भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 356 अनुसार घटक राज्यातील घटनात्मक यंत्रणा कोलमडून पडण्याच्या कारणास्तव राज्यातील राष्ट्रपती राजवट खालीलपैकी कोणत्या परिस्थितीत/कारणास्तव एक वर्षापेक्षा जास्त काळ चालू ठेवता येवू शकते ?
(a) संबंधित राज्याच्या राज्यपालांनी राज्यात राष्ट्रपती राजवट चालू ठेवणे आवश्यक आहे असे राष्ट्रपतीस लेखी कळविले तर.
(b) केन्द्रीय कॅबिनेटने राष्ट्रपती राजवट चालू ठेवणे आवश्यक आहे असे राष्ट्रपतीस लेखी कळविले तर.
(c) संबंधित राज्यात कांही अडचणींमुळे विधान सभेच्या सार्वत्रिक निवडणूका घेणे अवघड आहे असे निर्वाचन आयोगाने प्रमाणित केले तर.
(d) केवळ राष्ट्रीय आणीबाणी चालू असेल तर.
पर्यायी उत्तरे :
भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 356 अनुसार घटक राज्यातील घटनात्मक यंत्रणा कोलमडून पडण्याच्या कारणास्तव राज्यातील राष्ट्रपती राजवट खालीलपैकी कोणत्या परिस्थितीत/कारणास्तव एक वर्षापेक्षा जास्त काळ चालू ठेवता येवू शकते ?
(a) संबंधित राज्याच्या राज्यपालांनी राज्यात राष्ट्रपती राजवट चालू ठेवणे आवश्यक आहे असे राष्ट्रपतीस लेखी कळविले तर.
(b) केन्द्रीय कॅबिनेटने राष्ट्रपती राजवट चालू ठेवणे आवश्यक आहे असे राष्ट्रपतीस लेखी कळविले तर.
(c) संबंधित राज्यात कांही अडचणींमुळे विधान सभेच्या सार्वत्रिक निवडणूका घेणे अवघड आहे असे निर्वाचन आयोगाने प्रमाणित केले तर.
(d) केवळ राष्ट्रीय आणीबाणी चालू असेल तर.
पर्यायी उत्तरे :
According to the Article 356 of the Indian Constitution the proclamation of Presidents rule in case of failure of the Constitutional machinery in a state can be extended beyond one year on which of the following ground/s?.
(a) If the Governor of the concerned state gives in writing to the President that it is necessary to continue with the President's rule.
(b) If the Union Cabinet gives in writing to the President that it is necessary to continue with the President's rule.
(c) If the Election Commission certifies that the general elections to the legislative assembly of the concerned state cannot be hold on account of difficulties.
(d) Only if a proclamation of national emergency is in operation.
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((c) आणि (d)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• राष्ट्रपती राजवट एका वर्षापलीकडे वाढवण्याच्या घटनात्मक अटी:
• ४४ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९७८ द्वारे कलम ३५६(५) समाविष्ट करून राष्ट्रपती राजवटीचा एका वर्षापुढील विस्तार मर्यादित करण्यात आला.
• राष्ट्रपती राजवट एका वर्षापेक्षा जास्त काळ (जास्तीत जास्त ३ वर्षे) सुरू ठेवण्यासाठी खालील दोन अटींची पूर्तता आवश्यक असते:
• १. संपूर्ण भारतात किंवा संबंधित राज्यात राष्ट्रीय आणीबाणी (कलम ३५२) लागू असावी [विधान (d)].
• २. संबंधित राज्याच्या विधानसभेच्या निवडणुका घेणे कठीण असल्याचा दाखला केंद्रीय निवडणूक आयोगाने प्रमाणित केला असावा [विधान (c)].
• राज्यपाल अथवा केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या केवळ पत्राने एका वर्षापलीकडे मुदतवाढ देता येत नाही.
• म्हणून योग्य पर्याय ३ [(c) आणि (d)] आहे.
• महत्त्वाची टीप: कलम ३५६(५) नुसार राष्ट्रीय आणीबाणी चालू असणे आणि निवडणूक आयोगाचे प्रमाणपत्र असणे या दोन अटींवरच राष्ट्रपती राजवट १ वर्षापलीकडे वाढवता येते.
The correct answer is Option C ((c) and (d)).
Key Points:
• Extension of President's Rule beyond One Year:
• The 44th Constitutional Amendment Act, 1978 introduced Article 356(5) to constrain the arbitrary extension of President's Rule.
• Beyond an initial period of one year, President's Rule can be extended (by six months at a time, up to a maximum limit of three years) ONLY when BOTH of the following conditions exist simultaneously:
• 1. A proclamation of National Emergency (under Article 352) is in operation in the whole of India or any part of the State [Statement (d)].
• 2. The Election Commission certifies that holding general elections to the Legislative Assembly of the State is difficult [Statement (c)].
• Recommendations by the Governor or Union Cabinet alone cannot extend it beyond one year without meeting these constitutional prerequisites.
• Therefore, conditions (c) and (d) are the requisite constitutional grounds.
• Key Takeaway: Article 356(5) allows extension beyond one year only if National Emergency is in force AND Election Commission certifies election difficulties.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...
महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...
भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ
भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतीय राज्यघटनेतील खालीलपैकी कोणत्या कलमाचा अर्थ असा होतो क...
भारतीय घटना समितीचे शेवटचे अधिवेशन_______या दिवशी झाले.
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2021 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :