#21📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2024 Official Question Paper(2024) +1 गुण

घटक राज्याच्या विधान परिषदे संबंधी खालील विधाने विचारात घ्या.
अ. विधान परिषदेची सभासद संख्या ही विधान सभेच्या सभासद संख्येच्या एक तृतीयांश पेक्षा जास्त नसावी.
ब. राज्यघटनेच्या अनुच्छेद-170 मध्ये परिषदेच्या रचनेची पद्धत नमूद करण्यात आली आहे.
क. राज्यपालांनी केलेल्या नामनिर्देशनाच्या प्रामाणिकपणा अथवा उचितपणा यांवर कोणत्याही प्रकारे न्यायालये प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणार नाहीत.
ड. राज्यसभेच्या तुलनेत राज्यात विधान परिषदेचे स्थान बलशाली आहे.
वरीलपैकी कोणती विधाने योग्य आहेत ?

Consider the following statements regarding Legislative Council of a State.
A. The membership of the council is not more than one-third of the membership of the legislative Assembly.
B. The system of composition of the council is laid down in Article-170 of the Constitution.
C. The Courts cannot question the bonafides or propriety of the Governor's nomination in any case.
D. The position of the legislative council is stronger than that of the council of States.
Which of the statement/s given above are correct?

पर्याय (Options):
a
अ, ब
A, B
b
ब आणि क
B and C
c
अ आणि क
A and C
✓ योग्य उत्तर
d
अ आणि ड
A and D
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (अ आणि क) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• विधान परिषदेसंदर्भातील घटनात्मक विश्लेषण:
• विधान 'अ' बरोबर आहे (कलम १७१(१)): विधान परिषदेची कमाल सदस्यसंख्या विधानसभेच्या एकूण सदस्यसंख्येच्या १/३ पेक्षा जास्त नसावी आणि किमान ४० पेक्षा कमी नसावी.
• विधान 'ब' चूक आहे: विधानसभेची रचना कलम १७० मध्ये असून विधान परिषदेची रचना कलम १७१ मध्ये दिली आहे.
• विधान 'क' बरोबर आहे: राज्यपालांनी केलेल्या नामनिर्देशनाची (साहित्य, विज्ञान, कला, सहकार, समाजसेवा) उचितता सामान्यतः न्यायालयाच्या हस्तक्षेपाबाहेर मानली जाते.
• विधान 'ड' चूक आहे: विधान परिषद ही राज्यसभेच्या तुलनेत अत्यंत दुर्बल संस्था आहे (विधान परिषद साधे विधेयक जास्तीत जास्त ४ महिने रोखून धरू शकते).
• *निष्कर्ष: * विधाने 'अ' आणि 'क' योग्य आहेत.
• महत्त्वाची टीप: कलम १७१ नुसार विधान परिषदेची सदस्यसंख्या विधानसभेच्या १/३ पेक्षा जास्त असू शकत नाही.

The correct answer is Option C (A and C).

Key Points:
• Provisions Regarding State Legislative Council:
• Statement A is correct (Article 171(1)): Total membership of the Legislative Council shall not exceed one-third of the total membership of the Legislative Assembly, and shall in no case be less than 40.
• Statement B is incorrect: Composition of the Legislative Assembly is under Article 170, while the composition of the Legislative Council is under Article 171.
• Statement C is correct: Governor's nomination under Article 171(3)(e) & (5) (literature, science, art, co-operative movement, social service) is a matter of executive discretion whose propriety/bonafides cannot be questioned in court unless palpably unconstitutional.
• Statement D is incorrect: The Legislative Council is far weaker than the Rajya Sabha (the Council can only delay ordinary bills by max 4 months and has no equal power in constitutional amendment or joint sitting).
• *Verdict: * Statements A and C are correct.
• Key Takeaway: Article 171 limits Legislative Council strength to one-third of the Assembly; Rajya Sabha is much stronger than the Council.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्य शासन: राज्यपाल, मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व विधिमंडळ (State Executive & Legislature)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

राज्यपाल (कलम १५३ ते १६१): नेमणूक, मर्जीचे तत्त्व, स्वेच्छाधीन अधिकार, वटहुकूम (कलम २१३) व दयेचा अधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ६ (प्रकरण २: कलम १५३ ते १६७) मध्ये घटकराज्यांच्या कार्यकारी मंडळाची तरतूद आहे. राज्य कार्यकारी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व राज्य विधिमंडळ (विधानसभा व विधानपरिषद): रचना, अधिकार व कलम ३७१(२) विशेष तरतुदी

भारतीय संविधानाच्या भाग ६ (कलम १६३ ते २१२) मध्ये घटकराज्यांची शासनप्रणाली विहित करण्यात आली आहे. केंद्राप्रमाणेच राज्यां...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासन: विधानसभा (२८८), विधानपरिषद (७८), कलम ३७१(२), MPSC व स्थानिक स्वराज्य संस्था

महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासनाचे सर्वसमावेशक विश्लेषण: विधानसभा (२८८ जागा, SC २९, ST २५), विधानपरिषद (७८ जागांची रचना...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2024 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔