विधान (A) : संघ लोकसेवा आयोगाच्या सदस्यांचे वेतन त्यांच्या कार्यकाळात त्यांना नुकसानकारक होईल अशा रितीने बदलता येऊ नये.
कारण (R) : लोकसेवा आयोगाचे स्वातंत्र्य जतन झाले पाहिजे.
विधान (A) : संघ लोकसेवा आयोगाच्या सदस्यांचे वेतन त्यांच्या कार्यकाळात त्यांना नुकसानकारक होईल अशा रितीने बदलता येऊ नये.
कारण (R) : लोकसेवा आयोगाचे स्वातंत्र्य जतन झाले पाहिजे.
Assertion (A): The salaries of the members of the UPSC cannot be changed to their disadvantage during their tenure.
Reason (R): The independence of the Public Service Commission has to be maintained.
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (दोन्ही (A) आणि (R) सत्य आहेत आणि (R) हे (A) चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संघ लोकसेवा आयोगाच्या (UPSC) स्वातंत्र्याचे घटनात्मक संरक्षण:
• भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 318(b) मधील तरतुदीनुसार, लोकसेवा आयोगाच्या सदस्यांच्या सेवाशर्तींमध्ये त्यांच्या नियुक्तीनंतर त्यांना गैरसोयीचे किंवा नुकसानकारक ठरेल असा कोणताही बदल करता येत नाही.
• याशिवाय अनुच्छेद 322 अन्वये आयोगाचे सर्व वेतन, भत्ते व निवृत्तीवेतन हे भारताच्या संचित निधीवर भारित (Charged) असतात, ज्यावर संसदेत मतदान होत नाही.
• या सर्व तरतुदींमागील मूळ उद्देश लोकसेवा आयोगाची स्वायत्तता, निष्पक्षता आणि स्वातंत्र्य अबाधित राखणे हाच आहे, जेणेकरून प्रशासनावर कार्यकारी मंडळाचा गैरवाजवी दबाव येणार नाही.
• त्यामुळे विधान (A) आणि कारण (R) दोन्ही सत्य असून (R) हे (A) चे अगदी योग्य स्पष्टीकरण आहे.
• महत्त्वाची टीप: कलम ३१८ नुसार यूपीएससी सदस्यांच्या वेतनात गैरसोयीचा बदल करता येत नाही, ज्यामुळे आयोगाचे स्वातंत्र्य टिकून राहते.
The correct answer is Option A (Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A).).
Key Points:
• Constitutional Safeguards for UPSC Independence:
• Under Article 318(b) of the Constitution of India, the conditions of service of a member of the Union Public Service Commission cannot be varied to their disadvantage after their appointment.
• Furthermore, under Article 322, the administrative expenses of the UPSC, including all salaries, allowances, and pensions payable to the Chairman and members, are charged directly upon the Consolidated Fund of India and are non-votable by Parliament.
• The underlying intent of these constitutional safeguards is precisely to preserve and insulate the independence, impartiality, and integrity of the Public Service Commission from political or executive interference.
• Therefore, both Assertion (A) and Reason (R) are true statements, and Reason (R) provides the direct and correct justification for Assertion (A).
• Key Takeaway: Article 318 protects UPSC members' service conditions from disadvantageous alterations to safeguard institutional independence.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये
ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...
निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा
भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...
केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी
केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालीलपैकी कोण 'राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाचे' पदसिद्ध सदस्य न...
खालील विधाने लक्षात घ्या : (a) राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोगाचे...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2016 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?