#21📅 MPSC Rajyaseva Prelims 2026 - GS Paper 1(2026) +1 गुण

कालमापन प्रक्रियेमध्ये 'कालांतर संस्कार' ही प्रक्रिया कशासाठी वापरली जाते ?
(a) लीप इयर
(b) अधिक मास
(c) क्षय मास
(d) तिथी वृद्धी-लोप

For what the process of 'Time Lapse Analysis' (Kalaantar Sanskar) is used in the time measurement process ?
(a) Leap Year
(b) Adhik Mass
(c) Kshay Mass
(d) Tithi Vridhhi - lope

पर्याय (Options):

(b) आणि (c)

(b) and (c)

फक्त (a)

Only (a)

(a), (b), (c), (d)

✓ योग्य उत्तर

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((a), (b), (c), (d)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• (a) लीप इयर (Leap Year): पृथ्वीच्या ३६५ दिवस ५ तास ४८ मिनिटे व ४६ सेकंदांच्या परिभ्रमण काळामुळे दर ४ वर्षांनी १ अतिरिक्त दिवस (२९ फेब्रुवारी) जोडून केला जाणारा सौर कालसंस्कार.
• (b) अधिक मास (Adhik Mass): चांद्र वर्ष (३५४ दिवस) आणि सौर वर्ष (३६५ दिवस) यांच्यातील ११ दिवसांचा फरक भरून काढण्यासाठी दर ३२-३३ महिन्यांनी येणारा अतिरिक्त चांद्र महिना.
• (c) क्षय मास (Kshay Mass): ज्या चांद्र महिन्यात एकही सूर्यसंक्रांती होत नाही तेव्हा अधिक मास येतो, तर ज्या चांद्र महिन्यात दोन संक्रांती होतात तो 'क्षय मास' मानला जातो (अत्यंत दुर्मिळ समायोजन).
• (d) तिथी वृद्धी-लोप (Tithi Vriddhi-Lope): सूर्योदयाच्या वेळी असलेल्या तिथीनुसार दिनदर्शिका चालते. एखादी तिथी सलग दोन सूर्योदयांना स्पर्श केल्यास 'तिथी वृद्धी' आणि सूर्योदयापूर्वीच संपल्यास 'तिथी लोप' होतो.
• निष्कर्ष**: वरील चारही प्रक्रिया या कालांतर संस्काराचीच रूपे आहेत.

The correct answer is Option D ((a), (b), (c), (d)).

Key Points:
• (a) Leap Year: Adjusts the extra ~0.2422 days (5h 48m 46s) per tropical solar year by adding February 29 every fourth year.
• (b) Adhik Mass (Intercalary Month): Harmonizes the 354-day lunar year with the 365.25-day solar year by inserting an intercalary month roughly every 32.5 months.
• (c) Kshay Mass (Suppressed Month): A rare astronomical correction occurring when two solar transitions (Sankrantis) occur within a single lunar month.
• (d) Tithi Vriddhi - Lope: Adjusts for the variable angular speed of the Moon relative to the Sun; when a lunar day spans two consecutive sunrises it is 'Vriddhi' (elongated), and when it ends between sunrises it is 'Lope' (omitted).
• Conclusion**: All four phenomena are standard time-lapse corrections (Kalantar Sanskar).

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स अक्षांश–रेखांश, पृथ्वीची गती, वेळ व नकाशावाचन

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'अक्षांश–रेखांश, पृथ्वीची गती, वेळ व नकाशावाचन' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

अक्षांश–रेखांश, पृथ्वीची गती, वेळ, नकाशावाचन व GIS/GPS: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

खगोल व नकाशाशास्त्र: अक्षवृत्ते (कर्कवृत्त, मकरवृत्त), रेखावृत्ते, भारतीय प्रमाणवेळ (IST - 82°30' E), आंतरराष्ट्रीय वार...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #20

भारतामध्ये तांदूळ आणि गव्हाचे प्रति हेक्टरी उत्पन्न 2023-202...

पुढील प्रश्न #22

जोड्या लावा. (a) छत्रपती संभाजीनगर - (i) 1962 मध्ये स्वतंत्र...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Prelims 2026 - GS Paper 1 इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी

उत्तर पहा ➔ 2

एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.

उत्तर पहा ➔ 3

महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.

उत्तर पहा ➔ 4

मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.

उत्तर पहा ➔ 5

खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी

उत्तर पहा ➔ 6

अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?

उत्तर पहा ➔

📚 महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔