स्वामीनाथन (१९७०) यांच्या व्याख्येनुसार भारतातील कोरडवाहू शेती म्हणजे ज्या ठिकाणी सरासरी वार्षिक पर्जन्य हे
अ. १०० सेमी पेक्षा जास्त पण १२० सेमी पेक्षा कमी
ब. ३० सेमी पेक्षा कमी
क. २०० सेमी पेक्षा जास्त
ड. १०० सेमी पेक्षा कमी पण ४० सेमी पेक्षा जास्त

Dry farming in India as defined by Swaminathan (1970) is, where mean annual rainfall is
a. More than 100 cm but less than 120 cm
b. Less than 30 cm
c. More than 200 cm
d. Less than 100 cm but more than 40 cm

पर्याय (Options):
a
फक्त अ
only a
b
अ आणि ब
a and b
c
फक्त क
only c
d
फक्त ड
only d
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय D (फक्त ड / only d) आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. हरितक्रांतीचे प्रणेते डॉ. एम. एस. स्वामीनाथन यांनी १९७० मध्ये भारतीय शेतीमधील कोरडवाहू शेतीची (Dry Farming / Dryland Agriculture) शास्त्रीय व्याख्या मांडली.
२. स्वामीनाथन यांच्या व्याख्येनुसार: ज्या प्रदेशात सरासरी वार्षिक पर्जन्य ४० सेमी (४०० मिमी) पेक्षा जास्त परंतु १०० सेमी (१००० मिमी) पेक्षा कमी असते आणि जेथे सिंचनाच्या खात्रीशीर सुविधांचा अभाव असतो, अशा प्रदेशातील शेतीला 'कोरडवाहू शेती' (Dry Farming) म्हटले जाते.
३. इतर पर्जन्य पट्टे:
- ३० सेमी पेक्षा कमी पर्जन्य: अत्यंत शुष्क/वाळवंटी प्रदेश (Arid region).
- १०० सेमी ते २०० सेमी किंवा त्याहून अधिक: दमट/आर्द्र शेती (Humid/Wet farming).

म्हणून स्वामीनाथन यांच्या व्याख्येनुसार अचूक उत्तर 'फक्त ड' आहे.

The correct answer is Option D (only d).

Detailed Step-by-Step Agricultural Analysis:
1. Renowned agricultural scientist Dr. M.S. Swaminathan (1970) formulated the benchmark classification for Dryland Farming in India.
2. According to Swaminathan's definition, dry farming refers to agricultural systems practiced in zones where the mean annual rainfall ranges between 40 cm (400 mm) and 100 cm (1000 mm), characterized by limited or absent irrigation and reliance on moisture-conservation techniques.
3. Rainfall below 30–40 cm corresponds to hyper-arid desert zones, while rainfall exceeding 100 cm falls under rainfed sub-humid to humid agriculture.

Hence, statement d is the correct definition.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारताची शेती, प्रमुख पिके व कृषी प्रदेश' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2024 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔