ठिबक सिंचन पद्धती अवलंबविल्यास पाण्याची किती टक्के बचत होते ?
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (40 ते 70%) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• ठिबक सिंचन (Drip Irrigation) ही सूक्ष्म सिंचनाची अशी पद्धत आहे ज्यामध्ये पिकांच्या मुळाशी मोजके पाणी थेंबाथेंबाने दिले जाते, ज्यामुळे पाण्याचा अपव्यय टळतो.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• पारंपारिक प्रवाही (पूर) सिंचन पद्धतीमध्ये बाष्पीभवन आणि पाझरामुळे पाण्याचा मोठा अपव्यय होतो.
• ठिबक सिंचनाचा वापर केल्यास पारंपारिक पद्धतींच्या तुलनेत सुमारे 40 ते 70% पाण्याची बचत होते, आणि पाण्याची कार्यक्षमता 90% पर्यंत वाढते.
• महत्त्वाची तथ्ये
• पाण्यासोबत खते देण्याची 'फर्टिगेशन' (Fertigation) पद्धत ठिबक सिंचनामुळे शक्य होते, ज्यामुळे खतांचा वापरही 30-40% कार्यक्षम होतो.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• 30-40% ही बचत तुषार सिंचनात सामान्य असते; ठिबक सिंचनात ही बचत 40 ते 70% एवढी मोठी असते.
• इतर पर्याय
• पर्याय 1, 2 आणि 3 मधील आकडेवारी ठिबक सिंचनाच्या एकूण बचत क्षमतेपेक्षा कमी दर्शवली आहे.
• महत्त्वाची टीप: पारंपारिक पूर सिंचनाच्या तुलनेत ठिबक सिंचन पद्धतीमुळे 40 ते 70% पाण्याची बचत होते.
The correct answer is Option D (40 to 70%).
Key Points:
• Core Concept
• Micro-irrigation, specifically drip (trickle) irrigation, applies water directly to the root zone of plants drops by drop through emitters, drastically minimizing evaporation and deep percolation losses.
• Why Correct
• Conventional flood irrigation exhibits water application efficiency of only 30-40%.
• Drip irrigation raises water use efficiency up to 85-90%, resulting in net water savings of 40% to 70% compared to traditional surface flooding depending on soil and crop conditions.
• Key Details
• Beside water conservation, drip irrigation reduces weed growth, controls soil salinization, and enables fertigation (applying dissolved fertilizer via irrigation water).
• Exam Traps
• Be cautious of narrow percentage intervals like 30-40% or 40-50%, which represent partial savings under specific sub-optimal conditions. The standard broad benchmark recognized by agricultural authorities is 40 to 70%.
• Other Options
• Options 1, 2, and 3 underestimate the full water-saving potential of drip irrigation systems.
• Key Takeaway: Implementing drip irrigation saves between 40% to 70% of water compared to conventional surface irrigation.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'कृषी व ग्रामीण अर्थव्यवस्था: MSP, CACP, FCI, PDS, NFSA, NABARD व शेती सुधारणा (Agriculture & Rural Economy)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
उच्चतम उत्पादनाचे वाण हा कार्यक्रम या पिकांपुरताच सिमित रहिल...
महाराष्ट्रात वार्षिक पर्जन्य 100 ते 200 सें.मी. असणाऱ्या प्र...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :