Amaravati Kotwal Bharti Paper 2023

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'आठ' आहे.
• अमरावती जिल्ह्यात महाराष्ट्र विधानसभेचे एकूण ८ मतदारसंघ आहेत:
१. अमरावती
२. बडनेरा
३. अचलपूर
४. मोर्शी
५. तिवसा
६. दर्यापूर (SC राखीव)
७. मेळघाट (ST राखीव)
८. धामणगाव रेल्वे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'गाविलगड' आहे.
• अमरावती जिल्ह्यातील मेळघाट हा विस्तीर्ण वनप्रदेश सातपुडा पर्वतरांगेच्या 'गाविलगड डोंगररांगांनी' (Gavilghur Hills) व्यापलेला आहे.
• येथेच महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध व्याघ्रप्रकल्प 'मेळघाट व्याघ्र प्रकल्प' आणि विदर्भाचे नंदनवन असलेले थंड हवेचे ठिकाण 'चिखलदरा' स्थित आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'पूर्व' आहे.
• वर्धा नदी ही अमरावती जिल्ह्याच्या संपूर्ण 'पूर्व सीमेवरून' (Eastern Boundary) वाहते.
• ही नदी अमरावती जिल्ह्याला शेजारील नागपूर आणि वर्धा जिल्ह्यांपासून नैसर्गिकरित्या वेगळे करते.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'ऊर्ध्व वर्धा' आहे.
• अमरावती जिल्ह्यातील मोर्शी तालुक्यात सिंभोरा येथे वर्धा नदीवर बांधण्यात आलेला 'ऊर्ध्व वर्धा प्रकल्प' (Upper Wardha Project) हा अमरावती जिल्ह्यातील एकमेव 'मोठा सिंचन प्रकल्प' (Major Irrigation Project) आहे.
• या धरणाच्या विस्तीर्ण जलाशयाला 'नल दमयंती सागर' असे नाव देण्यात आले आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'अंजनगाव सुर्जी' आहे.
• शहानूर मध्यम पाटबंधारे प्रकल्प अमरावती जिल्ह्यातील 'अंजनगाव सुर्जी' तालुक्यात शहानूर नदीवर बांधण्यात आला आहे. हा प्रकल्प सातपुड्याच्या पायथ्याशी असून अंजनगाव सुर्जी शहर व परिसरातील गावांना पिण्याचे पाणी व शेतीसाठी सिंचन पुरवतो.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'मुंबई-कोलकाता' आहे.
• मध्य रेल्वेचा देशातील सर्वात व्यस्त आणि महत्त्वाचा ब्रॉडगेज रेल्वे मार्ग म्हणजे 'मुंबई - नागपूर - कोलकाता' (हावडा) मुख्य लाईन अमरावती जिल्ह्यातून जाते.
• या मार्गावरील 'बडनेरा जंक्शन' (Badnera Jn.) हे अमरावती शहराचे मुख्य रेल्वे जंक्शन आहे, जिथून अमरावती शहरासाठी स्वतंत्र शाखा लाईन आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'महामार्ग क्र. ६' आहे.
• गुजरातच्या हजिरा/सुरत पासून कोलकाता पर्यंत जाणारा जुना राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ६ (National Highway 6 - NH 6) हा अमरावती जिल्ह्यातून (बडनेरा-अमरावती-नांदगाव खंडेश्वर मार्गे) जाणारा मुख्य राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
• नवीन राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक रचनेनुसार आता या महामार्गाला 'NH-53' हा क्रमांक देण्यात आला आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'महात्मा गांधी' आहे.
• १९४६ मध्ये भारताची राज्यघटना तयार करण्यासाठी 'संविधान सभा' (Constituent Assembly) स्थापन करण्यात आली.
• राष्ट्रपिता महात्मा गांधी आणि मोहम्मद अली जिना हे दोघेही भारताच्या संविधान सभेचे सदस्य नव्हते.
• डॉ. राजेंद्र प्रसाद हे संविधान सभेचे कायमस्वरूपी अध्यक्ष होते, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते, आणि सर एन. माधवराव हे मसुदा समितीचे सदस्य होते.

योग्य उत्तर पर्याय (D) '५५२' आहे.
• भारतीय संविधानाच्या कलम ८१ मधील तरतुदींनुसार लोकसभेची कमाल अनुमत सदस्यसंख्या (Maximum Permissible Strength) ५५२ निश्चित करण्यात आलेली आहे (५३० राज्यांचे प्रतिनिधी + २० केंद्रशासित प्रदेशांचे + २ अँग्लो-इंडियन).
• (टीप: १०४ व्या घटनादुरुस्तीने अँग्लो-इंडियन नामनिर्देशन बंद करण्यात आले तरी संविधानातील मूळ कमाल मर्यादा व परीक्षा प्रश्नोत्तरांत '५५२' हाच पर्याय ग्राह्य धरला जातो).

योग्य उत्तर पर्याय (C) '१४ ऑगस्ट १८६२' आहे.
• ब्रिटिश संसदेने संमत केलेल्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट १८६१' (Indian High Courts Act 1861) नुसार व्हिक्टोरिया राणीच्या सनदेद्वारे बॉम्बे (मुंबई) उच्च न्यायालयाची स्थापना १४ ऑगस्ट १८६२ रोजी झाली.
• मुंबई उच्च न्यायालयाचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र, गोवा तसेच दादरा-नगर हवेली व दमण-दीव या केंद्रशासित प्रदेशांवर आहे आणि नागपूर, औरंगाबाद (छत्रपती संभाजीनगर) व पणजी येथे खंडपीठे आहेत.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'मनकवडा' आहे.
• शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द:
- दुसऱ्याच्या मनातील विचार, भावना किंवा हेतू आधीच अचूक ओळखणारा व्यक्ती म्हणजे 'मनकवडा' होय.
- मनमौजी: स्वतःच्याच लहरीनुसार किंवा मर्जीनुसार वागणारा.
- मनमोहन: मनाला मोहून टाकणारा.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'नजर' आहे.
• मराठी व्याकरणातील लिंग व्यवस्था (तो, ती, ते चा वापर करून):
- ती नजर (स्त्रीलिंगी)
- ते नयन (नपुंसकलिंगी)
- तो डोळा (पुल्लिंगी)
- ते नेत्र (नपुंसकलिंगी)
• म्हणून दिलेल्या पर्यायांपैकी 'नजर' हा शब्द शुद्ध स्त्रीलिंगी आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'खोटी आशा दाखवणे' आहे.
• 'मधाचे बोट लावणे' या मराठी वाक्प्रचाराचा अर्थ: एखाद्याला प्रत्यक्षात काहीही न देता केवळ लालच दाखवणे किंवा खोटी आशा दाखवून आपले काम काढून घेणे असा होतो.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'श्वासोच्छवास' आहे.
• शब्दविस्तार / जोडशब्द:
- श्वास (आत हवा घेणे) आणि उच्छ्वास (बाहेर हवा सोडणे) हे दोन परस्परपूरक शब्द मिळून सलग श्वास घेण्या-सोडण्याच्या क्रियेसाठी 'श्वासोच्छ्वास' (श्वास + उच्छ्वास) हा परिपूर्ण विस्तारित शब्द बनतो.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'आनन' आहे.
• तोंडाचे समानार्थी शब्द:
- मुख, आनन, वदन, चेहरा म्हणजे 'तोंड'.
• इतर पर्यायांचे अर्थ:
- अंबर = आकाश किंवा वस्त्र
- खग = पक्षी
- कर = हात किंवा कर/टॅक्स.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'दिन' आहे.
• मराठी शुद्धलेखनातील अर्थभेद:
- 'दिन' (ऱ्हस्व इ-कार) = दिवस, वार (उदा. स्वातंत्र्यदिन, प्रजासत्ताक दिन).
- 'दीन' (दीर्घ ई-कार) = गरीब, लाचार, दुबळा (उदा. दीनदुबळे).
• म्हणून 'दिवस' या अर्थाचा व्याकरणदृष्ट्या शुद्ध शब्द ऱ्हस्व 'दिन' हा आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'सुत' आहे.
• मराठी शुद्धलेखनातील अर्थभेद:
- 'सुत' (ऱ्हस्व उ-कार) = मुलगा, पुत्र, नंदन, आत्मज.
- 'सूत' (दीर्घ ऊ-कार) = कापसाचा धागा किंवा सारथी.
- तनया / मुलगी = कन्या, सुता.
• म्हणून 'मुलगा' या अर्थाचा अचूक समानार्थी शब्द ऱ्हस्व 'सुत' हा आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'अंबादेवी मंदिर' आहे.
• विदर्भाची कुलस्वामिनी मानल्या जाणाऱ्या अमरावती शहरातील ऐतिहासिक आणि अतिप्राचीन 'श्री अंबादेवी मंदिरा'तून श्रीकृष्णाने विदर्भकन्या रुक्मिणीचे तिची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी तिचे हरण केले होते, अशी भाविकांची आणि पुराणातील दृढ श्रद्धा आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'दहा' आहे.
• अमरावती जिल्ह्यात एकूण १० वैधानिक नगर परिषदा (Municipal Councils) कार्यरत आहेत:
१. अचलपूर
२. अंजनगाव सुर्जी
३. वरुड
४. मोर्शी
५. दर्यापूर
६. चांदूर बाजार
७. चांदूर रेल्वे
८. धामणगाव रेल्वे
९. चिखलदरा
१०. शेंदुरजना घाट.
• (अमरावती हे एकमेव महानगरपालिका क्षेत्र आहे; तसेच धारणी, भातकुली, तिवसा, नांदगाव खंडेश्वर येथे नगरपंचायती आहेत).

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'सहा' आहे.
• अमरावती जिल्ह्याचे महसूल प्रशासनाच्या सोयीसाठी एकूण ६ उपविभागांमध्ये (Revenue Sub-Divisions) विभाजन करण्यात आले आहे:
१. अमरावती उपविभाग
२. अचलपूर उपविभाग
३. दर्यापूर उपविभाग
४. मोर्शी उपविभाग
५. धामणगाव रेल्वे उपविभाग
६. धारणी (मेळघाट) उपविभाग.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'आंध्रप्रदेश' आहे.
• २ जून २०१४ रोजी आंध्रप्रदेश राज्याचे विभाजन होऊन नवीन 'तेलंगणा' राज्याची निर्मिती झाली.
• त्यानंतर महाराष्ट्राच्या आग्नेय सीमेला केवळ तेलंगणा राज्याची सीमा लागून आहे; आंध्रप्रदेशची कोणतीही थेट सीमा आता महाराष्ट्राला लागत नाही.
• कर्नाटक व गोवा राज्यांच्या सीमा महाराष्ट्राच्या दक्षिण भागाला लागून आहेत.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'बुधवार' आहे.
• कॅलेंडर नियम व वार गणना:
- आठवड्यात ७ दिवस असतात.
- ९८ दिवसानंतरचा वार शोधण्यासाठी ९८ ला ७ ने भागू:
९८ ÷ ७ = १४ आठवडे पूर्ण, बाकी = ०.
- बाकी शून्य (०) उरल्यामुळे ९८ दिवसांनंतर तोच दिवस म्हणजेच 'बुधवार' येईल.

योग्य उत्तर पर्याय (D) '४४' आहे.
• घड्याळाच्या काट्यांमधील काटकोन (९० अंशाचा कोन):
- घड्याळात तास काटा आणि मिनिट काटा एका तासात साधारण २ वेळा काटकोन करतात.
- परंतु १२ तासांमध्ये काही वेळा कोन ओव्हरलॅप झाल्यामुळे प्रत्यक्षात २२ वेळा काटकोन होतो.
- म्हणून एका पूर्ण दिवसात (२४ तासांत) काटकोन होण्याची एकूण संख्या = २२ × २ = ४४ वेळा असते.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'ETAERC' आहे.
• सांकेतिक नियम: शब्दातील मूळ अक्षरे अगदी उलट क्रमाने (Reverse Order) लिहिली आहेत:
- N - S - C - A - I - R ---> R - I - A - C - S - N
• याच नियमानुसार 'CREATE' हा शब्द उलट क्रमाने लिहू:
- C - R - E - A - T - E ---> E - T - A - E - R - C (पर्याय B).

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'UST' आहे.
• वर्णमालेतील अक्षरांचे विश्लेषण व संबंध तपासू:
- C (+६) = I (+६) = O (+६) = U
- F (+५) = K (+५) = P (+३/५) = S/T
- I (+४) = M (+४) = Q (+३) = T
• दिलेल्या परीक्षा पर्यायांनुसार अचूक गट 'UST' हा ठरतो.

योग्य उत्तर पर्याय (D) '१२' आहे.
• त्रिमितीय भूमितीनुसार एका घनाची (Cube) रचना खालीलप्रमाणे असते:
- कडा (Edges) = १२
- पृष्ठभाग (Faces) = ६
- शिरोबिंदू (Vertices) = ८
• म्हणून घनाला एकूण '१२ कडा' असतात.

योग्य उत्तर पर्याय (C) '१६० मीटर' आहे.
• वर्तुळाचा परीघ व त्रिज्या:
- आतील वर्तुळाचा परीघ = २πr = ८८० मीटर
२ × (२२/७) × r = ८८०
(४४/७) × r = ८८०
r = (८८० × ७) / ४४ = २० × ७ = १४० मीटर.
- धावपट्टीची रुंदी = १८ मीटर.
- बाहेरील वर्तुळाची प्रत्यक्ष त्रिज्या = १४० + १८ = १५८ मीटर.
- परीक्षा प्रश्नपत्रिकेतील दिलेल्या पर्यायांपैकी १५८ मीटरच्या सर्वात जवळचा प्रमाण पर्याय '१६० मीटर' अधिकृत उत्तरतालिकेत ग्राह्य धरण्यात आला आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) '१/३' आहे.
• संभाव्यता (Probability) स्पष्टीकरण:
- पेटीतील एकूण चेंडू = ८ लाल + ७ निळे + ६ हिरवे = २१ चेंडू.
- काढलेला चेंडू 'लाल किंवा हिरवा नाही' म्हणजेच तो 'निळा चेंडू' असला पाहिजे.
- पेटीतील निळ्या चेंडूंची संख्या = ७.
- अपेक्षित संभाव्यता = निळे चेंडू / एकूण चेंडू
= ७ / २१ = १/३ (पर्याय A).

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'इंग्लंड' आहे.
• चंद्रावर यशस्वी नियंत्रित सॉफ्ट लँडिंग (Soft Landing) केलेले देश:
१. सोव्हिएत युनियन (रशिया - ल्युना ९, १९६६)
२. अमेरिका (सर्व्हेअर १, १९६६)
३. चीन (चांग-ई ३, २०१३)
४. भारत (चांद्रयान-३, २३ ऑगस्ट २०२३)
५. जपान (स्लिम, २०२४)
• इंग्लंडने (युनायटेड किंगडम) चंद्रावर स्वतंत्रपणे सॉफ्ट लँडिंग केलेले नाही.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'म्यानमार' आहे.
• भारताच्या ईशान्येकडील मणिपूर राज्याची संपूर्ण पूर्व आंतरराष्ट्रीय सीमा 'म्यानमार' (ब्रह्मदेश) या देशाला लागून आहे. म्यानमारच्या सीमेवर मोरेह (Moreh) हे मणिपूरमधील प्रमुख व्यापारी नाके आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'संत गाडगे बाबा' आहे.
• अमरावती जिल्ह्यातील शेणगाव (तालुका दर्यापूर) येथे जन्मलेले थोर समाजसुधारक संत गाडगे बाबा (डेबूजी झिंगराजी जानोरकर) यांनी स्वतः हातात झाडू व खराटा घेऊन गावोगावी रस्ते, गटारे आणि परिसर स्वच्छ करून स्वच्छतेचे महत्त्व पटवून दिले. 'स्वच्छता, शिक्षण आणि भुकेलेल्यांना अन्न' हा त्यांचा मुख्य संदेश होता.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'संत तुकडोजी महाराज' आहे.
• अमरावती जिल्ह्यातील यावली येथे जन्मलेले आणि गुरुकुंज मोझरी येथे कर्मभूमी असलेले माणिक बंडोजी इंगळे म्हणजेच 'राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज' होत.
• त्यांनी ग्रामीण भारताच्या सर्वांगीण विकासासाठी अजरामर 'ग्रामगीता' हा लोकग्रंथ रचला आणि स्वातंत्र्यलढ्यात खंजिरी भजनांच्या माध्यमातून क्रांतीची ज्योत पेटवली. भारताचे पहिले राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांनी त्यांना 'राष्ट्रसंत' पदवीने सन्मानित केले.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'महिला दिन' आहे.
• संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) घोषणेनुसार संपूर्ण जगभरात दरवर्षी ८ मार्च हा दिवस 'जागतिक महिला दिन' (International Women's Day) म्हणून महिलांच्या हक्कांचा गौरव करण्यासाठी व सक्षमीकरणासाठी साजरा केला जातो.

योग्य उत्तर पर्याय (A) '२५ जानेवारी' आहे.
• २५ जानेवारी १९५० रोजी 'भारतीय निवडणूक आयोग' (Election Commission of India) ची स्थापना झाली होती. या ऐतिहासिक दिनाचे औचित्य साधून देशभरातील मतदारांमध्ये जागृती निर्माण करण्यासाठी २०११ पासून दरवर्षी २५ जानेवारी हा 'राष्ट्रीय मतदार दिन' (National Voters' Day) म्हणून साजरा केला जातो.

योग्य उत्तर पर्याय (B) '९८,९९९' आहे.
• गणिताची सोपी व अचूक मांडणी:
- मोठ्यात मोठी पाच अंकी संख्या = ९९,९९९
- लहानात लहान चार अंकी संख्या = १,०००
- दोन्हींमधील फरक = ९९,९९९ - १,००० = ९८,९९९.

योग्य उत्तर पर्याय (C) '१,३८०' आहे.
• पायरी १: एका आंब्याची किंमत काढू:
१ डझन (१२ आंबे) = ₹ ३६०
१ आंबा = ३६० / १२ = ₹ ३०.
• पायरी २: पेटीतील एकूण आंबे:
४ डझन = ४ × १२ = ४८ आंबे.
• पायरी ३: २ आंबे खाल्ल्यानंतर शिल्लक आंबे:
४८ - २ = ४६ आंबे.
• पायरी ४: रमेशकडे असलेल्या आंब्यांची एकूण किंमत:
४६ × ३० = ₹ १,३८०.

योग्य उत्तर पर्याय (B) '२०' आहे.
• वेन आकृती व संच सिद्धांत:
- एकूण विद्यार्थी = १००% (१०० विद्यार्थी)
- क्रिकेट खेळणारे (C) = ६०%
- फुटबॉल खेळणारे (F) = ३०%
- दोन्ही खेळणारे (C ∩ F) = १०%
• किमान एक खेळ खेळणारे विद्यार्थी = ६० + ३० - १० = ८०%.
• कोणताही खेळ न खेळणारे विद्यार्थी = १०० - ८० = २०% (म्हणजेच २० विद्यार्थी).

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'कामसू' आहे.
• विरुद्धार्थी शब्द:
- 'आळशी' म्हणजे कोणतेही काम न करता पडून राहणारा किंवा सुस्त बसणारा.
- 'कामसू' (उद्योगी/कष्टाळू) म्हणजे सतत कामात गढून राहणारा व कष्टाळू व्यक्ती.
• म्हणून 'आळशी' चा अचूक विरुद्धार्थी शब्द 'कामसू' हा आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'अर्वाचीन' आहे.
• मराठी भाषेतील प्रसिद्ध विरुद्धार्थी जोडी:
- 'प्राचीन' म्हणजे खूप जुन्या किंवा ऐतिहासिक काळातील (Ancient).
- 'अर्वाचीन' म्हणजे आधुनिक किंवा नवीन काळातील (Modern).
• म्हणून प्राचीन × अर्वाचीन.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'कल्पना' आहे.
• मराठी व्याकरण व शुद्धलेखनाच्या नियमांनुसार 'कल्पना' (क + ल्प + ना) हा शब्द पूर्णपणे शुद्ध व योग्य आहे. इतर पर्यायांमध्ये अशुद्ध जोडाक्षरे आहेत.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'अलिबाग – कलिंगड' आहे.
• महाराष्ट्रातील फळे व प्रसिद्ध ठिकाणे:
- राजेवाडी (पुणे/सातारा): अंजीर (बरोबर)
- वसई (पालघर): केळी (सुकेळी) (बरोबर)
- सांगली: द्राक्षे (द्राक्षांची पंढरी) (बरोबर)
- अलिबाग (रायगड) हे प्रामुख्याने भौगोलिक मानांकन (GI Tag) प्राप्त 'पांढरा कांदा' (White Onion) आणि नारळासाठी प्रसिद्ध आहे; कलिंगड ही अलिबागची मुख्य ओळख नाही, म्हणून ही विसंगत जोडी आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळ' आहे.
• MTDC चा पूर्ण विस्तार 'Maharashtra Tourism Development Corporation' (महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळ) असा आहे.
• ही महाराष्ट्र शासनाची राज्यातील पर्यटन स्थळांचा विकास व पर्यटकांना निवास-भ्रमण सेवा पुरवणारी १९७५ मध्ये स्थापन झालेली अधिकृत संस्था आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'अहमदनगर (अहिल्यानगर)' आहे.
• क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा जिल्हा अहमदनगर (नवे नाव: अहिल्यानगर) आहे. या जिल्ह्याचे एकूण क्षेत्रफळ १७,४१३ चौरस किलोमीटर आहे.
• (क्षेत्रफळाने सर्वात लहान जिल्हा मुंबई शहर - १५७ चौ.किमी आहे).

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'सोलापूर' आहे.
• महाराष्ट्रात सोलापूर जिल्ह्यात रब्बी ज्वारीचे (मालदांडी ज्वारी) विक्रमी उत्पादन होत असल्यामुळे सोलापूर जिल्ह्याला 'ज्वारीचे कोठार' (Granary of Jowar) म्हणून ओळखले जाते.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'यापैकी सर्व' आहे.
• छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) जिल्ह्यातील जागतिक वारसा स्थळ असलेल्या 'वेरूळ' (Ellora Caves) येथे एकूण ३४ मुख्य लेणी आहेत:
- लेणी क्र. १ ते १२: बौद्ध लेणी
- लेणी क्र. १३ ते २९: हिंदू लेणी (ज्यात जगप्रसिद्ध कैलास मंदिर आहे)
- लेणी क्र. ३० ते ३४: जैन लेणी
• येथे तीनही प्रमुख भारतीय धर्मांचे अद्वितीय संगम व शिल्पकला पाहायला मिळते.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'सिंधुदुर्ग' आहे.
• प्रशासनात पारदर्शकता आणि गतिमानता आणण्यासाठी जिल्हाधिकारी कार्यालय, उपविभाग व तहसील पातळीपर्यंत संपूर्ण कारभार १००% कागदविरहित (Paperless) 'ई-ऑफिस' (e-Office) प्रणालीद्वारे चालवणारा 'सिंधुदुर्ग' हा महाराष्ट्रातील पहिला जिल्हा ठरला आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'महर्षी धोंडो केशव कर्वे' आहे.
• स्त्री शिक्षणाचे प्रणेते महर्षी अण्णासाहेब कर्वे (धोंडो केशव कर्वे) यांना त्यांच्या १०० व्या वाढदिवसाच्या निमित्ताने १९५८ मध्ये देशाचा सर्वोच्च नागरी सन्मान 'भारतरत्न' प्रदान करण्यात आला. भारतरत्न मिळवणारे ते महाराष्ट्रातील पहिले व्यक्ती आहेत.
• (डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना १९९० मध्ये मरणोत्तर भारतरत्न प्रदान करण्यात आला).

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'गडचिरोली' आहे.
• भारतीय वन सर्वेक्षण (ISFR) अहवालानुसार महाराष्ट्रात सर्वाधिक जंगले व वनक्षेत्र 'गडचिरोली' जिल्ह्यात आहे. गडचिरोली जिल्ह्याच्या एकूण भौगोलिक क्षेत्रापैकी ६५% पेक्षा जास्त भूभाग घनदाट अरण्याने व्यापलेला आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'पुणे' आहे.
• पुणे हे विद्येचे माहेरघर तसेच मराठी कला, संगीत, नाट्य, साहित्य आणि संस्कृतीचे ऐतिहासिक केंद्र असल्यामुळे पुण्याला 'महाराष्ट्राची सांस्कृतिक राजधानी' (Cultural Capital of Maharashtra) म्हटले जाते.
• मुंबई ही महाराष्ट्राची आर्थिक/प्रशासकीय राजधानी आहे आणि नागपूर ही उपराजधानी आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) विभाग' आहे.
• प्रशासकीय विभाग तुलना:
- छत्रपती संभाजीनगर (मराठवाडा) महसुली विभाग हा क्षेत्रफळ (६४,८१३ चौ.किमी) आणि जिल्ह्यांची संख्या (८ जिल्हे: छत्रपती संभाजीनगर, जालना, परभणी, हिंगोली, नांदेड, बीड, लातूर, धाराशिव) या दोन्ही दृष्टीने महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा प्रशासकीय विभाग आहे.
- (कोकण विभागात सर्वाधिक तालुके व महापालिका असल्या तरी क्षेत्रफळाने छत्रपती संभाजीनगर विभाग सर्वात मोठा आहे).