C and D only
All of the above are correct
योग्य उत्तर पर्याय D (वरील सर्व बरोबर / All of the above are correct) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण (१९१९ चा भारत सरकार कायदा - पार्श्वभूमीची कारणे):
ब्रिटिश संसदेने 'भारत सरकार कायदा १९१९' (माँटेग्यू-चेम्सफर्ड सुधारणा) लागू करण्यामागे खालील चारही ऐतिहासिक घटक कारणीभूत होते:
१. अ. क्रांतीकारकांच्या चळवळी: गदर चळवळ, अनुशीलन समिती व महाराष्ट्रातील क्रांतिकारकांच्या वाढत्या कारवायांमुळे ब्रिटिश सत्तेविरुद्ध तीव्र असंतोष पसरला होता.
२. ब. काँग्रेस व मुस्लिम लीग युती (१९१६ लखनौ करार): काँग्रेस आणि लीग एकत्र येऊन त्यांनी ब्रिटिशांपुढे 'स्वराज्य' आणि समान घटनात्मक मागण्या मांडल्या.
३. क. जहाल व मवाळ यांच्यातील युती: १९०७ च्या सुरत फुटीनंतर टिळक आणि ॲनी बेझंट यांच्या प्रयत्नांमुळे १९१६ च्या लखनौ अधिवेशनात जहाल व मवाळ गट पुन्हा एकत्र आले आणि राष्ट्रीय काँग्रेस एकसंध झाली.
४. ड. पहिले महायुद्ध (१९१४–१९१८): महायुद्धात ब्रिटिशांना भारतीयांचे मनुष्यबळ व आर्थिक सहकार्य हवे होते. २० ऑगस्ट १९१७ रोजी भारतमंत्री एडविन माँटेग्यू यांनी ब्रिटिश सरकारचे ध्येय 'भारतात टप्प्याटप्प्याने जबाबदार शासनपद्धती देणे' हे जाहीर केले होते.
हे सर्व घटक १९१९ च्या सुधारणा देण्यास कारणीभूत ठरले. म्हणून पर्याय D बरोबर आहे.
The correct answer is Option D (All of the above are correct).
Detailed Step-by-Step Constitutional History Analysis:
The Government of India Act 1919 (Montagu-Chelmsford Reforms) was catalyzed by a convergence of unprecedented political pressures:
1. Statement a (Revolutionary Momentum): Radical mobilization by the Ghadarites, Bengal revolutionaries, and wartime underground plots heightened administrative insecurity.
2. Statement b (Congress-League Pact): The 1916 Lucknow Pact unified Hindu and Muslim political platforms around a shared post-war self-government scheme.
3. Statement c (Moderate-Extremist Reunion): Tilak and Annie Besant orchestrated the reconciliation of the Moderate and Extremist wings at the 1916 Lucknow session of the INC.
4. Statement d (First World War Imperatives): India's pivotal troop deployment and financial contributions compelled Edwin Montagu's historic August 1917 Declaration promising progressive realization of responsible government.
Hence, Option D is correct.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय राष्ट्रीय चळवळ: काँग्रेस स्थापना, जहाल-मवाळ कालखंड व गांधी युग' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना (१८८५), मवाळ कालखंड व नेते: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
काँग्रेसपूर्व संघटना (बॉम्बे असोसिएशन १८५२, पूना सार्वजनिक सभा १८७०, इंडियन असोसिएशन १८७६), काँग्रेस स्थापना २८ डिसें १८...
जहाल कालखंड, लोकमान्य टिळक व होमरूल चळवळ: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
लाल-बाल-पाल, टिळकांची चतुःसूत्री (स्वराज्य, स्वदेशी, राष्ट्रीय शिक्षण, बहिष्कार), बंगालची फाळणी १९०५ (कर्झन, वंगभंग, आमा...
गांधीयुग: असहकार, सविनय कायदेभंग व चले जाव आंदोलन: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
चंपारण्य १९१७, अहमदाबाद व खेडा १९१८, रौलेट कायदा व जालियनवाला बाग हत्याकांड (१३ एप्रिल १९१९), असहकार आंदोलन १९२० (चौरीचौ...
भारतातील सशस्त्र क्रांतीपर्व: भगतसिंग, आझाद ते सुभाषचंद्र बोस व आझाद हिंद सेना: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
गदर पार्टी, कामागाटामारू, HRA, काकोरी कारवाई, HSRA, भगतसिंग, सुखदेव, राजगुरू, चंद्रशेखर आझाद, सूर्य सेन (चितगाव), सरदार...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
निवडणूक आयोगाची कर्तव्ये स्पष्ट करण्यासाठी कोणत्या कलमात सुध...
सोडवा: (-2 - 3) × (5 + 3) ÷ (-2 - 3) / (-6 - 4) ÷ (-7 - 5)
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Prelims 2023 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?