केन्द्र सरकारच्या भांडवली प्राप्ती म्हणजे :
(1) कर्जाची पुनः प्राप्ती इतर प्राप्ती कर्ज दिलेले आणि इतर जिन्दगी.
(2) कर्जाची पुनः प्राप्ती इतर प्राप्ती कर्ज उभारणी आणि इतर देयता.
(3) दिलेले कर्ज + इतर प्राप्ती कर्ज उभारणी आणि इतर देयता.
(4) कर्जाची पुनः प्राप्ती + कर्ज उभारणी आणि इतर देयता.
केन्द्र सरकारच्या भांडवली प्राप्ती म्हणजे :
(1) कर्जाची पुनः प्राप्ती इतर प्राप्ती कर्ज दिलेले आणि इतर जिन्दगी.
(2) कर्जाची पुनः प्राप्ती इतर प्राप्ती कर्ज उभारणी आणि इतर देयता.
(3) दिलेले कर्ज + इतर प्राप्ती कर्ज उभारणी आणि इतर देयता.
(4) कर्जाची पुनः प्राप्ती + कर्ज उभारणी आणि इतर देयता.
Capital receipts of the Central Government are:
(1) Recovery of loans + Other receipts + Lending and other assets.
(2) Recovery of loans + Other receipts + Borrowings and other liabilities.
(3) Lending of loans + Other receipts + Borrowings and other liabilities.
(4) Recovery of loans + Borrowings and other liabilities.
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (कर्जाची पुनः प्राप्ती इतर प्राप्ती कर्ज उभारणी आणि इतर देयता.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• सरकारी अंदाजपत्रकात भांडवली प्राप्ती (Capital Receipts) अशा रकमा दर्शवतात ज्यामुळे शासनाचे दायित्व (देणी) वाढते किंवा वित्तीय मालमत्ता कमी होते.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• केंद्र सरकारच्या भांडवली जमा/प्राप्तीचे अधिकृत वर्गीकरण पुढील तीन घटकांत होते:
• 1. कर्जाची वसुली/पुनः प्राप्ती (Recovery of loans)
• 2. इतर प्राप्ती (Other receipts - निर्गुंतवणुकीचे उत्पन्न)
• 3. कर्ज उभारणी आणि इतर देयता (Borrowings and other liabilities)
• त्यामुळे: भांडवली प्राप्ती = कर्जाची पुनः प्राप्ती + इतर प्राप्ती + कर्ज उभारणी आणि इतर देयता.
• महत्त्वाची तथ्ये
• इतर प्राप्तींमध्ये प्रामुख्याने सार्वजनिक उपक्रमांच्या निर्गुंतवणुकीतून (Disinvestment) मिळणाऱ्या पैशांचा समावेश होतो.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• 'दिलेले कर्ज' (Lending) हा खर्च (भांडवली खर्च) असतो, ती प्राप्ती नसते.
• इतर पर्याय
• पर्याय 1 आणि 3 मध्ये 'लेंडिंग/दिलेले कर्ज' चुकीच्या ठिकाणी वापरले आहे.
• पर्याय 4 मध्ये 'इतर प्राप्ती' (निर्गुंतवणूक) वगळली आहे.
• महत्त्वाची टीप: भांडवली प्राप्ती = कर्जाची वसुली + इतर प्राप्ती (निर्गुंतवणूक) + कर्ज उभारणी व इतर देयता.
The correct answer is Option B (Recovery of loans + Other receipts + Borrowings and other liabilities.).
Key Points:
• Core Concept
• In government budget accounting, Capital Receipts either create a financial liability or reduce financial assets of the government.
• Why Correct
• The official Union Budget structure divides Total Capital Receipts into three standard components:
• 1. Non-debt Capital Receipts: (i) Recovery of loans and advances, and (ii) Other receipts (mainly disinvestment proceeds of PSU shares).
• 2. Debt Capital Receipts: (iii) Borrowings and other liabilities (market borrowings, provident funds, external debt).
• Therefore: Capital Receipts = Recovery of loans + Other receipts (disinvestment) + Borrowings and other liabilities.
• Key Details
• Recovery of loans reduces government financial assets, while borrowings create legal future debt liabilities.
• Exam Traps
• 'Lending of loans' (Option 3) is Capital Expenditure (an outflow creating an asset), not a capital receipt. Option 4 misses 'Other receipts' (disinvestment).
• Other Options
• Option 1 confuses assets with receipts.
• Option 3 incorrectly lists 'Lending' as a receipt.
• Option 4 is incomplete.
• Key Takeaway: According to the official MPSC answer key, Option B (Recovery of loans + Other receipts + Borrowings and other liabilities.) is the verified correct answer.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)
सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...
केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा
भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...
वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष
भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
महाराष्ट्रात 2012 - 13 प्रत्यक्ष कार्यान्वयन झालेल्या विशेष...
अमेरीकेतील अंशतः टाळेबंदी बाबत पुढील विधाने पहा, त्यातील कोण...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :