खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) संसदेच्या दोन्हीही गृहातील नामनिर्देशित सदस्यांना राष्ट्रपती पदाच्या निवडणूकीत मतदानाचा अधिकार नसला तरी त्यांना उपराष्ट्रपतीच्या निवडणूकीत मतदानाचा अधिकार असतो.
(b) लोकसभेतील नामनिर्देशित सदस्यांना राष्ट्रपती पदाच्या निवडणूकीत मतदानाचा अधिकार नसला तरी त्यांना राष्ट्रपती विरुद्धच्या महाभियोगाच्या ठरावामध्ये मतदानाचा अधिकार असतो.
पर्यायी उत्तरे :
खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) संसदेच्या दोन्हीही गृहातील नामनिर्देशित सदस्यांना राष्ट्रपती पदाच्या निवडणूकीत मतदानाचा अधिकार नसला तरी त्यांना उपराष्ट्रपतीच्या निवडणूकीत मतदानाचा अधिकार असतो.
(b) लोकसभेतील नामनिर्देशित सदस्यांना राष्ट्रपती पदाच्या निवडणूकीत मतदानाचा अधिकार नसला तरी त्यांना राष्ट्रपती विरुद्धच्या महाभियोगाच्या ठरावामध्ये मतदानाचा अधिकार असतो.
पर्यायी उत्तरे :
Consider the following statements.
(a) While the nominated members of the two Houses of the Parliament have no voting right in the Presidential election, they have the right to vote in the election of the Vice-President.
(b) While the nominated members of the Lok Sabha have no voting right in the Presidential election, they have the right to vote in the impeachment motion against the President.
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (दोन्हीही विधाने बरोबर आहेत.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• निवडणूक मंडळ व महाभियोग प्रक्रियेची तुलना:
• विधान (a) बरोबर आहे: कलम ५४ नुसार राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीत संसदेच्या दोन्ही सभागृहांचे केवळ *निवडून आलेले सदस्य* मतदान करतात (नामनिर्देशित सदस्य नसतात). मात्र कलम ६६(१) नुसार उपराष्ट्रपतींच्या निवडणुकीत संसदेच्या दोन्ही सभागृहांचे *सर्व सदस्य (निवडलेले व नामनिर्देशित)* मतदान करतात.
• विधान (b) बरोबर आहे: कलम ६१ अन्वये राष्ट्रपतींवरील महाभियोग प्रक्रियेत संसदेच्या दोन्ही सभागृहांचे नामनिर्देशित सदस्य भाग घेतात आणि मतदान करू शकतात, जरी त्यांना राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीत मतदानाचा अधिकार नसला तरीही.
• त्यामुळे दोन्ही विधाने संविधानाच्या तरतुदींनुसार तंतोतंत बरोबर आहेत.
• महत्त्वाची टीप: नामनिर्देशित खासदार राष्ट्रपती निवडणुकीत मतदान करू शकत नाहीत; पण उपराष्ट्रपती निवडणूक व राष्ट्रपती महाभियोगात मतदान करतात.
The correct answer is Option C (Both the statements are correct.).
Key Points:
• Electoral College vs Impeachment Dynamics:
• Statement (a) is correct: Under Article 54, the Electoral College for the President consists solely of *elected members* of Parliament and Legislative Assemblies. Nominated members do not vote. Under Article 66(1), the Vice-President is elected by members of an electoral college consisting of the members of both Houses of Parliament (both elected and nominated members participate).
• Statement (b) is correct: Under Article 61, all members of Parliament (both elected and nominated of Lok Sabha and Rajya Sabha) participate in the impeachment of the President, even though nominated members cannot vote in his election.
• Hence, both comparative statements (a) and (b) are factually and constitutionally accurate.
• Key Takeaway: Nominated MPs cannot vote in Presidential elections, but vote in VP election and Presidential impeachment.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये
ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...
निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा
भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...
केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी
केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
केन्द्रीय सेवे संबंधातील अतिरिक्त कार्ये संघ लोकसेवा आयोगाकड...
भारतात माहितीचा अधिकार आवश्यक आहे कारण : (a) त्यामुळे प्रशास...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?