Nanded Kotwal Bharti Paper 2023

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'गुरू तेग बहादूर' आहे.
• शीख धर्मात एकूण १० गुरू झाले. गुरू तेग बहादूर हे शीख धर्माचे नववे गुरू (९ वे गुरू) होते.
• त्यांनी मुघल सम्राट औरंगजेबाच्या धार्मिक अत्याचारांविरुद्ध आणि काश्मिरी पंडितांच्या धार्मिक स्वातंत्र्यासाठी लढा देत हौतात्म्य पत्करले. दिल्लीतील 'गुरुद्वारा शीशगंज साहिब' हे त्यांच्या बलिदानाचे पवित्र स्थळ आहे.
• शीखांचे दहावे गुरू, गुरू गोविंद सिंग यांची समाधी नांदेड येथे 'तख्त सचखंड श्री हुजूर अबचल नगर साहिब' या नावाने प्रसिद्ध आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'पी. व्ही. सिंधू' आहे.
• क्रीडा प्रकारानुसार वर्गीकरण:
- सानिया मिर्झा, महेश भूपती आणि रोहन बोपन्ना हे तिघेही आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे भारतीय 'लॉन टेनिस' (Lawn Tennis) खेळाडू आहेत.
- याउलट, पी. व्ही. सिंधू ही भारताची अग्रगण्य 'बॅडमिंटन' (Badminton) खेळाडू असून तिने ऑलिम्पिकमध्ये दोन पदके (२०१६ रौप्य, २०२० कांस्य) जिंकली आहेत.

योग्य उत्तर पर्याय (D) '१३३१' आहे.
• संख्या संबंध:
पहिली संख्या ३ आहे आणि तिचा घन (Cube) पुढील संख्या आहे: ३³ = ३ × ३ × ३ = २७.
• त्याचप्रमाणे, दुसऱ्या पदातील संख्या ११ आहे:
११³ = ११ × ११ × ११ = १३३१.
• म्हणून प्रश्नचिन्हाच्या जागी '१३३१' ही संख्या येईल.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'शिवाजीराव निलंगेकर पाटील' आहे.
• शिवाजीराव पाटील निलंगेकर हे मराठवाड्यातील लातूर जिल्ह्यातील निलंगा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करत होते. ते ३ जून १९८५ ते ६ मार्च १९८६ या काळात महाराष्ट्राचे १० वे मुख्यमंत्री होते.
• इतर पर्याय:
- मारोतराव कन्नमवार: विदर्भ (सावली/चांदा)
- वसंतराव नाईक: विदर्भ (पुसद, यवतमाळ)
- यशवंतराव चव्हाण: पश्चिम महाराष्ट्र (कराड, सातारा).

योग्य उत्तर पर्याय (A) '७३ वी' आहे.
• १९९२ मध्ये संमत करण्यात आलेल्या ७३ व्या घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे भारतातील ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांना म्हणजेच 'पंचायती राज संस्थांना' (ग्रामपंचायत, पंचायत समिती, जिल्हा परिषद) घटनात्मक दर्जा देण्यात आला आणि राज्यघटनेत ११ वी अनुसूची जोडण्यात आली.
• ७४ वी घटनादुरुस्ती नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांशी (नगरपालिका, महानगरपालिका) संबंधित आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'दगडबाई शेळके' आहे.
• मराठवाडा मुक्ती संग्रामात निजामाच्या रझाकार सैन्याविरुद्ध आणि अन्यायाविरुद्ध लाठीकाठी हातात घेऊन अत्यंत शौर्याने लढा देणाऱ्या वीरांगना दगडबाई शेळके यांना 'मराठवाड्याची राणी लक्ष्मीबाई' म्हणून गौरवले जाते.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'किनवट' आहे.
• नीती आयोगाने (NITI Aayog) देशातील मागास तालुक्यांचा जलद सामाजिक व आर्थिक विकास करण्यासाठी 'आकांक्षित तालुका कार्यक्रम' (Aspirational Blocks Programme - ABP) सुरू केला.
• या देशव्यापी कार्यक्रमांतर्गत नांदेड जिल्ह्यातील आदिवासीबहुल 'किनवट' तालुक्याची विशेष निवड करण्यात आलेली आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'होट्टल' आहे.
• नांदेड जिल्ह्यातील देगलूर तालुक्यातील 'होट्टल' (Hottal) हे गाव कल्याणी चालुक्यकालीन भव्य व कोरीव मंदिरे तसेच दगडी ऐतिहासिक पायऱ्यांच्या विहिरींसाठी (बारव) प्रसिद्ध असल्याने त्यास 'ऐतिहासिक बारवांचे गाव' म्हटले जाते.
• येथे प्रतिवर्षी राज्यस्तरीय होट्टल महोत्सव आयोजित केला जातो.

योग्य उत्तर पर्याय (D) '८%' आहे.
• पायरी १: सुरुवातीला ८ लिटर द्रावणात ६% साखर होती.
द्रावणातील साखरेचे एकूण प्रमाण = ८ × ६/१०० = ०.४८ लिटर (किंवा किलो).
• पायरी २: उकळल्यानंतर २ लिटर पाण्याचे बाष्पीभवन झाले, पण साखर उडून जात नाही.
उर्वरित द्रावणाचे एकूण वजन/प्रमाण = ८ - २ = ६ लिटर.
• पायरी ३: आता उर्वरित द्रावणातील साखरेची टक्केवारी:
= (०.४८ / ६) × १०० = ०.०८ × १०० = ८%.

योग्य उत्तर पर्याय (A) '१७४' आहे.
• फौजदारी प्रक्रिया संहिता १९७३ (CrPC) च्या कलम १७४ (Section 174) अंतर्गत पोलीस अधिकाऱ्यांना अनैसर्गिक मृत्यू, आत्महत्या, अपघाती मृत्यू किंवा संशयास्पद परिस्थितीत झालेल्या अकस्मात मृत्यूची चौकशी करून पंचनामा करण्याचा अधिकार आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'झास्कर' आहे.
• झास्कर (Zanskar) नदी ही उत्तर भारतात केंद्रशासित प्रदेश लडाखमधून वाहणारी सिंधू नदीची (Indus River) डाव्या तीरावरील उपनदी आहे.
• लोहित आणि सुबनसिरी या ईशान्य भारतातील ब्रह्मपुत्रा नदीच्या उपनद्या आहेत, तर कलादान ही मिझोराममधून म्यानमारकडे वाहणारी ईशान्येकडील नदी आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'राधानगरी' आहे.
• राजर्षी छत्रपती शाहू महाराजांनी दुष्काळनिवारण आणि शेतकऱ्यांना बारमाही पाणी मिळावे या दूरदृष्टीने १९०७ मध्ये कोल्हापूर जिल्ह्यातील भोगावती नदीवर राधानगरी धरणाचे बांधकाम सुरू केले.
• या धरणाच्या विस्तीर्ण जलाशयाला 'लक्ष्मी तलाव' असे नाव देण्यात आले आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'रशिया' आहे.
• नवी दिल्ली येथे आयोजित G-20 शिखर परिषदेदरम्यान (सप्टेंबर २०२३) 'भारत-मध्यपूर्व-युरोप आर्थिक कॉरिडॉर' (India-Middle East-Europe Economic Corridor - IMEC) ची ऐतिहासिक घोषणा करण्यात आली.
• हा व्यापारी मार्ग भारत, संयुक्त अरब अमिराती (UAE), सौदी अरेबिया, जॉर्डन, इस्रायल आणि युरोपियन देश (ग्रीस, फ्रान्स, जर्मनी, इटली) यांना जोडणारा आहे. यात रशियाचा समावेश नाही.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'मीराबाई चानू' आहे.
• टोकियो ऑलिम्पिक २०२० (२०२१ मध्ये आयोजित) मध्ये भारताची महिला वेटलिफ्टर सैखोम मीराबाई चानू हिने ४९ किलो वजनी गटात एकूण २०२ किलो वजन उचलून भारतासाठी रौप्य पदक (Silver Medal) जिंकले.
• टोकियोत हे भारताचे स्पर्धेतील पहिलेच पदक होते. नीरज चोप्राने भालाफेकमध्ये सुवर्ण जिंकले होते.

योग्य उत्तर पर्याय (A) '२०२८' आहे.
• कॅलेंडर नियम व दिवसांची अचूक गणना:
- सामान्य वर्षात ३६५ दिवस असतात = ५२ आठवडे + १ अतिरिक्त दिवस (Odd Day).
- लीप वर्षात ३६६ दिवस असतात = ५२ आठवडे + २ अतिरिक्त दिवस.
• १७ सप्टेंबर २०२३ रोजी रविवार होता. पुढील वर्षांतील बदल पाहू:
- २०२३ ते २०२४: २०२४ हे लीप वर्ष आहे आणि १७ सप्टेंबरपूर्वी २९ फेब्रुवारी येतो, म्हणून २ अतिरिक्त दिवस वाढतील (रविवार + २ = मंगळवार).
- २०२४ ते २०२५: १ अतिरिक्त दिवस (बुधवार).
- २०२५ ते २०२६: १ अतिरिक्त दिवस (गुरूवार).
- २०२६ ते २०२७: १ अतिरिक्त दिवस (शुक्रवार).
- २०२७ ते २०२८: २०२८ हे लीप वर्ष आहे (२९ फेब्रुवारी समाविष्ट), म्हणून २ अतिरिक्त दिवस वाढतील (शुक्रवार + २ = रविवार!).
• एकूण अतिरिक्त दिवस = २ + १ + १ + १ + २ = ७ दिवस.
७ ÷ ७ = ० बाकी, म्हणजेच १७ सप्टेंबर २०२८ रोजी पुन्हा 'रविवार' येईल.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'मतदान' आहे.
• VVPAT चा पूर्ण विस्तार 'Voter Verifiable Paper Audit Trail' असा आहे.
• इलेक्ट्रॉनिक व्होटिंग मशीन (EVM) द्वारे मतदान करताना मतदाराने ज्या उमेदवाराला मत दिले आहे त्यालाच मत गेले आहे की नाही याची खात्री पटवणारी कागदी पावती VVPAT प्रिंटरद्वारे ७ सेकंदांसाठी मतदाराला पारदर्शक खिडकीत दिसते.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'हुजूर साहेब' आहे.
• नांदेड रेल्वे स्थानकाचे अधिकृत नाव 'हुजूर साहेब नांदेड' (Hazur Sahib Nanded - NED) असे आहे.
• शीखांचे दहावे गुरू, गुरू गोविंद सिंग यांचे समाधी स्थान असलेले तख्त सचखंड श्री हुजूर अबचल नगर साहिब गुरुद्वारा येथे असल्याने रेल्वे मंत्रालयाने या स्थानकास हे नाव दिले आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'पी. सावळाराम' आहे.
• मराठी साहित्य विश्वात अनेक कवी टोपणनावाने ओळखले जातात:
- केशवसुत: कृष्णाजी केशव दामले
- ग्रेस: माणिक सीताराम गोडघाटे
- निराला: सूर्यकांत त्रिपाठी 'निराला' (हिंदीतील प्रसिद्ध छायावादी कवी)
• पी. सावळाराम (निवृत्तीनाथ रावजी पाटील) यांनी आपले नाव संक्षिप्त करून 'पी. सावळाराम' याच नावाने प्रसिद्ध भावगीते व कविता लिहिल्या; त्यांनी काल्पनिक टोपणनाव धारण केले नाही.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'जिंजी' आहे.
• छत्रपती शिवाजी महाराजांनी १६७७ च्या आपल्या ऐतिहासिक 'दक्षिण दिग्विजय मोहिमेत' तमिळनाडूतील अजिंक्य असा 'जिंजीचा किल्ला' (Gingee Fort) जिंकून स्वराज्यात सामील केला.
• छत्रपती राजाराम महाराजांच्या काळात जेव्हा मुघलांनी रायगडला वेढा घातला, तेव्हा छत्रपती राजाराम महाराजांनी याच जिंजीच्या किल्ल्यावरून सलग ८ वर्षे मुघलांशी लढा दिला होता.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'शिक्षणाचा अधिकार' आहे.
• २००२ मधील ८६ व्या घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे भारतीय संविधानात कलम २१-अ (Article 21A) नव्याने समाविष्ट करण्यात आले.
• या कलमानुसार ६ ते १४ वर्षे वयोगटातील सर्व बालकांसाठी मोफत व सक्तीचे प्राथमिक शिक्षण हा मूलभूत हक्क (Fundamental Right) घोषित करण्यात आला.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'कलम ४' आहे.
• माहितीचा अधिकार अधिनियम २००५ (RTI Act 2005) मधील कलम ४ हे सर्व सार्वजनिक प्राधिकरणांच्या कर्तव्य व जबाबदाऱ्यांशी संबंधित आहे.
• कलम ४(१)(b) नुसार प्रत्येक शासकीय कार्यालयाने आपल्या कामकाजाची, अधिकारांची, नियमांची व अनुदानाची माहिती स्वतःहून जनतेसाठी प्रसिद्ध करणे म्हणजेच 'स्वयंस्फूर्त प्रकटीकरण' (Proactive / Suo-motu Disclosure) करणे बंधनकारक आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (C) '४८४' आहे.
• संख्या मालिकेचे विश्लेषण:
- २०² = ४००
- २१² = ४४१
- २२² = ४८४
- २३² = ५२९
• ही क्रमवार नैसर्गिक संख्यांच्या वर्गांची (Squares) मालिका असल्याने रिकाम्या जागी २२ चा वर्ग '४८४' येईल.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'कुनो' आहे.
• भारतात नामशेष झालेल्या चित्त्यांचे पुनर्वसन करण्यासाठी केंद्र सरकारच्या 'प्रोजेक्ट चित्ता' (Project Cheetah) अंतर्गत सप्टेंबर २०२२ मध्ये नामिबियामधून आणि नंतर दक्षिण आफ्रिकेतून आणलेले चित्ते मध्य प्रदेशातील 'कुनो राष्ट्रीय उद्यान' (Kuno National Park, Sheopur) येथे सोडण्यात आले.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'Genuine' आहे.
• इंग्रजी शब्दांचा अर्थ व वर्गीकरण:
- Young = तरुण / लहान वयाचा
- Underage = अल्पवयीन / वयाने अपूर्ण
- Juvenile = बाल / अल्पवयीन
हे तिन्ही शब्द व्यक्तीच्या 'अल्प वय किंवा लहानपणाशी' संबंधित आहेत.
• याउलट Genuine म्हणजे 'खरा, अस्सल, विश्वासार्ह' (Authentic/Real) होय, त्यामुळे तो गटात न बसणारा वेगळा शब्द आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'एकवीरा' आहे.
• यवतमाळ जिल्ह्यातील महागाव तालुक्यातील हिवरा (संगम) येथे पैनगंगा व पुस नद्यांच्या संगमाजवळ प्रसिद्ध 'श्री एकवीरा देवीचे' प्राचीन मंदिर आहे, ज्यास भाविक अष्टादश शक्तिपीठांच्या परंपरेत आदराचे स्थान देतात.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'बिस्मार्क' आहे.
• ऑटो फॉन बिस्मार्क (Otto von Bismarck) हे १९ व्या शतकातील (१८१५-१८९८) जर्मनीचे 'लोह चांसलर' होते, ज्यांनी १८७१ मध्ये जर्मनीचे एकत्रीकरण घडवून आणले.
• रॉबर्ट ओपनहायमर (अणुबॉम्बचे जनक), विन्स्टन चर्चिल (ब्रिटनचे पंतप्रधान) आणि ॲडॉल्फ हिटलर (जर्मनीचा हुकूमशहा) हे तिघेही दुसऱ्या महायुद्धाच्या (१९३९-१९४५) घडामोडींशी थेट संबंधित होते.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'SBEJP' आहे.
• सांकेतिक भाषेचा नियम:
प्रत्येक मूळ अक्षराच्या जागी इंग्रजी वर्णमालेतील पुढील (+१) अक्षर येते:
- P + १ = Q
- H + १ = I
- O + १ = P
- N + १ = O
- E + १ = F (किंवा सांकेतिक नियमानुसार पुढील अक्षर)
• याच नियमाने 'RADIO' चे सांकेतिक रूप:
- R + १ = S
- A + १ = B
- D + १ = E
- I + १ = J
- O + १ = P
• एकत्रित सांकेतिक शब्द = SBEJP (पर्याय B).

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'PMGSY' आहे.
• PMGSY चा पूर्ण विस्तार 'Pradhan Mantri Gram Sadak Yojana' (प्रधानमंत्री ग्राम सडक योजना) असा आहे. ही योजना २५ डिसेंबर २००० रोजी देशातील सर्व गावांना बारमाही पक्क्या रस्त्यांनी जोडण्यासाठी सुरू करण्यात आली.
• CMEGP: मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिती, POCRA: नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी, PMFME: अन्न प्रक्रिया उद्योग योजना.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'गावीलगड' आहे.
• किल्ल्यांचे प्रकार व भौगोलिक स्थान:
- जंजिरा (रायगड), विजयदुर्ग (सिंधुदुर्ग) आणि खांदेरी (रायगड) हे तिन्ही अरबी समुद्रातील 'जलदुर्ग' (सागरी किल्ले) आहेत.
- याउलट गावीलगड हा विदर्भातील अमरावती जिल्ह्यातील चिखलदरा डोंगररांगांवरील प्रसिद्ध 'गिरीदुर्ग' (डोंगरी किल्ला) आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'स्वामित्वधन' आहे.
• महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता (MLRC) व खाण कायद्यानुसार दगड, वाळू, मुरूम, माती इत्यादी 'गौण खनिजांचे' (Minor Minerals) उत्खनन व वाहतूक केल्याबद्दल उत्खनन करणाऱ्या व्यक्तीकडून महसूल विभागाला जो अधिकृत शासकीय कर भरला जातो, त्याला मराठीत 'स्वामित्वधन' आणि इंग्रजीत 'Royalty' म्हणतात.

योग्य उत्तर पर्याय (A) '२५%' आहे.
• नफा-तोटा स्पष्टीकरण:
- समजा एका केळीची विक्री किंमत = ₹ १ मानू.
- १०० केळींची एकूण विक्री किंमत (SP) = १०० × १ = ₹ १००.
- मिळालेला नफा = २० केळ्यांच्या विक्री किमतीएवढा = ₹ २०.
- खरेदी किंमत (CP) = विक्री किंमत - नफा = १०० - २० = ₹ ८०.
- शेकडा नफा = (नफा / खरेदी किंमत) × १००
= (२० / ८०) × १०० = (१/४) × १०० = २५%.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'न्यू मूर हे बेट आंध्र प्रदेशाचा भाग आहे' आहे.
• भौगोलिक सत्यता:
- न्यू मूर बेट (New Moore Island / दक्षिण तलपट्टी) हे बंगालच्या उपसागरात भारत आणि बांगलादेश यांच्या सागरी सीमेवर (गंगा-ब्रह्मपुत्रा त्रिभुज प्रदेशात, पश्चिम बंगाललगत) उदयाला आलेले वादग्रस्त बेट होते; ते आंध्र प्रदेशचा भाग कधीही नव्हते.
- मिनिकॉय व बित्रा हे लक्षद्वीपचे भाग आहेत; जरावा जमात अंदमानात राहते; आणि पोर्तुगीजांच्या ताब्यातील दमण व दीव डिसेंबर १९६१ मध्ये भारतीय सेनेच्या 'ऑपरेशन विजय' द्वारे मुक्त झाले.

योग्य उत्तर पर्याय (D) '९' आहे.
• गणिती मांडणी:
९० चा शेकडा ४० चा शेकडा २५
= ९० × (४०/१००) × (२५/१००)
= ९० × (२/५) × (१/४)
= ९० × (२/२०)
= ९० × (१/१०) = ९.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'कॅनडा' आहे.
• क्युबेक (Quebec), अल्बर्टा (Alberta), ऑन्टारियो, ब्रिटिश कोलंबिया, मॅनिटोबा हे सर्व 'कॅनडा' या उत्तर अमेरिकेतील देशाचे प्रमुख प्रशासकीय प्रांत (Provinces) आहेत. क्युबेक हा प्रामुख्याने फ्रेंच भाषिक प्रांत आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'निपाह' आहे.
• केरळच्या कोझिकोड भागात फळ खाणाऱ्या वटवाघळांमधून (Fruit bats) पसरणाऱ्या जीवघेण्या 'निपाह विषाणू' (Nipah Virus) च्या प्रादुर्भावामुळे संसर्ग रोखण्यासाठी विशेष आरोग्य उपाययोजना आणि कंटेनमेंट झोन लागू करण्यात आले होते.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'सोयाबीन संशोधन केंद्र नांदेड येथे आहे' आहे.
• वस्तुस्थिती:
- भारतात राष्ट्रीय सोयाबीन संशोधन संचालनालय (ICAR-IISR) हे 'इंदूर' (मध्य प्रदेश) येथे आहे.
- महाराष्ट्रात राज्यस्तरीय सोयाबीन संशोधन केंद्र कसबे डिग्रज (सांगली) आणि परभणी/लातूर येथे आहे; नांदेड येथे मुख्य सोयाबीन संशोधन केंद्र नाही, म्हणून पर्याय C हे चुकीचे विधान आहे.
- नांदेड जिल्ह्यातील अर्धापूर-मुदखेड पट्टा केळीसाठी प्रसिद्ध आहे आणि 'सेलम' ही हळदीची प्रसिद्ध जात आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'उपविभागीय अधिकारी' आहे.
• महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल विभागाच्या सुधारित नियमांनुसार महसूल प्रशासनातील वर्ग-३ च्या 'तलाठी' (Talathi) संवर्गाचे नियुक्ती प्राधिकारी (Appointing Authority) म्हणून 'उपविभागीय अधिकारी' (Sub-Divisional Officer / SDO / प्रांत अधिकारी) यांना अधिकार प्रदान करण्यात आले आहेत.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'प्रग्यान' आहे.
• इस्रोच्या चांद्रयान-३ (Chandrayaan-3) मोहिमेत चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर उतरलेल्या मुख्य लँडरचे नाव 'विक्रम' होते.
• त्या लँडरमधून बाहेर पडून चंद्राच्या पृष्ठभागावर प्रत्यक्ष फिरून वैज्ञानिक प्रयोग करणाऱ्या ६ चाकांच्या रोव्हरचे (Rover / भ्रमण यंत्र) नाव 'प्रज्ञान' (Pragyan) होते.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'कयाधू' आहे.
• कयाधू ही पैनगंगा नदीची प्रमुख उपनदी असून ती प्रामुख्याने हिंगोली व नांदेड जिल्ह्यांच्या सीमावर्ती भागातून वाहते आणि नांदेड जिल्ह्यातील धावंड येथे पैनगंगेला मिळते.
• पांझरा नदी धुळे जिल्ह्यातून, सीना नदी अहमदनगर/सोलापूरमधून, तर वर्धा नदी विदर्भाच्या पूर्व सीमेवरून वाहते.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'माळेगाव' आहे.
• नांदेड जिल्ह्यातील लोहा तालुक्यातील 'माळेगाव' येथील 'श्री क्षेत्र माळेगाव यात्रा' ही भगवान खंडोबाच्या दर्शनासाठी तसेच घोडे, उंट, गाढवे व जनावरांच्या भव्य खरेदी-विक्रीच्या बाजारासाठी संपूर्ण महाराष्ट्रात अत्यंत प्रसिद्ध आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'चेन्नई सुपर किंग्स' आहे.
• इंडियन प्रीमियर लीग (IPL २०२३) च्या १६ व्या हंगामाच्या अंतिम सामन्यात महेंद्रसिंग धोनीच्या नेतृत्वाखालील 'चेन्नई सुपर किंग्स'ने (CSK) गुजरात टायटन्सचा (GT) पराभव करून पाचव्यांदा आयपीएलचे विजेतेपद पटकावले.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'महू' आहे.
• भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा जन्म १४ एप्रिल १८९१ रोजी तत्कालीन मध्य प्रांतातील (आताचे मध्य प्रदेश) 'महू' (Mhow - लष्करी छावणी) येथे झाला.
• सध्या या शहराचे नाव त्यांच्या सन्मानार्थ 'डॉ. आंबेडकर नगर' असे ठेवण्यात आले आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'पीक पाहणी' आहे.
• महाराष्ट्र जमीन महसूल व्यवस्थेत ७/१२ (सात-बारा) उताऱ्यात दोन नमुने एकत्रित असतात:
- गाव नमुना ७: अधिकार अभिलेख (जमिनीची मालकी, क्षेत्र, आकारणी, भोगवटादार वर्ग).
- गाव नमुना १२: पिकांची नोंदवही (पीक पाहणी पत्रक - हंगामात घेतलेली पिके, जलसिंचन साधने व झाडे यांची नोंद).

योग्य उत्तर पर्याय (A) '४८' आहे.
• महाराष्ट्र राज्यातून भारतीय संसदेच्या कनिष्ठ सभागृहावर म्हणजेच लोकसभेवर एकूण ४८ खासदार (सदस्य) निवडून जातात. उत्तर प्रदेशनंतर (८०) देशात महाराष्ट्राचे लोकसभेतील स्थान दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.
• महाराष्ट्रात विधानसभेच्या २८८ जागा, विधानपरिषदेच्या ७८ जागा आणि राज्यसभेच्या १९ जागा आहेत.

योग्य उत्तर पर्याय (B) '१९८००' आहे.
• सेकंदांची गणना:
- १ तास = ६० मिनिटे = ३,६०० सेकंद.
- साडेपाच तास = ५.५ तास (किंवा ५ तास ३० मिनिटे).
- ५ तास = ५ × ३६०० = १८,००० सेकंद.
- अर्धा तास = ३० मिनिटे = ३० × ६० = १,८०० सेकंद.
- एकूण सेकंद = १८,००० + १,८०० = १९,८०० सेकंद.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'गट विकास अधिकारी' आहे.
• तालुका पातळीवरील पंचायत समितीचे प्रशासकीय प्रमुख आणि पदसिद्ध सचिव (Secretary to Panchayat Samiti) म्हणून 'गट विकास अधिकारी' (Block Development Officer - BDO) काम पाहतात.
• ग्रामपंचायतीचे सचिव ग्रामसेवक/ग्रामविकास अधिकारी असतात आणि जिल्हा परिषदेचे सचिव उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी असतात.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'हॉकी' आहे.
• परात्तू रवींद्रन श्रीजेश (P. R. Sreejesh) हे भारतीय पुरुष राष्ट्रीय 'हॉकी' संघाचे महान माजी कर्णधार आणि दिग्गज गोलकीपर (Goalkeeper) आहेत. टोकियो २०२० आणि पॅरिस २०२४ ऑलिम्पिकमध्ये भारताला कांस्य पदक जिंकून देण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा होता.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'नळदुर्ग' आहे.
• हैदराबाद संस्थानाच्या निजाम राजवटीत पूर्वीच्या उस्मानाबाद (सध्याचे धाराशिव) जिल्ह्याचे मुख्य प्रशासकीय केंद्र व मुख्यालय ऐतिहासिक जलदुर्गासाठी प्रसिद्ध असलेल्या 'नळदुर्ग' (Naldurg Fort) येथे कार्यरत होते.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'इसापूर' आहे.
• पैनगंगा नदीवर बांधण्यात आलेले 'इसापूर धरण' (Isapur Dam) हे नांदेड आणि यवतमाळ जिल्ह्यांच्या सरहद्दीवर स्थित आहे. या धरणाच्या डाव्या आणि उजव्या कालव्यांद्वारे नांदेड जिल्ह्यातील शेतीला व गावांना मोठ्या प्रमाणावर सिंचन व पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा होतो.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'कंधार' आहे.
• नांदेड जिल्ह्यातील ऐतिहासिक राष्ट्रकूट घराण्याची राजधानी राहिलेल्या 'कंधार' (Kandhar) येथे सुफी संत 'हजरत हाजी सय्याह सरवर' (रह.) यांचा प्रसिद्ध उर्स आणि दर्गाह आहे, जिथे सर्वधर्मीय भाविक मोठ्या श्रद्धेने एकत्र येतात.