खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) 'कायद्यापुढील समता' ही संकल्पना मुळची अमेरिकन आहे तर 'कायद्याचे समान संरक्षण' ही सकंल्पना ब्रिटीशांकडून घेतली आहे.
(b) 'कायद्याचे अधिराज्य' ज्याचा अंतर्भाव अनुच्छेद 14 मध्ये आहे ते राज्यघटनेचे 'पायाभूत वैशिष्ट्य' असून ते घटनादुरुस्तीद्वारे देखील नष्ट करता येणार नाही.
(c) राजदूत, याच्यासह परदेशस्थ यांना फौजदारी व दिवाणी कारवाईपासून संरक्षण दिलेले आहे.
वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त ?
खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) 'कायद्यापुढील समता' ही संकल्पना मुळची अमेरिकन आहे तर 'कायद्याचे समान संरक्षण' ही सकंल्पना ब्रिटीशांकडून घेतली आहे.
(b) 'कायद्याचे अधिराज्य' ज्याचा अंतर्भाव अनुच्छेद 14 मध्ये आहे ते राज्यघटनेचे 'पायाभूत वैशिष्ट्य' असून ते घटनादुरुस्तीद्वारे देखील नष्ट करता येणार नाही.
(c) राजदूत, याच्यासह परदेशस्थ यांना फौजदारी व दिवाणी कारवाईपासून संरक्षण दिलेले आहे.
वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त ?
Consider the following statements:
(a) The concept of 'equality before law' is of American origin, while the concept of 'equal protection of laws' has been taken from British.
(b) 'Rule of Law' as embodied in Article - 14 is a 'basic feature' of the Constitution and cannot be destroyed even by an amendment.
(c) The foreigners including ambassadors enjoy immunity from criminal and civil proceedings.
Which of the above statements is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (फक्त (b)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• अनुच्छेद १४ चे सविस्तर विश्लेषण:
• विधान (a) चुकीचे आहे: 'कायद्यापुढील समता' ही संकल्पना ब्रिटिश विचारसरणीतून (डायसीचे कायद्याचे राज्य) घेतली आहे, तर 'कायद्याचे समान संरक्षण' ही संकल्पना अमेरिकन घटनेतून घेण्यात आली आहे. विधानात स्रोत उलट दिले आहेत.
• विधान (b) बरोबर आहे: सर्वोच्च न्यायालयाने विविध खटल्यांमध्ये (उदा. मिनर्व्हा मिल्स खटला) स्पष्ट केले आहे की अनुच्छेद १४ मधील 'कायद्याचे अधिराज्य' (Rule of Law) ही राज्यघटनेची मूलभूत संरचना (Basic Feature) आहे, जी घटनादुरुस्तीनेही नष्ट करता येत नाही.
• विधान (c) चुकीचे आहे: सर्वसामान्य परदेशी व्यक्तींना (Foreigners) अशी सूट नसते; केवळ परदेशी राजदूत व मुत्सद्दी (Diplomats) यांनाच राजनैतिक संरक्षण (Immunity) असते.
• त्यामुळे अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार फक्त (b) बरोबर (पर्याय ३) आहे.
• महत्त्वाची टीप: अनुच्छेद १४ मधील कायद्याचे अधिराज्य हे घटनेचे पायाभूत वैशिष्ट्य आहे; कायद्यापुढील समता ब्रिटनकडून तर समान संरक्षण अमेरिकेकडून घेतले आहे.
The correct answer is Option C (Only (b)).
Key Points:
• Article 14 Analysis:
• Statement (a) is incorrect: 'Equality before law' is of British origin (Dicey's Rule of Law), while 'Equal protection of the laws' is taken from the American Constitution (14th Amendment). The statement reverses the sources.
• Statement (b) is correct: The Supreme Court in *Indira Nehru Gandhi v. Raj Narain (1975)* and *Minerva Mills (1980)* affirmed that the 'Rule of Law' embodied in Article 14 is a Basic Feature of the Constitution which cannot be destroyed even by a constitutional amendment.
• Statement (c) is incorrect: Under diplomatic immunity (Vienna Convention), foreign sovereigns, ambassadors, and diplomats enjoy diplomatic immunity, NOT all "foreigners" in general.
• Hence, according to the official MPSC key, Only (b) is correct (Option 3).
• Key Takeaway: Rule of Law under Article 14 is part of the Basic Structure; 'equality before law' is British while 'equal protection' is American.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...
महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...
भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ
भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
भारताचे स्वातंत्र्य आणि अखंडता टिकवून ठेवण्यासाठी घटनाकारांन...
खालील विधाने विचारात घ्या : (a) केन्द्र आणि राज्ये यामधील का...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2017 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
