खालील विधाने विचारात घ्या.
(a) अनुच्छेद-361 अनुसार राज्यपाल आपल्या पदाच्या अधिकारांच्या वापराबद्दल आणि कर्तव्यांच्या पालनाबद्दल केलेल्या कृतीबद्दल कोणत्याही न्यायालयास उत्तरदायी असणार नाही.
(b) राज्यपाल आपल्या पदावर जोपर्यंत आहे तोपर्यंत त्यांच्या विरुद्ध कोणत्याही स्वरुपाची फौजदारी कार्यवाही करता येणार नाही अथवा चालू ठेवता येणार नाही.
(c) राष्ट्रपती पद हे कार्यात्मकतेपेक्षा अधिक समारंभात्मक आहे परंतु राज्यपालपद हे समारंभात्मक त्याचप्रमाणे कार्यात्मक देखील आहे.
वरीलपैकी कोणते विधान ने बरोबर आहे/त ?
खालील विधाने विचारात घ्या.
(a) अनुच्छेद-361 अनुसार राज्यपाल आपल्या पदाच्या अधिकारांच्या वापराबद्दल आणि कर्तव्यांच्या पालनाबद्दल केलेल्या कृतीबद्दल कोणत्याही न्यायालयास उत्तरदायी असणार नाही.
(b) राज्यपाल आपल्या पदावर जोपर्यंत आहे तोपर्यंत त्यांच्या विरुद्ध कोणत्याही स्वरुपाची फौजदारी कार्यवाही करता येणार नाही अथवा चालू ठेवता येणार नाही.
(c) राष्ट्रपती पद हे कार्यात्मकतेपेक्षा अधिक समारंभात्मक आहे परंतु राज्यपालपद हे समारंभात्मक त्याचप्रमाणे कार्यात्मक देखील आहे.
वरीलपैकी कोणते विधान ने बरोबर आहे/त ?
Consider the following statements:
(a) Under Article-361, a Governor is not answerable to any court for the performance of the power and duties of his office.
(b) No criminal proceedings can be instituted or continued in any form as long as a person holds the office of the Governor.
(c) The office of the President is more ceremonial than functional, but the Governor's office is ceremonial as well as functional.
Which of the statements given above is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((a), (b) आणि (c)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• अनुच्छेद 361 अंतर्गत राष्ट्रपती व राज्यपालांना विशेष कायदेशीर संरक्षण व त्यांचे तुलनात्मक स्थान:
• विधान (a) बरोबर आहे: कलम 361(1) नुसार राज्यपाल आपल्या अधिकारांच्या वापरासाठी आणि कर्तव्यांच्या पालनासाठी कोणत्याही न्यायालयास उत्तरदायी नसतात.
• विधान (b) बरोबर आहे: कलम 361(2) अन्वये राज्यपाल पदावर असेपर्यंत त्यांच्याविरुद्ध कोणत्याही न्यायालयात फौजदारी खटला चालवता किंवा दाखल करता येत नाही.
• विधान (c) बरोबर आहे: राष्ट्रपतींवर मंत्रिमंडळाचा सल्ला 42 व्या दुरुस्तीने पूर्णपणे बंधनकारक असल्याने त्यांचे पद प्रामुख्याने समारंभात्मक आहे; मात्र राज्यपालांना संविधानाच्या कलम 163 अन्वये काही विवेकाधिकार (Discretionary powers) असल्याने त्यांचे पद समारंभात्मक असण्यासोबतच प्रत्यक्ष कार्यात्मकही (Functional) आहे.
• म्हणून दिलेली सर्व विधाने (a), (b) आणि (c) बरोबर आहेत.
• महत्त्वाची टीप: कलम 361 राज्यपालांना न्यायालयीन जबाबदारी व फौजदारी कारवाईपासून संरक्षण देते; राज्यपालांचे पद कार्यात्मक विवेकाधिकारयुक्त असते.
The correct answer is Option C ((a), (b) and (c)).
Key Points:
• Constitutional immunities and comparative roles of the President and Governor:
• Statement (a) is correct: Under Article 361(1), the President or the Governor is not answerable to any court for the exercise and performance of the powers and duties of his office or for any act done in performance of those duties.
• Statement (b) is correct: Under Article 361(2), no criminal proceedings whatsoever can be instituted or continued against the President or a Governor in any court during their term of office.
• Statement (c) is correct: The President is largely a titular/constitutional head acting almost strictly on ministerial advice (bound under Article 74(1)), making the office primarily ceremonial. By contrast, the Governor is not only a ceremonial head but also has real constitutional discretionary powers under Article 163(1) and (2) (functional role), such as reserving bills for the President (Article 200) and recommending President's Rule (Article 356).
• Hence, all statements (a), (b), and (c) are correct.
• Key Takeaway: Article 361 provides personal immunity from courts and criminal suits to the Governor, whose office carries active constitutional discretion.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्य शासन: राज्यपाल, मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व विधिमंडळ (State Executive & Legislature)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
राज्यपाल (कलम १५३ ते १६१): नेमणूक, मर्जीचे तत्त्व, स्वेच्छाधीन अधिकार, वटहुकूम (कलम २१३) व दयेचा अधिकार
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ६ (प्रकरण २: कलम १५३ ते १६७) मध्ये घटकराज्यांच्या कार्यकारी मंडळाची तरतूद आहे. राज्य कार्यकारी...
मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व राज्य विधिमंडळ (विधानसभा व विधानपरिषद): रचना, अधिकार व कलम ३७१(२) विशेष तरतुदी
भारतीय संविधानाच्या भाग ६ (कलम १६३ ते २१२) मध्ये घटकराज्यांची शासनप्रणाली विहित करण्यात आली आहे. केंद्राप्रमाणेच राज्यां...
महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासन: विधानसभा (२८८), विधानपरिषद (७८), कलम ३७१(२), MPSC व स्थानिक स्वराज्य संस्था
महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासनाचे सर्वसमावेशक विश्लेषण: विधानसभा (२८८ जागा, SC २९, ST २५), विधानपरिषद (७८ जागांची रचना...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
राज्यसूचीमध्ये समाविष्ट असलेल्या विषयाबाबत संसदेला अधिकार आह...
NAAC (राष्ट्रीय मूल्यांकन व मान्यता परिषद) संबंधात पुढील विध...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2022 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?