📅MPSC Rajyaseva Mains P4 2022 PaperGoogle वर फॉलो करा

आंतरराष्ट्रीय व्यापाराच्या हेक्श्चर-ओहलिन सिद्धांतानुसार :
(a) आंतरराष्ट्रीय व्यापाराची रचना उत्पादन घटक विपुलता आणि उत्पादन घटक प्रदानता यांच्या द्वारे निर्धारित होते.
(b) काळाच्या ओघात उत्पादन घटक विपुलता आणि उत्पादन घटक प्रदानता यांच्यामध्ये बदल होणे शक्य नसते.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त ?

According to the Heckscher - Ohlin theory of international trade
(a) the pattern of international trade is determined by factor endowments and factor intencities.
(b) changes in factor endowments and factor intencities is not possible over time
Which of the statement/s given above is/are correct ?

पर्याय (Options):
a
(a) आणि (b) विधाने बरोबर आहेत
(a) and (b) are correct statements
b
केवळ (b) बरोबर आहे
Only (b) is correct
c
केवळ (a) बरोबर आहे
Only (a) is correct
✓ योग्य उत्तर
d
वरीलपैकी कोणतेही नाही
None of the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (केवळ (a) बरोबर आहे) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• हेक्श्चर-ओहलिन (H-O) सिद्धांत हा आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचा आधुनिक सिद्धांत म्हणून ओळखला जातो, जो एली हेक्श्चर आणि बर्टील ओहलीन यांनी मांडला:
• विधान (a) बरोबर आहे: या सिद्धांतानुसार देशातील उत्पादन घटकांची विपुलता (Factor Endowments) आणि उत्पादनातील घटकांची तीव्रता (Factor Intensities) व्यापाराची रचना ठरवते. भांडवल-विपुल देश भांडवल-प्रधान वस्तूंची निर्यात करतो आणि श्रम-विपुल देश श्रम-प्रधान वस्तूंची निर्यात करतो.
• ⏳ विधान (b) चूक आहे: काळाच्या ओघात भांडवल संचय, लोकसंख्या बदल आणि तंत्रज्ञानातील प्रगतीमुळे उत्पादन घटकांची विपुलता आणि तीव्रता बदलू शकते (रिबझिन्स्की प्रमेयानुसार बदल शक्य आहे). त्यामुळे 'बदल होणे शक्य नसते' हे विधान चुकीचे आहे.
• अचूक उत्तर: (३) केवळ (a) बरोबर आहे.
• महत्त्वाची टीप: हेक्श्चर-ओहलिन सिद्धांतानुसार देश स्वतःकडील मुबलक घटकांवर आधारित वस्तूंची निर्यात करतो; दीर्घकाळात उत्पादन घटकांमध्ये बदल होऊ शकतो.

The correct answer is Option C (Only (a) is correct).

Key Points:
• The Heckscher-Ohlin (H-O) Theory of International Trade (also called the Factor Proportion Theory) was formulated by Eli Heckscher (1919) and Bertil Ohlin (1933).
• Statement (a) is correct: The core theorem states that a country exports commodities whose production requires intensive use of the country's relatively abundant and cheap factor of production, and imports commodities that use its relatively scarce factor. Trade structure is fundamentally determined by factor endowments and factor intensities.
• ⏳ Statement (b) is incorrect: While the static 2x2x2 baseline model holds factor endowments constant for analysis, dynamic trade theory clearly demonstrates that factor endowments change over time through capital accumulation, education, technological change, and population growth (Rybczynski Theorem). The assertion that change 'is not possible over time' is false.
• Therefore, only (a) is correct (Option 3).
• Key Takeaway: Heckscher-Ohlin theory states that nations export goods intensive in their abundant factors; dynamic growth can shift endowments over time.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'परकीय व्यापार, व्यवहार तोल व आंतरराष्ट्रीय आर्थिक संस्था (Foreign Trade & BoP)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारताचा परकीय व्यापार (Foreign Trade): रचना, दिशा, प्रमुख निर्यात-आयात वस्तू व देश, परकीय व्यापार धोरण (FTP २०२३) आणि SEZ कायदा

परकीय व्यापार (Foreign Trade) हा देशाच्या आर्थिक विकासाचा इंजिन मानला जातो. यामध्ये एका देशाने जगातील इतर देशांशी केलेल्...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

व्यवहार तोल (Balance of Payments - BoP): चालू खाते वि. भांडवली खाते, रुपयाची परिवर्तनीयता (तारापोर समिती) व रुपया अवमूल्यन इतिहास

व्यवहार तोल (Balance of Payments - BoP) हे एका निश्चित कालावधीत (साधारणपणे १ आर्थिक वर्षात) देशातील रहिवासी आणि उर्वरित...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

आंतरराष्ट्रीय वित्तीय व व्यापार संस्था: आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF), जागतिक बँक गट (World Bank Group), WTO आणि ब्रिक्स बँक (NDB)

दुसऱ्या महायुद्धानंतर जागतिक आर्थिक स्थैर्य आणि पुनर्बांधणीसाठी जुलै १९४४ मध्ये अमेरिकेतील न्यू हॅम्पशायर येथील ब्रेटन व...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2022 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔