उच्चतम उत्पादनाचे वाण हा कार्यक्रम या पिकांपुरताच सिमित रहिला आहे
(a) गहू व तांदूळ
(b) ज्वारी व बाजरी
(c) मका
(d) ऊस
पर्यायी उत्तरे :
उच्चतम उत्पादनाचे वाण हा कार्यक्रम या पिकांपुरताच सिमित रहिला आहे
(a) गहू व तांदूळ
(b) ज्वारी व बाजरी
(c) मका
(d) ऊस
पर्यायी उत्तरे :
High Yielding Varieties (HYV) programme has been limited to these crops:
(a) Wheat and rice
(b) Jawar and Bajara
(c) Maize
(d) Sugarcane
Answer options:
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((a), (b), आणि (c)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• 1966-67 च्या खरीप हंगामात भारतात हरितक्रांतीचा भाग म्हणून 'अधिक उत्पादन देणाऱ्या वाणांचा कार्यक्रम' (HYVP) सुरू करण्यात आला.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• केंद्र सरकारने हा कार्यक्रम पाच प्रमुख अन्नधान्य पिकांपुरता लागू केला होता:
• 1. गहू (Wheat)
• 2. तांदूळ (Rice)
• 3. ज्वारी (Jowar)
• 4. बाजरी (Bajra)
• 5. मका (Maize)
• ऊस (Sugarcane) हे नगदी पीक असल्याने ते या अन्नधान्य कार्यक्रमात समाविष्ट नव्हते. त्यामुळे (a), (b) आणि (c) हे बरोबर आहेत.
• महत्त्वाची तथ्ये
• गव्हाच्या मेक्सिकन ड्वार्फ जाती आणि भाताच्या आय.आर.-8 यांसारख्या संकरित बियाणांमुळे धान्योत्पादनात क्रांती झाली.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• हरितक्रांतीचा सर्वाधिक फायदा गव्हाला झाला असला तरी अधिकृत HYVP कार्यक्रमात पाच तृणधान्य पिकांचा समावेश होता, उसाचा नाही.
• इतर पर्याय
• पर्याय 1 आणि 2 अपूर्ण आहेत कारण त्यांत अनुक्रमे ज्वारी-बाजरी किंवा मका वगळला आहे. पर्याय 3 अचूक आहे.
• महत्त्वाची टीप: हरितक्रांती अंतर्गत अधिक उत्पादन देणाऱ्या वाणांचा कार्यक्रम (HYVP) गहू, तांदूळ, ज्वारी, बाजरी आणि मका या पाच पिकांपुरताच मर्यादित होता.
The correct answer is Option C ((a), (b), and (c)).
Key Points:
• Core Concept
• The High Yielding Varieties Programme (HYVP) was introduced during the Kharif season of 1966-67, marking the onset of the Green Revolution in India.
• Why Correct
• The official HYVP launched by the Government of India was restricted to five major food grain crops: Wheat, Rice, Jowar, Bajra, and Maize.
• Commercial and cash crops like sugarcane, cotton, and jute were not part of this core foodgrain package.
• Hence, (a) Wheat and rice, (b) Jowar and bajra, and (c) Maize are covered, while (d) Sugarcane was excluded.
• Key Details
• The programme relied on Mexican semi-dwarf wheat strains (Norman Borlaug) and dwarf rice varieties (IR-8 and Taichung Native-1).
• Exam Traps
• While the Green Revolution achieved its most dramatic yields in wheat and rice, the formal HYVP scope included the coarse cereals (jowar, bajra, maize) as well, but strictly excluded cash crops like sugarcane.
• Other Options
• Options 1 and 2 represent partial lists.
• Option 4 is incorrect because sugarcane was not an HYVP crop.
• Key Takeaway: The HYV Programme (1966-67) covered five major cereals: wheat, rice, jowar, bajra, and maize, excluding sugarcane.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'कृषी व ग्रामीण अर्थव्यवस्था: MSP, CACP, FCI, PDS, NFSA, NABARD व शेती सुधारणा (Agriculture & Rural Economy)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
2002 च्या कंपनी (सुधारणा) कायद्यानुसार या उद्योगांना आजारी स...
ठिबक सिंचन पद्धती अवलंबविल्यास पाण्याची किती टक्के बचत होते...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :