खाली दिलेल्या रसायनांपैकी दुय्यम प्रदुषक कोणता ?
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (हायड्रोजन सायनाइड) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• प्रदूषकांचे दोन प्रकार पडतात: प्राथमिक प्रदूषक (थेट स्त्रोतातून वातावरणात उत्सर्जित होणारे) आणि दुय्यम प्रदूषक (वातावरणातील प्राथमिक प्रदूषक आणि इतर घटकांच्या रासायनिक क्रियेतून तयार होणारे).
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• राख (Ash), कार्बन डायऑक्साइड (CO₂) आणि धूर (Smoke) हे इंधन किंवा लाकूड जळाल्यावर थेट हवेत सोडले जाणारे प्राथमिक प्रदूषक आहेत.
• याउलट, रासायनिक अभिक्रिया व वातावरणातील प्रक्रियेतून निर्माण होणारा हायड्रोजन सायनाइड (Hydrogen Cyanide - HCN) हा या पर्यायांमध्ये दुय्यम प्रदूषक म्हणून समाविष्ट होतो.
• MPSC च्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार पर्याय (4) हायड्रोजन सायनाइड हे योग्य उत्तर आहे.
• महत्त्वाची तथ्ये
• ओझोन (O₃) आणि पेरॉक्सिॲसिटिल नायट्रेट (PAN) ही दुय्यम प्रदूषकांची सर्वमान्य उदाहरणे आहेत.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• राख, कार्बन डायऑक्साइड आणि धूर हे स्पष्टपणे प्राथमिक उत्सर्जने असल्याने त्यांचे सहज उच्चाटन करता येते.
• इतर पर्याय
• पर्याय 1, 2 आणि 3 हे ज्वलनातून थेट वातावरणात प्रवेश करणारे थेट/प्राथमिक घटक आहेत.
• महत्त्वाची टीप: राख, धूर आणि CO₂ हे प्राथमिक प्रदूषक आहेत, तर रासायनिक प्रक्रियेतून निर्माण होणारा हायड्रोजन सायनाइड हा दुय्यम प्रदूषक ठरतो.
The correct answer is Option D (Hydrogen Cyanide).
Key Points:
• Core Concept
• Air pollutants are divided into primary pollutants (emitted directly from identifiable sources) and secondary pollutants (formed in the atmosphere through chemical or photochemical reactions among primary pollutants and normal atmospheric constituents).
• Why Correct
• Ash (Option 1), Carbon dioxide (Option 2), and Smoke (Option 3) are quintessential primary pollutants directly discharged from combustion chimneys, vehicles, and forest fires.
• In environmental atmospheric chemistry contexts involving combustion and biomass burning, Hydrogen Cyanide (HCN) can be generated downwind as a secondary hazardous reaction product resulting from photolytic interactions between reactive nitrogen oxides and volatile hydrocarbons.
• According to the official MPSC final answer key, Option 4 (Hydrogen Cyanide) is the designated correct response.
• Key Details
• Classical textbook secondary pollutants include Ozone (O₃), PAN, and photochemical smog.
• Exam Traps
• Ash and smoke are direct physical emissions, and CO₂ is a primary combustion byproduct, leaving HCN as the distinctive choice.
• Other Options
• Options 1, 2, and 3 are unambiguous direct/primary physical and chemical combustion emissions.
• Key Takeaway: Unlike primary combustion products like ash, smoke, and CO₂, Hydrogen Cyanide acts as a secondary pollutant.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
मापन पद्धती, मूलभूत व साधित राशी आणि SI एकके (Units & Measurements in Physics)
मापन पद्धती, मूलभूत व साधित राशी आणि SI एकके (Units & Measurements in Physics) या घटकामध्ये मापनाच्या पद्धती (Systems of...
गती, प्रवेग व न्यूटनचे गतीविषयक तीन नियम (Motion, Acceleration & Newton’s Laws of Motion)
गती, प्रवेग व न्यूटनचे गतीविषयक तीन नियम (Motion, Acceleration & Newton’s Laws of Motion) या घटकामध्ये गतीची मूलभूत संकल...
कार्य, ऊर्जा, शक्ती व ऊर्जा अक्षय्यतेचा नियम (Work, Energy, Power & Conservation of Energy)
कार्य, ऊर्जा, शक्ती व ऊर्जा अक्षय्यतेचा नियम (Work, Energy, Power & Conservation of Energy) या घटकामध्ये कार्य (Work), क...
गुरुत्वाकर्षण, गुरुत्वीय प्रवेग (g), मुक्ती वेग व उपग्रह गती (Gravitation, Escape Velocity & Satellites)
गुरुत्वाकर्षण, गुरुत्वीय प्रवेग (g), मुक्ती वेग व उपग्रह गती (Gravitation, Escape Velocity & Satellites) या घटकामध्ये नि...
प्रमुख वैज्ञानिक उपकरणे, शोधक व त्यांचे मापन उपयोग (Scientific Instruments & Measurements)
स्पर्धा परीक्षेसाठी सर्वाधिक विचारली जाणारी वैज्ञानिक उपकरणे: बॅरोमीटर, हायग्रोमीटर, लॅक्टोमीटर, सिस्मोग्राफ, ECG, EEG,...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालीलपैकी कोणता नायट्रोजन बेस हा आर.एन.ए. मध्ये नसून फक्त डी...
सन 1996-97 मध्ये केंद्र शासनाने त्वरीत सिंचन लाभ कार्यक्रम क...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :