Satara Kotwal Bharti Paper 2023

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'नीरा' आहे.
• नीरा नदी ही भीमा नदीची प्रमुख उजव्या तीरावरील उपनदी आहे. ही नदी उत्तरेकडील पुणे जिल्हा आणि दक्षिणेकडील सातारा जिल्हा यांच्यामधील नैसर्गिक सीमा निश्चित करते.
• नीरा नदीवर वीर धरण व भाटघर धरण बांधण्यात आलेले आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'भिलार' आहे.
• सातारा जिल्ह्यातील पाचगणी-महाबळेश्वर परिसरातील 'भिलार' (तालुका महाबळेश्वर) हे गाव ४ मे २०१७ रोजी महाराष्ट्र शासनातर्फे भारतातील पहिले 'पुस्तकांचे गाव' (Village of Books) म्हणून घोषित करण्यात आले.
• ब्रिटनमधील 'हे-ऑन-वाय' (Hay-on-Wye) या पुस्तकांच्या गावाच्या धर्तीवर ही संकल्पना राबवण्यात आली असून येथे पर्यटकांसाठी गावोगावी घराघरांमध्ये मोफत वाचनालये स्थापन केली आहेत.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'कुडाळी' आहे.
• सातारा जिल्ह्यातील जावळी (मेढा) तालुक्यात कुडाळी नदीवर 'महू-हातगेघर धरण' (Mahu-Hatgeghar Dam) बांधण्यात आले आहे. हे मध्यम सिंचन प्रकल्प म्हणून सातारा जिल्ह्यातील शेती व पिण्याच्या पाण्यासाठी महत्त्वाचे आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'जांभी' आहे.
• सह्याद्री पर्वतरांगेच्या अतिपर्जन्याच्या (४०० ते ६०० सें.मी. पाऊस) उंच पठारी भागात तीव्र निक्षालनामुळे (Leaching) सिलिका वाहून जाऊन लोह व ॲल्युमिनियमचे प्रमाण शिल्लक राहते. त्यामुळे महाबळेश्वर व वाई तालुक्याच्या पश्चिम भागात 'जांभी मृदा' (Laterite Soil) आढळते.
• ही मृदा लाल रंगाची, आम्लधर्मीय असून फळबागांसाठी (विशेषतः स्ट्रॉबेरीसाठी) अत्यंत उपयुक्त ठरते.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'कोयना' आहे.
• सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील हेळवाकजवळ कोयना नदीवर बांधण्यात आलेले कोयना धरण हे महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे जलविद्युत निर्मिती केंद्र आहे. या धरणाच्या विस्तीर्ण जलाशयाला छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या गौरवार्थ 'शिवसागर' (किंवा शिवाजी सागर) असे अधिकृत नाव देण्यात आले आहे.
• कोयना जलविद्युत प्रकल्पाला 'महाराष्ट्राची भाग्यलक्ष्मी' (Bhagyalaxmi of Maharashtra) म्हटले जाते.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'महाबळेश्वर' आहे.
• ऐतिहासिक आणि अभेद्य 'प्रतापगड किल्ला' हा सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वर तालुक्यात जावळीच्या जंगलात स्थित आहे. हा किल्ला छत्रपती शिवाजी महाराजांनी १६५६ मध्ये मोरोपंत त्रिंबक पिंगळे यांच्या देखरेखीखाली बांधला.
• १० नोव्हेंबर १६५९ रोजी याच प्रतापगडाच्या पायथ्याशी छत्रपती शिवाजी महाराजांनी विजापूरचा बलाढ्य सरदार अफझलखान याचा कोथळा काढून त्याचा वध केला होता.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'काखेला कळसा गावाला वळसा' आहे.
• या प्रसिद्ध म्हणीचा अर्थ: आपल्या अगदी जवळ किंवा स्वतःजवळ असलेली वस्तू लक्षात न आल्याने सर्व गावात किंवा सर्वत्र तिचा व्यर्थ शोध घेत फिरणे असा होतो.
• 'गोगलगाय अन पोटात पाय' म्हणजे दिसायला अगदी निष्पाप वाटणारी पण प्रत्यक्षात मनात कपट असणारी व्यक्ती.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'सुज्ञ × तज्ञ' आहे.
• शब्दार्थ विश्लेषण:
- 'सुज्ञ' म्हणजे चांगल्या वाईटाची जाण असणारा, शहाणा किंवा समजदार.
- 'तज्ञ' म्हणजे एखाद्या विषयात पारंगत किंवा निष्णात असणारा.
हे दोन्ही शब्द ज्ञानाशी संबंधित असून परस्परांचे विरुद्धार्थी शब्द नाहीत. सुज्ञचा खरा विरुद्धार्थी शब्द 'अज्ञ' (काहीही न जाणणारा) हा होतो.
• इतर सर्व जोड्या बरोबर आहेत: स्तुती × निंदा, कृतज्ञ × कृतघ्न, कृपा × अवकृपा.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'गीता रहस्य – आचार्य विनोबा भावे' आहे.
• अयोग्य जोडीचे स्पष्टीकरण:
- 'श्रीमद्भगवद्गीतारहस्य' (गीता रहस्य) हा अमर ग्रंथ लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांनी मंडालेच्या (म्यानमार) तुरुंगात असताना १९०८ ते १९१४ दरम्यान लिहिला.
- आचार्य विनोबा भावे यांनी 'गीताई' (गीतेचे मराठी समश्लोकी भाषांतर) आणि 'गीता प्रवचने' लिहिली आहेत.
• इतर सर्व जोड्या अचूक आहेत: ग्रामगीता - राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज; दासबोध - समर्थ रामदास स्वामी; भावार्थ रामायण - संत एकनाथ महाराज.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'कान उपटणे' आहे.
• 'कान उपटणे' या मराठी वाक्प्रचाराचा अर्थ: एखाद्या केलेल्या चुकीबद्दल कडक शब्दांत समज देणे, ताकीद देणे किंवा खडसावणे असा होतो.
• इतर वाक्प्रचार:
- तोंडात बोटे घालणे: नवल किंवा आश्चर्य वाटणे.
- कपाळावर हात मारणे: हताश होणे किंवा नशिबाला दोष देणे.
- गहिवरून येणे: अंतःकरण दाटून येणे किंवा भावुक होणे.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'राजा राममोहन रॉय' आहे.
• आधुनिक भारताचे प्रबोधनकार राजा राममोहन रॉय यांनी २० ऑगस्ट १८२८ रोजी कलकत्ता (कोलकाता) येथे 'ब्राह्मो समाज' (Brahmo Samaj) ची स्थापना केली.
• त्यांनी एकेश्वरवाद, मूर्तिपूजेस विरोध आणि सतीप्रथा बंद करण्यासाठी (१८२९ चा सती बंदी कायदा) ऐतिहासिक कार्य केले.
• महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी 'डिप्रेस्ड क्लासेस मिशन', महात्मा फुलेंनी 'सत्यशोधक समाज' (१८७३) आणि स्वामी दयानंद सरस्वती यांनी 'आर्य समाज' (१८७५) ची स्थापना केली.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'सावित्रीबाई फुले' आहे.
• पुणे येथील ऐतिहासिक पुणे विद्यापीठाची स्थापना १० फेब्रुवारी १९४९ रोजी झाली. स्त्री शिक्षणाच्या आद्य प्रणेत्या क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या शतकोत्तर रौप्य महोत्सवी जयंतीनिमित्त ७ जुलै २०१४ रोजी विद्यापीठाचे नामकरण 'सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ' (SPPU) असे करण्यात आले.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'नेताजी सुभाषचंद्र बोस' आहे.
• भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात आझाद हिंद सेनेचे (INA) सरसेनापती नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी ४ जुलै १९४४ रोजी बर्मा (म्यानमार) येथे सैनिकांना संबोधित करताना “तुम मुझे खून दो, मैं तुम्हे आजादी दूंगा!” (तुम्ही मला रक्त द्या, मी तुम्हाला स्वातंत्र्य देईन!) ही अजरामर घोषणा दिली होती.
• त्यांनी 'चलो दिल्ली' आणि 'जय हिंद' या घोषणाही दिल्या.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'बुलढाणा' आहे.
• बुलढाणा जिल्ह्यातील लोणार तालुक्यात असलेले 'लोणार सरोवर' (Lonar Lake) हे सुमारे ५२,००० वर्षांपूर्वी अंतराळातून उल्का (Meteorite) आदळल्यामुळे निर्माण झालेले जगातील एकमेव बेसॉल्ट खडकातील खाऱ्या पाण्याचे सरोवर (Impact Crater Lake) आहे.
• नोव्हेंबर २०२० मध्ये लोणार सरोवराला आंतरराष्ट्रीय 'रामसर पाणथळ स्थळ' (Ramsar Site) चा दर्जा प्राप्त झाला आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'राज्यपाल' आहे.
• भारतीय संविधानाच्या कलम १६४(३) नुसार राज्यातील मुख्यमंत्र्यांना आणि त्यांच्या मंत्रिमंडळातील मंत्र्यांना पद आणि गोपनीयतेची शपथ संबंधित राज्याचे 'राज्यपाल' (Governor) देतात.
• उच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायाधीशांना शपथ राज्यपाल देतात, तर राज्यपालांना शपथ उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश देतात.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'सर्वसामान्य मतदार' आहे.
• विधानपरिषद ही प्रत्यक्ष जनतेकडून निवडली जात नाही. विधानपरिषदेच्या निवडणुकीत ४ वेगवेगळ्या मतदारसंघांतून मतदान होते:
१. विधानसभा सदस्य (आमदार)
२. स्थानिक स्वराज्य संस्था (नगरसेवक, जिल्हा परिषद सदस्य)
३. शिक्षक मतदारसंघ (माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षक)
४. पदवीधर मतदारसंघ (३ वर्षे पूर्ण झालेले पदवीधर)
• सर्वसामान्य नोंदणीकृत मतदार (नागरिक) थेट विधानसभेसाठी मतदान करतात, विधानपरिषदेसाठी थेट मतदान करत नाहीत.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'यशवंतराव चव्हाण' आहे.
• १ मे १९६० रोजी संयुक्त महाराष्ट्र राज्याची स्थापना झाली आणि सातारा जिल्ह्यातील कराडचे सुपुत्र आधुनिक महाराष्ट्राचे शिल्पकार यशवंतराव बळवंतराव चव्हाण यांनी महाराष्ट्राचे 'पहिले मुख्यमंत्री' म्हणून पदभार स्वीकारला.
• त्यांनी पंचायत राज, कृषी-औद्योगिक विकास आणि सहकाराची मजबूत पायाभरणी केली. नंतर त्यांनी भारताचे संरक्षण मंत्री, उपपंतप्रधान व गृहमंत्री म्हणूनही देशसेवा केली.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'कृष्णा – कोयना' आहे.
• सातारा जिल्ह्यातील कराड येथे महाराष्ट्रातील दोन प्रमुख जीवनवाहिन्या असलेल्या 'कृष्णा' आणि 'कोयना' नद्यांचा पवित्र संगम होतो.
• या निसर्गरम्य संगमाला 'प्रीतीसंगम' (Pritisangam) म्हटले जाते. याच प्रीतीसंगमाच्या काठावर आधुनिक महाराष्ट्राचे शिल्पकार यशवंतराव चव्हाण यांचे समाधीस्थळ आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (C) '८०१४५०' आहे.
• विभाज्यतेच्या कसोट्या:
१. ५ ची कसोटी: ज्या संख्येच्या एकक स्थानी ० किंवा ५ असतो, त्या संख्येस ५ ने भाग जातो. पर्याय C (८०१४५०) च्या एकक स्थानी '०' आहे, त्यामुळे ५ ने भाग जातो.
२. ३ ची कसोटी: ज्या संख्येतील सर्व अंकांच्या बेरजेला ३ ने भाग जातो, त्या संख्येस ३ ने भाग जातो.
संख्या ८०१४५० मधील अंकांची बेरीज = ८ + ० + १ + ४ + ५ + ० = १८.
१८ ला ३ ने निःशेष भाग जातो (३ × ६ = १८).
• म्हणून ८०१४५० ला ३ व ५ या दोन्ही संख्यांनी निःशेष भाग जातो.

योग्य उत्तर पर्याय (B) '₹ १२४६' आहे.
• पायरी १: समीरने केलेली एकूण खरेदी:
- गहू: ₹ २५५
- तांदूळ: ₹ ३४२
- साखर: ₹ १५७
एकूण खर्च = २५५ + ३४२ + १५७ = ₹ ७५४.
• पायरी २: दुकानदाराला दिलेली रक्कम = ₹ २०००.
• पायरी ३: परत मिळणारी रक्कम = २००० - ७५४ = ₹ १२४६.

योग्य उत्तर पर्याय (B) '८,००,०८,८०८' आहे.
• संख्या स्थानानुसार मांडणी:
- आठ कोटी = ८,००,००,०००
- आठ हजार = ००,०८,०००
- आठशे आठ = ००,००,८०८
एकूण संख्या = ८,००,०८,८०८ (पर्याय B).

योग्य उत्तर पर्याय (C) '₹ २४०' आहे.
• सरळव्याजाचे सूत्र:
सरळव्याज (I) = (P × R × N) / १००
येथे, मुद्दल (P) = ₹ १,२००, व्याजाचा दर (R) = १०% दरसाल, कालावधी (N) = २ वर्षे.
• सरळव्याज = (१२०० × १० × २) / १००
= १२ × २० = ₹ २४०.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'द्रौपदी मुर्मू' आहे.
• श्रीमती द्रौपदी मुर्मू या भारताच्या १५ व्या राष्ट्रपती आहेत (पदभार: २५ जुलै २०२२). त्या भारताच्या पहिल्या आदिवासी महिला राष्ट्रपती आणि प्रतिभाताई पाटील यांच्यानंतरच्या देशाच्या दुसऱ्या महिला राष्ट्रपती आहेत.
• राष्ट्रपती होण्यापूर्वी त्या झारखंडच्या राज्यपाल होत्या.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'चांद्रयान-३' आहे.
• भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (ISRO) १४ जुलै २०२३ रोजी सतीश धवन अंतराळ केंद्र, श्रीहरीकोटा येथून LVM3-M4 रॉकेटद्वारे 'चांद्रयान-३' चे ऐतिहासिक यशस्वी प्रक्षेपण केले.
• २३ ऑगस्ट २०२३ रोजी चांद्रयान-३ चे लँडर चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर यशस्वीपणे उतरले आणि भारत दक्षिण ध्रुवावर उतरणारा जगातील पहिला देश ठरला. हा दिवस भारतात 'राष्ट्रीय अंतराळ दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'चंद्र' आहे.
• खगोलीय वर्गीकरण:
- मंगळ (Mars), गुरु (Jupiter) आणि शनी (Saturn) हे सूर्याभोवती स्वतंत्र कक्षेत फिरणारे आपल्या सौरमालेतील मुख्य 'ग्रह' (Planets) आहेत.
- याउलट, चंद्र (Moon) हा ग्रह नसून पृथ्वीभोवती फिरणारा पृथ्वीचा एकमेव नैसर्गिक 'उपग्रह' (Natural Satellite) आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (B) '९७' आहे.
• संख्या मालिकेतील फरक तपासू:
- ४ ते ७ चा फरक = +३
- ७ ते १३ चा फरक = +६ (३ × २)
- १३ ते २५ चा फरक = +१२ (६ × २)
- २५ ते ४९ चा फरक = +२४ (१२ × २)
• पुढील संख्येत फरकाची दुप्पट (२४ × २ = ४८) मिळवावी लागेल:
४९ + ४८ = ९७ (पर्याय B).

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'शेतीसाठी मुबलक पाणीपुरवठा' आहे.
• दुष्काळ जाहीर झाल्यावर शासन खालील सवलती देते:
- जमीन महसूल/शेतसारा वसुलीस स्थगिती दिली जाते.
- कृषी पंपांच्या वीज बिलात सवलत दिली जाते.
- विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा व शालेय फी मध्ये सवलत दिली जाते.
• दुष्काळात निसर्गतःच पाण्याची तीव्र टंचाई असल्याने शेतीसाठी 'मुबलक' पाणी देणे प्रत्यक्ष व्यवहारात अशक्य असते; शासनातर्फे केवळ टँकरने पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था व जनावरांसाठी चारा छावण्या उभारल्या जातात.

योग्य उत्तर पर्याय (B) '३६' आहे.
• संकेतानुसार पदांची अदलाबदल:
- परीक्षेतील दिलेल्या सांकेतिक समीकरणात ४ ऐवजी २, + ऐवजी ×, आणि ५ ऐवजी ४ (किंवा ६) ठेवून सोडवल्यास अधिकृत उत्तरतालिकेत पर्याय (B) '३६' ग्राह्य धरण्यात आला आहे.
- मांडणी: २ × ३ × ६ = ३६.

योग्य उत्तर पर्याय (B) '३४७' आहे.
• भागाकाराचा मूलभूत नियम:
भाज्य (संख्या) = (भाजक × भागाकार) + बाकी
• दिलेल्या किमती:
- भाजक = २५
- भागाकार = १३
- बाकी = २२
• संख्या = (२५ × १३) + २२
= ३२५ + २२ = ३४७.

योग्य उत्तर पर्याय (D) '१०२' आहे.
• संख्या मालिकेचा आकृतीबंध: क्रमवार विषम संख्यांचा वर्ग + २
- ३² + २ = ९ + २ = ११
- ५² + २ = २५ + २ = २७
- ७² + २ = ४९ + २ = ५१
- ९² + २ = ८१ + २ = ८३
- ११² + २ = १२१ + २ = १२३ (परंतु मालिकेत '१०२' दिले आहे)
- १३² + २ = १६९ + २ = १७१
• म्हणून मालिकेतील चुकीचे पद '१०२' आहे (त्याजागी १२३ हवे होते).

योग्य उत्तर पर्याय (C) '१४ वा' आहे.
• पायरी १: रांगेतील एकूण मुलींची संख्या शोधू:
सविताच्या डावीकडे ११ मुली + स्वतः सविता (१) + तिच्या उजवीकडे १५ मुली
एकूण मुली = ११ + १ + १५ = २७ मुली.
• पायरी २: मध्यभागी असलेल्या व्यक्तीचे स्थान:
मध्यम क्रमांक = (एकूण संख्या + १) / २
= (२७ + १) / २ = २८ / २ = १४ वा क्रमांक.
• म्हणून मध्यभागी उभ्या असलेल्या कविताचा क्रमांक १४ वा असेल.

योग्य उत्तर पर्याय (D) '५० से.मी.' आहे.
• पायरी १: आयताची रुंदी काढू:
आयताचे क्षेत्रफळ = लांबी × रुंदी
११४ = १९ × रुंदी
रुंदी = ११४ / १९ = ६ से.मी.
• पायरी २: आयताची परिमिती काढू:
परिमिती = २ × (लांबी + रुंदी)
= २ × (१९ + ६)
= २ × २५ = ५० से.मी.

योग्य उत्तर पर्याय (A) '२९७०' आहे.
• पायरी १: एका रांगेतील झाडांची संख्या काढू:
८ रांगेत एकूण ५२८ झाडे आहेत.
एका रांगेतील झाडे = ५२८ ÷ ८ = ६६ झाडे.
• पायरी २: ४५ रांगेतील एकूण झाडे:
४५ × ६६ = २,९७० झाडे.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'सागर व नितीन' आहे.
• खेळणाऱ्यांची मांडणी:
- दीपक: क्रिकेट, फुटबॉल
- चंद्रगुप्त: हॉकी
- सागर: फुटबॉल, कबड्डी (सागर थेट कबड्डी खेळतो)
- नितीन: फुटबॉल सोडून सर्व खेळ खेळतो (याचा अर्थ तो कबड्डी हा खेळही खेळतो)
• म्हणून कबड्डी खेळणारे खेळाडू 'सागर व नितीन' हे दोघे आहेत.

योग्य उत्तर पर्याय (B) '५' आहे.
• मानवी शरीरात बाह्य जगाचे ज्ञान ग्रहण करणारी एकूण ५ प्रमुख ज्ञानेंद्रिये (Sense Organs) असतात:
१. डोळे (दृष्टी)
२. कान (श्रवण)
३. नाक (गंध/वास)
४. जीभ (चव/रस)
५. त्वचा (स्पर्श).

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'कार्बन डायऑक्साइड' आहे.
• सोडावॉटर (कॉकटेल/कार्बोनेटेड वॉटर) तयार करताना उच्च दाबाखाली पाण्यामध्ये 'कार्बन डायऑक्साइड' (CO₂) वायू विरघळवला जातो. सोड्याची बाटली उघडताच दाब कमी होतो आणि फसफसून बाहेर पडणारा वायू कार्बन डायऑक्साइड असतो.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'कडधान्य' आहे.
• मानवी शरीराची वाढ व पेशींची झीज भरून काढण्यासाठी प्रथिनांची (Proteins) आवश्यकता असते.
• मटकी, मूग, चवळी, हरभरा, तूर, सोयाबीन, वाटाणा यांसारखी कडधान्ये ही प्रथिनांचा सर्वात समृद्ध शाकाहारी स्त्रोत आहेत. (पालेभाज्या जीवनसत्वे व खनिजे पुरवतात, तर तृणधान्ये कर्बोदके पुरवतात).

योग्य उत्तर पर्याय (A) '२२ डिसेंबर' आहे.
• पृथ्वीचा दक्षिण गोलार्ध २२ डिसेंबर रोजी सूर्याकडे झुकलेला असतो, त्यामुळे उत्तर गोलार्धात (ज्यात भारत येतो) सूर्यकिरणे अत्यंत तिरपी पडतात. म्हणून २२ डिसेंबर (Winter Solstice - हिवाळी अयनदिन) रोजी उत्तर गोलार्धात वर्षातील 'सर्वात लहान दिवस' आणि 'सर्वात मोठी रात्र' असते.
• याउलट २१ जून रोजी उत्तर गोलार्धात सर्वात मोठा दिवस व सर्वात लहान रात्र असते.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'रत्नागिरी व रायगड' आहे.
• सातारा जिल्ह्याच्या सीमा:
- पश्चिमेस: सह्याद्रीची पर्वतरांग ओलांडल्यानंतर कोकणातील 'रत्नागिरी' आणि 'रायगड' हे जिल्हे येतात.
- उत्तरेस: पुणे जिल्हा
- पूर्वेस: सोलापूर जिल्हा
- दक्षिणेस: सांगली जिल्हा.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'फक्त ब आणि ड' आहे.
• महोत्सवी वर्षांचे वर्गीकरण:
- २५ वर्षे: रौप्य महोत्सव (Silver Jubilee) [ड जोडी चुकीची आहे - येथे १२५ वर्षे दिले आहे]
- ५० वर्षे: सुवर्ण महोत्सव (Golden Jubilee) [अ जोडी बरोबर]
- ६० वर्षे: हीरक महोत्सव (Diamond Jubilee) [ब जोडी चुकीची आहे - येथे साठी महोत्सव दिले आहे]
- ७५ वर्षे: अमृत महोत्सव (Amrit Mahotsav) [क जोडी बरोबर]
• म्हणून 'ब' आणि 'ड' या दोन्ही जोड्या अयोग्य आहेत.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'दुर्गंध' आहे.
• मराठी व्याकरण व शुद्धलेखनाच्या नियमांनुसार 'दुर्गंध' (दुर् + गंध = वाईट वास) हा शब्द अचूक शुद्ध शब्द आहे.
• इतर सर्व पर्यायांत मुद्रण व रफार दोष आहेत.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'छंद' आहे.
• व्याकरण विश्लेषण:
- मला: प्रथमपुरुषी सर्वनाम
- त्यांनी: तृतीयपुरुषी आदरार्थी सर्वनाम
- लावला: क्रियापद
- छंद: मनाच्या आवडीची भावना दर्शवणारे 'भाववाचक नाम' (Abstract Noun) आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'मिळाला' आहे.
• 'मला चित्रकला स्पर्धेत प्रथम क्रमांक मिळाला' हे वाक्य व्याकरणदृष्ट्या कर्त्याला अनुसरून अर्थपूर्ण व योग्य क्रियापद दर्शवते.
• इतर क्रियापदे या वाक्यातील रचनेनुसार अर्थ विसंगत ठरतात.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'छान' आहे.
• विशेषण नामाची किंवा सर्वनामाची गुणवत्ता किंवा वैशिष्ट्य दाखवते:
- कान, पान, दान ही सर्व 'नामे' (Nouns) आहेत.
- 'छान' (उदा. छान फूल, छान मुलगा) हा शब्द नामाचा गुण दर्शवणारा 'गुणविशेषण' शब्द आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'भविष्यकाळ' आहे.
• वाक्यातील मुख्य क्रियापद 'जाऊ' (पहायला जाऊ) हे क्रिया भविष्यात किंवा पुढे घडणार असल्याचे स्पष्टपणे दर्शवते. म्हणून हे वाक्य 'भविष्यकाळ' (Future Tense) दर्शवणारे आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'चावडी' आहे.
• ग्रामीण महसूल प्रशासनात गावात तलाठी ज्या ठिकाणी बसून शासकीय कामकाज, महसूल वसुली आणि शेतकऱ्यांचे काम करतात, त्या पारंपरिक शासकीय कार्यालयास 'गाव चावडी' (Chawdi) म्हटले जाते.
• तलाठ्याच्या अधिकार क्षेत्राला 'सजा' (Saja) म्हणतात आणि एका सजामध्ये एक किंवा अनेक गावांचा समावेश असतो.

योग्य उत्तर पर्याय (A) '१ ऑगस्ट' आहे.
• महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल विभागाचे आर्थिक/महसुली वर्ष १ ऑगस्ट रोजी सुरू होते. म्हणून दरवर्षी १ ऑगस्ट हा दिवस संपूर्ण महाराष्ट्रात 'महसूल दिन' (Revenue Day) म्हणून साजरा केला जातो, तसेच १ ते ७ ऑगस्ट हा काळ महसूल सप्ताह म्हणून पाळला जातो.

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'सन २००५' आहे.
• सातारा जिल्ह्यातील वाई तालुक्यात मांढरदेव येथे शाकंभरी पौर्णिमेच्या दिवशी भरणाऱ्या प्रसिद्ध काळूबाईच्या (मांढरदेवी) यात्रेत २५ जानेवारी २००५ रोजी भयानक चेंगराचेंगरी आणि अग्निकांड होऊन ३०० हून अधिक भाविकांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला होता.

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'गावामध्ये दिवाबत्ती करणे' आहे.
• कोतवालाची कर्तव्ये (Kotwal Duties):
- चावडीची स्वच्छता व पहारा ठेवणे
- महसूल वसुलीसाठी शेतकऱ्यांना व पक्षकारांना नोटीस बजावणे
- तलाठ्यास महसुली दप्तर व सरकारी कामात मदत करणे
- गावात नैसर्गिक आपत्ती, जन्म-मृत्यू किंवा साथीच्या रोगांची प्राथमिक माहिती तलाठी/पोलीस पाटील यांना देणे.
• गावात दिवाबत्ती (Street lights), पाणीपुरवठा व रस्ते झाडणे ही सर्व वैधानिक कामे 'ग्रामपंचायतीची' (Gram Panchayat) असतात, ती कोतवालाचे काम नाही.

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'व्लादिमीर पुतीन' आहे.
• व्लादिमीर पुतीन (Vladimir Putin) हे रशियन फेडरेशनचे (रशिया) राष्ट्राध्यक्ष आहेत.
• मिखाईल गोर्बाचेव्ह हे माजी सोव्हिएत युनियनचे शेवटचे नेते होते, जो बायडेन अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष आहेत, तर वोलोडिमिर झेलेन्स्की हे युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष आहेत.