औद्योगिक शांतता निर्माण करणे आणि औद्योगिक कलह मिटविण्याचे हे भारतातील मार्ग आहेत.
(a) चौकशी न्यायालय (समिती)
(b) समझोता मंडळ
(c) औद्योगिक न्याय प्राधिकरण
(d) केंद्रीय औद्योगिक संबंध यंत्रणा
पर्यायी उत्तरे :
औद्योगिक शांतता निर्माण करणे आणि औद्योगिक कलह मिटविण्याचे हे भारतातील मार्ग आहेत.
(a) चौकशी न्यायालय (समिती)
(b) समझोता मंडळ
(c) औद्योगिक न्याय प्राधिकरण
(d) केंद्रीय औद्योगिक संबंध यंत्रणा
पर्यायी उत्तरे :
are the ways for industrial peace and to settle industrial disputes in India.
(a) Court of Enquiry
(b) Board of Conciliation
(c) Industrial Tribunals
(d) Central Industrial Relations Machinary
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((a), (b), (c) आणि (d) योग्य आहेत) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• औद्योगिक विवाद कायदा, १९४७ (Industrial Disputes Act, 1947): भारतातील औद्योगिक कलह मिटवून शांतता व सलोखा राखण्यासाठी विविध यंत्रणांची तरतूद करतो:
• चौकशी न्यायालय (Court of Enquiry): वादाच्या कारणांची व संबंधित बाबींची सखोल चौकशी करण्यासाठी नेमले जाते.
• समझोता मंडळ (Board of Conciliation): मालक आणि कामगार यांच्यात तडजोड घडवून आणण्यासाठी स्थापन केले जाते.
• औद्योगिक न्याय प्राधिकरण (Industrial Tribunal): वेतन, कामाचे तास आणि इतर औद्योगिक तंट्यांवर न्यायनिर्णय देणारे प्राधिकरण.
• केंद्रीय औद्योगिक संबंध यंत्रणा (CIRM): केंद्रीय कामगार आयुक्तांच्या अखत्यारीत औद्योगिक तंटे सोडवणारी व कामगार कायद्यांची अंमलबजावणी करणारी यंत्रणा.
• सर्व पर्याय योग्य: त्यामुळे वरील चारही मार्ग भारतात औद्योगिक शांततेसाठी वापरले जातात.
• महत्त्वाची टीप: चौकशी न्यायालय, समझोता मंडळ, लवाद आणि CIRM ही सर्व भारतातील औद्योगिक कलह मिटवण्याची अधिकृत साधने आहेत.
The correct answer is Option D ((a), (b), (c) and (d) are correct).
Key Points:
• Industrial Disputes Act, 1947: Provides the legal machinery for investigation and settlement of industrial disputes to maintain industrial peace:
• Court of Enquiry (Section 6): Inquires into matters connected with or relevant to an industrial dispute.
• Board of Conciliation (Section 5): Promotes settlement of disputes referred by the appropriate government.
• Industrial Tribunals (Section 7A): Adjudicates disputes relating to wages, working hours, bonuses, and strikes.
• Central Industrial Relations Machinery (CIRM): Also known as the Chief Labour Commissioner (Central) organization, tasked with dispute prevention, conciliation, and enforcement of labor laws in the central sphere.
• All 4 Options Valid: Hence, all options are established mechanisms for dispute settlement.
• Key Takeaway: Courts of Enquiry, Boards of Conciliation, Industrial Tribunals, and CIRM all resolve industrial disputes under Indian labour law.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये
भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...
मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)
मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...
बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)
भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारताचा किती टक्के आकारमानाचा (Volume) आंतरराष्ट्रीय व्यापार...
भारतातील व्यापारी बँकाच्या कर्ज-ठेवी-गुणोत्तर धोरणांबाबत खाल...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :