योग्य विधान/विधाने निवडा.
(a) सरदार वल्लभभाई पटेल यांना भारतातील नागरी सेवेचे जनक म्हणतात.
(b) राज्य सेवेतील राजपत्रित वर्गातील सदस्यांची नावे भरती व निवृत्तीच्या वेळी सरकारी राजपत्रात प्रसिद्ध केली जातात.
(c) अखिल भारतीय सेवेतील सदस्यांचे वेतन राज्य सरकार व निवृत्ती वेतन केंद्र सरकार देते.
पर्यायी उत्तरे :
योग्य विधान/विधाने निवडा.
(a) सरदार वल्लभभाई पटेल यांना भारतातील नागरी सेवेचे जनक म्हणतात.
(b) राज्य सेवेतील राजपत्रित वर्गातील सदस्यांची नावे भरती व निवृत्तीच्या वेळी सरकारी राजपत्रात प्रसिद्ध केली जातात.
(c) अखिल भारतीय सेवेतील सदस्यांचे वेतन राज्य सरकार व निवृत्ती वेतन केंद्र सरकार देते.
पर्यायी उत्तरे :
Choose the correct statement/s.
(a) Sardar Vallabhbhai Patel called as Father of Civil Services in India.
(b) The names of the members of gazetted class of State Services are published in the government gazette for appointment and retirement.
(c) The salaries of members of All-India Services given by state government and pensions by central government.
Answer options:
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (विधान (b) बरोबर; आणि विधान (a), (c) चूक.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतातील नागरी सेवा आणि राजपत्रित अधिकारी संकल्पना:
• विधान (a) चूक आहे: भारतामध्ये 'नागरी सेवेचे जनक' म्हणून लॉर्ड कॉर्नवॉलिस यांना ओळखले जाते. सरदार वल्लभभाई पटेल यांना 'आधुनिक अखिल भारतीय सेवांचे जनक' म्हटले जाते.
• विधान (b) बरोबर आहे: 'राजपत्रित अधिकारी' (Gazetted Officer) या संज्ञेचा अर्थच असा आहे की, ज्या अधिकाऱ्यांची नियुक्ती, पदोन्नती व सेवानिवृत्ती अधिकृतपणे शासकीय राजपत्रात (Government Gazette) प्रसिद्ध केली जाते.
• विधान (c) चूक आहे: अखिल भारतीय सेवेतील अधिकाऱ्यांचे निवृत्तीवेतन संबंधित राज्य केडरद्वारेच सुरुवातीला अदा केले जाते, सरसकट केंद्र सरकारद्वारे नाही.
• त्यामुळे केवळ विधान (b) बरोबर आहे.
• महत्त्वाची टीप: भारतातील नागरी सेवेचे जनक लॉर्ड कॉर्नवॉलिस आहेत (पटेल हे अखिल भारतीय सेवांचे); राजपत्रित अधिकाऱ्यांची नावे राजपत्रात प्रसिद्ध होतात.
The correct answer is Option C (Statement (b) is correct; and (a), (c) are wrong.).
Key Points:
• Civil Services in India - Concepts and Gazetted Class:
• Statement (a) is WRONG: Historically, Lord Cornwallis is known as the 'Father of Civil Services in India'. Sardar Vallabhbhai Patel is regarded as the 'Father of All-India Services' (or modern All-India Services).
• Statement (b) is CORRECT: A 'Gazetted Officer' is by definition one whose appointment, posting, transfer, and retirement are officially notified and published in the Government Gazette (राजपत्र).
• Statement (c) is WRONG: The pension of an All-India Service officer is paid by the State Government on whose cadre the officer was serving at the time of retirement, not directly as a blanket liability of the central government (though later adjusted via inter-governmental mechanisms).
• Hence, as confirmed by MPSC's official key, only statement (b) is correct.
• Key Takeaway: Lord Cornwallis is the Father of Civil Services in India (Patel is Father of All-India Services); Gazetted officers' appointments appear in the gazette.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये
ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...
निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा
भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...
केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी
केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालीलपैकी कोणत्या महामंडळाचे लेखापरीक्षण पूर्णपणे आणि प्रत्य...
भारतीय प्रशासकीय सेवेमधील परिविक्षाधिन अधिकारी वर्गासाठी 'सै...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?