📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 PaperGoogle वर फॉलो करा

मंत्रिपरिषद (Council of Ministers) आणि कॅबिनेट (Cabinet) यांच्यातील फरकाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या.
(a) संपूर्ण राज्यघटनेमध्ये 'मंत्रिपरिषद' हाच शब्दप्रयोग वापरण्यांत आलेला आहे, केवळ अनुच्छेद-352 मध्ये 'कॅबिनेट' हा शब्द वापरलेला आहे.
(b) राज्यघटनेने संपूर्ण सत्ता ही 'कॅबिनेट' कडे सुपूर्त केलेली आहे, परंतु प्रत्यक्षात ही सत्ता मंत्रिपरिषदेद्वारा वापरली जाते.
(c) मंत्रिपरिषदेत कॅबिनेट मंत्री, राज्य मंत्री, उपमंत्री यांचा समावेश असतो तर दुसऱ्या बाजुस कॅबिनेट मध्ये केवळ कॅबिनेट दर्जाचे मंत्री असतात.
वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त?

Consider the following statements about the difference between Council of Ministers and Cabinet.
(a) Throughout the constitution the term 'Council of Ministers' has been used, only in Article 352 the term 'Cabinet' has been used.
(b) The constitution vests all the powers in the Cabinet but actually these powers are exercised by the Council of Ministers.
(c) The Council of Ministers shall comprises of three types of Ministers viz. Cabinet Ministers, State and Deputy Ministers. The Cabinet on the other hand consists of only Cabinet Ministers.
Which of the statements given above is/are correct?

पर्याय (Options):
a
फक्त (a)
(a) only
b
फक्त (c)
(c) only
c
(a), (b) आणि (c)
(a), (b) and (c)
d
फक्त (a) आणि (c)
(a) and (c) only
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (फक्त (a) आणि (c)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मंत्रिपरिषद आणि मंत्रिमंडळ (कॅबिनेट) यांमधील तुलना:
• विधान (a) बरोबर आहे: मूळ राज्यघटनेत सर्वत्र 'मंत्रिपरिषद' (Council of Ministers) हाच शब्द वापरण्यात आला होता. 'कॅबिनेट' (Cabinet) हा शब्द ४४ व्या घटनादुरुस्ती १९७८ द्वारे केवळ अनुच्छेद ३५२(३) मध्ये आणीबाणीच्या संदर्भात समाविष्ट करण्यात आला.
• विधान (b) चुकीचे आहे: संविधानाने अनुच्छेद ७४ अन्वये सर्व सत्ता व सल्ला देण्याची जबाबदारी मंत्रिपरिषदेकडे दिली आहे, परंतु प्रत्यक्षात या सर्व महत्त्वाच्या सत्तेचा वापर कॅबिनेट (मंत्रिमंडळ) द्वारे केला जातो; विधानात याच्या उलट मांडणी केली आहे.
• विधान (c) बरोबर आहे: मंत्रिपरिषदेत तीन श्रेणींचे मंत्री असतात (कॅबिनेट मंत्री, राज्यमंत्री आणि उपमंत्री), तर कॅबिनेटमध्ये केवळ कॅबिनेट दर्जाच्या ज्येष्ठ मंत्र्यांचाच समावेश असतो.
• म्हणून पर्याय (४) - फक्त (a) आणि (c) हे बरोबर उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: कॅबिनेट शब्दाचा उल्लेख केवळ कलम ३५२ मध्ये आहे; मंत्रिपरिषदेत तीनही श्रेणींचे मंत्री समाविष्ट असतात.

The correct answer is Option D ((a) and (c) only).

Key Points:
• Comparative Analysis of Cabinet vs Council of Ministers:
• Statement (a) is correct: The term 'Council of Ministers' is used throughout Articles 74 and 75. The word 'Cabinet' was not part of the original Constitution and was inserted solely into Article 352(3) by the 44th Constitutional Amendment Act, 1978.
• Statement (b) is incorrect: The Constitution vests executive powers and mentions the Council of Ministers (Article 74) to aid and advise the President. In actual practice, it is the Cabinet (the smaller core inner body) that formulates policy and exercises supreme directing authority, not vice versa.
• Statement (c) is correct: The Council of Ministers is a broader body comprising three tiers: Cabinet Ministers, Ministers of State, and Deputy Ministers. The Cabinet consists strictly of Cabinet-rank Ministers heading key ministries.
• Statements (a) and (c) are correct.
• Key Takeaway: 'Cabinet' appears only in Article 352; Council of Ministers includes Cabinet, State, and Deputy Ministers.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ

भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔