📅MPSC Rajyaseva Mains P4 2023 PaperGoogle वर फॉलो करा

व्यापार चक्रांच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या.
a. एकापाठोपाठ एक अशा येणाऱ्या आर्थिक क्रियातील वाढ आणि घसरणीच्या अवस्थांना व्यापार चक्रे असे म्हटले जाते.
b. केन्सच्या मते, आर्थिक क्रियातील चढउतार हे एकूण प्रभावी मागणीतील चढउतारांमुळे निर्माण होतात.
c. सर्वसाधारणपणे व्यापार चक्राच्या तीन अवस्था असतात त्या म्हणजे वाढ, शिखर आणि घसरण
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?

Consider the following statements about business cycles.
a. The alternating periods of expansion and contraction in economic activity are called business cycles.
b. According to Keynes, the fluctuations in economic activity are due to fluctuations in aggregate effective demand.
c. Generally business cycles have three phases, viz, expansion, peak and contraction.
Which of the above statements are correct?

पर्याय (Options):
a
a आणि b बरोबर आहेत
a and b are correct
✓ योग्य उत्तर
b
फक्त a बरोबर आहे
Only a is correct
c
फक्त b बरोबर आहे
Only b is correct
d
a आणि c बरोबर आहेत
a and c are correct
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (a आणि b बरोबर आहेत) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• व्यापार चक्रे (विधान a): व्यापार चक्र म्हणजे कालांतराने अर्थव्यवस्थेतील आर्थिक क्रियांच्या पातळीत एकापाठोपाठ एक येणारी वाढ (विस्तार) आणि घसरण (आकुंचन) होय. त्यामुळे विधान 'a' पूर्णपणे बरोबर आहे.
• केन्सचा दृष्टीकोन (विधान b): जॉन मेनार्ड केन्स यांनी असा युक्तिवाद केला की व्यापार चक्राचे मुख्य कारण एकूण प्रभावी मागणीतील (Aggregate Effective Demand) चढउतार आहेत, विशेषतः उद्योजकांच्या अपेक्षेमुळे गुंतवणुकीत होणारे चढउतार. त्यामुळे विधान 'b' बरोबर आहे.
• व्यापार चक्राच्या अवस्था (विधान c): प्रमाणित व्यापार चक्राला फक्त तीन अवस्था नसतात; सर्वसाधारणपणे त्यात चार स्पष्ट अवस्था असतात:
• 1. वाढ / विस्तार (Expansion/Boom)
• 2. शिखर (Peak)
• 3. घसरण / आकुंचन (Contraction/Recession)
• 4. तळ / मंदी (Trough/Depression)
• विधान 'c' मध्ये फक्त तीन अवस्था असल्याचे चुकीचे म्हटले आहे, त्यामुळे ते असत्य आहे.
• निष्कर्ष: व्यापार चक्रांबाबत केवळ 'a' आणि 'b' ही विधाने अचूक आहेत.
• महत्त्वाची टीप: व्यापार चक्राला ४ अवस्था असतात (विस्तार, शिखर, घसरण, तळ). केन्सच्या मते हे चढउतार एकूण प्रभावी मागणीतील बदलांमुळे होतात.

The correct answer is Option A (a and b are correct).

Key Points:
• Business Cycles (Statement a): The business cycle refers to the recurring, alternating periods of expansion (economic growth) and contraction (recession) in the general level of economic activity over time. Hence, statement 'a' is perfectly correct.
• Keynesian Perspective (Statement b): John Maynard Keynes, in his seminal 1936 work, argued that the primary driver of the business cycle is fluctuations in Aggregate Effective Demand, specifically the volatility of investment driven by the "animal spirits" of entrepreneurs. Thus, statement 'b' is correct.
• Phases of Business Cycle (Statement c): A standard business cycle does NOT have just three phases; it generally consists of four distinct phases:
• 1. Expansion (Boom/Recovery)
• 2. Peak (Prosperity)
• 3. Contraction (Recession)
• 4. Trough (Depression)
• Because statement 'c' incorrectly claims there are only three phases, it is false.
• Conclusion: Only statements 'a' and 'b' accurately reflect macroeconomic theories regarding business cycles.
• Key Takeaway: Business cycles have 4 phases (Expansion, Peak, Contraction, Trough). Keynes attributed them to fluctuations in aggregate effective demand.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये

भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)

मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)

भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔