Question 1

पुणे व सातारा जिल्ह्याची सीमा कोणत्या नदीने स्पष्ट केली आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'नीरा' आहे. • नीरा नदी ही भीमा नदीची प्रमुख उजव्या तीरावरील उपनदी आहे. ही नदी उत्तरेकडील पुणे जिल्हा आणि दक्षिणेकडील सातारा जिल्हा यांच्यामधील नैसर्गिक सीमा निश्चित करते. • नीरा नदीवर वीर धरण व भाटघर धरण बांधण्यात आलेले आहे.

Question 2

सातारा जिल्ह्यातील पुस्तकांचे गाव कोठे आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'भिलार' आहे. • सातारा जिल्ह्यातील पाचगणी-महाबळेश्वर परिसरातील 'भिलार' (तालुका महाबळेश्वर) हे गाव ४ मे २०१७ रोजी महाराष्ट्र शासनातर्फे भारतातील पहिले 'पुस्तकांचे गाव' (Village of Books) म्हणून घोषित करण्यात आले. • ब्रिटनमधील 'हे-ऑन-वाय' (Hay-on-Wye) या पुस्तकांच्या गावाच्या धर्तीवर ही संकल्पना राबवण्यात आली असून येथे पर्यटकांसाठी गावोगावी घराघरांमध्ये मोफत वाचनालये स्थापन केली आहेत.

Question 3

महू-हातगेघर धरण कोणत्या नदीवर आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'कुडाळी' आहे. • सातारा जिल्ह्यातील जावळी (मेढा) तालुक्यात कुडाळी नदीवर 'महू-हातगेघर धरण' (Mahu-Hatgeghar Dam) बांधण्यात आले आहे. हे मध्यम सिंचन प्रकल्प म्हणून सातारा जिल्ह्यातील शेती व पिण्याच्या पाण्यासाठी महत्त्वाचे आहे.

Question 4

महाबळेश्वर तालुक्यात तसेच वाई तालुक्याच्या पश्चिम भागात कोणत्या प्रकारची मृदा आढळते?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'जांभी' आहे. • सह्याद्री पर्वतरांगेच्या अतिपर्जन्याच्या (४०० ते ६०० सें.मी. पाऊस) उंच पठारी भागात तीव्र निक्षालनामुळे (Leaching) सिलिका वाहून जाऊन लोह व ॲल्युमिनियमचे प्रमाण शिल्लक राहते. त्यामुळे महाबळेश्वर व वाई तालुक्याच्या पश्चिम भागात 'जांभी मृदा' (Laterite Soil) आढळते. • ही मृदा लाल रंगाची, आम्लधर्मीय असून फळबागांसाठी (विशेषतः स्ट्रॉबेरीसाठी) अत्यंत उपयुक्त ठरते.

Question 5

‘शिवाजी सागर’ हे नाव कोणत्या धरणाच्या जलाशयाला देण्यात आले आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'कोयना' आहे. • सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील हेळवाकजवळ कोयना नदीवर बांधण्यात आलेले कोयना धरण हे महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे जलविद्युत निर्मिती केंद्र आहे. या धरणाच्या विस्तीर्ण जलाशयाला छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या गौरवार्थ 'शिवसागर' (किंवा शिवाजी सागर) असे अधिकृत नाव देण्यात आले आहे. • कोयना जलविद्युत प्रकल्पाला 'महाराष्ट्राची भाग्यलक्ष्मी' (Bhagyalaxmi of Maharashtra) म्हटले जाते.

Question 6

प्रतापगड किल्ला सातारा जिल्ह्याच्या कोणत्या तालुक्यात आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'महाबळेश्वर' आहे. • ऐतिहासिक आणि अभेद्य 'प्रतापगड किल्ला' हा सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वर तालुक्यात जावळीच्या जंगलात स्थित आहे. हा किल्ला छत्रपती शिवाजी महाराजांनी १६५६ मध्ये मोरोपंत त्रिंबक पिंगळे यांच्या देखरेखीखाली बांधला. • १० नोव्हेंबर १६५९ रोजी याच प्रतापगडाच्या पायथ्याशी छत्रपती शिवाजी महाराजांनी विजापूरचा बलाढ्य सरदार अफझलखान याचा कोथळा काढून त्याचा वध केला होता.

Question 7

‘आपल्या जवळच असणाऱ्या वस्तूचा गावभर शोध घेणे’ या अर्थाची योग्य म्हण ओळखा.

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'काखेला कळसा गावाला वळसा' आहे. • या प्रसिद्ध म्हणीचा अर्थ: आपल्या अगदी जवळ किंवा स्वतःजवळ असलेली वस्तू लक्षात न आल्याने सर्व गावात किंवा सर्वत्र तिचा व्यर्थ शोध घेत फिरणे असा होतो. • 'गोगलगाय अन पोटात पाय' म्हणजे दिसायला अगदी निष्पाप वाटणारी पण प्रत्यक्षात मनात कपट असणारी व्यक्ती.

Question 8

पुढीलपैकी विरुद्धार्थी शब्दांची चुकीची जोडी ओळखा.

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'सुज्ञ × तज्ञ' आहे. • शब्दार्थ विश्लेषण: - 'सुज्ञ' म्हणजे चांगल्या वाईटाची जाण असणारा, शहाणा किंवा समजदार. - 'तज्ञ' म्हणजे एखाद्या विषयात पारंगत किंवा निष्णात असणारा. हे दोन्ही शब्द ज्ञानाशी संबंधित असून परस्परांचे विरुद्धार्थी शब्द नाहीत. सुज्ञचा खरा विरुद्धार्थी शब्द 'अज्ञ' (काहीही न जाणणारा) हा होतो. • इतर सर्व जोड्या बरोबर आहेत: स्तुती × निंदा, कृतज्ञ × कृतघ्न, कृपा × अवकृपा.

Question 9

ग्रंथ व ग्रंथकार यांची अयोग्य जोडी निवडा.

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'गीता रहस्य – आचार्य विनोबा भावे' आहे. • अयोग्य जोडीचे स्पष्टीकरण: - 'श्रीमद्भगवद्गीतारहस्य' (गीता रहस्य) हा अमर ग्रंथ लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांनी मंडालेच्या (म्यानमार) तुरुंगात असताना १९०८ ते १९१४ दरम्यान लिहिला. - आचार्य विनोबा भावे यांनी 'गीताई' (गीतेचे मराठी समश्लोकी भाषांतर) आणि 'गीता प्रवचने' लिहिली आहेत. • इतर सर्व जोड्या अचूक आहेत: ग्रामगीता - राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज; दासबोध - समर्थ रामदास स्वामी; भावार्थ रामायण - संत एकनाथ महाराज.

Question 10

‘तालुक्याचे शासकीय वसुलीचे उद्दिष्ट पूर्ण झाले नसल्यामुळे जिल्हाधिकारी यांनी सर्व अधिकाऱ्यांना कडक शब्दात समजावले.’ या वाक्यातील अधोरेखित अर्थाचा वाक्प्रचार सांगा.

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'कान उपटणे' आहे. • 'कान उपटणे' या मराठी वाक्प्रचाराचा अर्थ: एखाद्या केलेल्या चुकीबद्दल कडक शब्दांत समज देणे, ताकीद देणे किंवा खडसावणे असा होतो. • इतर वाक्प्रचार: - तोंडात बोटे घालणे: नवल किंवा आश्चर्य वाटणे. - कपाळावर हात मारणे: हताश होणे किंवा नशिबाला दोष देणे. - गहिवरून येणे: अंतःकरण दाटून येणे किंवा भावुक होणे.

Question 11

ब्राह्मो समाजाची स्थापना कोणी केली?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (B) 'राजा राममोहन रॉय' आहे. • आधुनिक भारताचे प्रबोधनकार राजा राममोहन रॉय यांनी २० ऑगस्ट १८२८ रोजी कलकत्ता (कोलकाता) येथे 'ब्राह्मो समाज' (Brahmo Samaj) ची स्थापना केली. • त्यांनी एकेश्वरवाद, मूर्तिपूजेस विरोध आणि सतीप्रथा बंद करण्यासाठी (१८२९ चा सती बंदी कायदा) ऐतिहासिक कार्य केले. • महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी 'डिप्रेस्ड क्लासेस मिशन', महात्मा फुलेंनी 'सत्यशोधक समाज' (१८७३) आणि स्वामी दयानंद सरस्वती यांनी 'आर्य समाज' (१८७५) ची स्थापना केली.

Question 12

पुणे येथील शैक्षणिक विद्यापीठास कोणाचे नाव देण्यात आले आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'सावित्रीबाई फुले' आहे. • पुणे येथील ऐतिहासिक पुणे विद्यापीठाची स्थापना १० फेब्रुवारी १९४९ रोजी झाली. स्त्री शिक्षणाच्या आद्य प्रणेत्या क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या शतकोत्तर रौप्य महोत्सवी जयंतीनिमित्त ७ जुलै २०१४ रोजी विद्यापीठाचे नामकरण 'सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ' (SPPU) असे करण्यात आले.

Question 13

“तुम मुझे खून दो, मैं तुम्हे आजादी दूंगा” हे वाक्य खालीलपैकी कोणी म्हटले आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'नेताजी सुभाषचंद्र बोस' आहे. • भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात आझाद हिंद सेनेचे (INA) सरसेनापती नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी ४ जुलै १९४४ रोजी बर्मा (म्यानमार) येथे सैनिकांना संबोधित करताना “तुम मुझे खून दो, मैं तुम्हे आजादी दूंगा!” (तुम्ही मला रक्त द्या, मी तुम्हाला स्वातंत्र्य देईन!) ही अजरामर घोषणा दिली होती. • त्यांनी 'चलो दिल्ली' आणि 'जय हिंद' या घोषणाही दिल्या.

Question 14

लोणार सरोवर कोणत्या जिल्ह्यामध्ये आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'बुलढाणा' आहे. • बुलढाणा जिल्ह्यातील लोणार तालुक्यात असलेले 'लोणार सरोवर' (Lonar Lake) हे सुमारे ५२,००० वर्षांपूर्वी अंतराळातून उल्का (Meteorite) आदळल्यामुळे निर्माण झालेले जगातील एकमेव बेसॉल्ट खडकातील खाऱ्या पाण्याचे सरोवर (Impact Crater Lake) आहे. • नोव्हेंबर २०२० मध्ये लोणार सरोवराला आंतरराष्ट्रीय 'रामसर पाणथळ स्थळ' (Ramsar Site) चा दर्जा प्राप्त झाला आहे.

Question 15

राज्याच्या मुख्यमंत्र्यांना शपथ देण्याचे कार्य कोण करतात?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'राज्यपाल' आहे. • भारतीय संविधानाच्या कलम १६४(३) नुसार राज्यातील मुख्यमंत्र्यांना आणि त्यांच्या मंत्रिमंडळातील मंत्र्यांना पद आणि गोपनीयतेची शपथ संबंधित राज्याचे 'राज्यपाल' (Governor) देतात. • उच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायाधीशांना शपथ राज्यपाल देतात, तर राज्यपालांना शपथ उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश देतात.

Question 16

विधान परिषदेच्या निवडणुकीसाठी खालीलपैकी कोण मतदान करू शकत नाही?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) 'सर्वसामान्य मतदार' आहे. • विधानपरिषद ही प्रत्यक्ष जनतेकडून निवडली जात नाही. विधानपरिषदेच्या निवडणुकीत ४ वेगवेगळ्या मतदारसंघांतून मतदान होते: १. विधानसभा सदस्य (आमदार) २. स्थानिक स्वराज्य संस्था (नगरसेवक, जिल्हा परिषद सदस्य) ३. शिक्षक मतदारसंघ (माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षक) ४. पदवीधर मतदारसंघ (३ वर्षे पूर्ण झालेले पदवीधर) • सर्वसामान्य नोंदणीकृत मतदार (नागरिक) थेट विधानसभेसाठी मतदान करतात, विधानपरिषदेसाठी थेट मतदान करत नाहीत.

Question 17

महाराष्ट्र राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री कोण होते?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (A) 'यशवंतराव चव्हाण' आहे. • १ मे १९६० रोजी संयुक्त महाराष्ट्र राज्याची स्थापना झाली आणि सातारा जिल्ह्यातील कराडचे सुपुत्र आधुनिक महाराष्ट्राचे शिल्पकार यशवंतराव बळवंतराव चव्हाण यांनी महाराष्ट्राचे 'पहिले मुख्यमंत्री' म्हणून पदभार स्वीकारला. • त्यांनी पंचायत राज, कृषी-औद्योगिक विकास आणि सहकाराची मजबूत पायाभरणी केली. नंतर त्यांनी भारताचे संरक्षण मंत्री, उपपंतप्रधान व गृहमंत्री म्हणूनही देशसेवा केली.

Question 18

राज्यातील कोणत्या दोन नद्यांचा संगम सातारा जिल्ह्यातील कराड या ठिकाणी झाला आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (D) 'कृष्णा – कोयना' आहे. • सातारा जिल्ह्यातील कराड येथे महाराष्ट्रातील दोन प्रमुख जीवनवाहिन्या असलेल्या 'कृष्णा' आणि 'कोयना' नद्यांचा पवित्र संगम होतो. • या निसर्गरम्य संगमाला 'प्रीतीसंगम' (Pritisangam) म्हटले जाते. याच प्रीतीसंगमाच्या काठावर आधुनिक महाराष्ट्राचे शिल्पकार यशवंतराव चव्हाण यांचे समाधीस्थळ आहे.

Question 19

पुढीलपैकी कोणत्या संख्येस ३ व ५ ने निःशेष भाग जातो?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) '८०१४५०' आहे. • विभाज्यतेच्या कसोट्या: १. ५ ची कसोटी: ज्या संख्येच्या एकक स्थानी ० किंवा ५ असतो, त्या संख्येस ५ ने भाग जातो. पर्याय C (८०१४५०) च्या एकक स्थानी '०' आहे, त्यामुळे ५ ने भाग जातो. २. ३ ची कसोटी: ज्या संख्येतील सर्व अंकांच्या बेरजेला ३ ने भाग जातो, त्या संख्येस ३ ने भाग जातो. संख्या ८०१४५० मधील अंकांची बेरीज = ८ + ० + १ + ४ + ५ + ० = १८. १८ ला ३ ने निःशेष भाग जातो (३ × ६ = १८). • म्हणून ८०१४५० ला ३ व ५ या दोन्ही संख्यांनी निःशेष भाग जातो.

Question 20

समीरने ₹ २५५ चे गहू, ₹ ३४२ चे तांदूळ, ₹ १५७ ची साखर घेतली व दुकानदारास ₹ २००० ची नोट दिली तर दुकानदार समीरला किती रक्कम परत देईल?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (B) '₹ १२४६' आहे. • पायरी १: समीरने केलेली एकूण खरेदी: - गहू: ₹ २५५ - तांदूळ: ₹ ३४२ - साखर: ₹ १५७ एकूण खर्च = २५५ + ३४२ + १५७ = ₹ ७५४. • पायरी २: दुकानदाराला दिलेली रक्कम = ₹ २०००. • पायरी ३: परत मिळणारी रक्कम = २००० - ७५४ = ₹ १२४६.

Satara Kotwal Bharti Paper 2023

हा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!

प्रश्न व अधिकृत उत्तरे (Questions & Answers)

पुणे व सातारा जिल्ह्याची सीमा कोणत्या नदीने स्पष्ट केली आहे?

सातारा जिल्ह्यातील पुस्तकांचे गाव कोठे आहे?

महू-हातगेघर धरण कोणत्या नदीवर आहे?

महसूल सेवक - कोतवाल भरती 2026 संपूर्ण टेस्ट सिरीज (Full Mocks + District Tests + PYQs)

महाबळेश्वर तालुक्यात तसेच वाई तालुक्याच्या पश्चिम भागात कोणत्या प्रकारची मृदा आढळते?

‘शिवाजी सागर’ हे नाव कोणत्या धरणाच्या जलाशयाला देण्यात आले आहे?

प्रतापगड किल्ला सातारा जिल्ह्याच्या कोणत्या तालुक्यात आहे?

‘आपल्या जवळच असणाऱ्या वस्तूचा गावभर शोध घेणे’ या अर्थाची योग्य म्हण ओळखा.

पुढीलपैकी विरुद्धार्थी शब्दांची चुकीची जोडी ओळखा.

ग्रंथ व ग्रंथकार यांची अयोग्य जोडी निवडा.

ब्राह्मो समाजाची स्थापना कोणी केली?

पुणे येथील शैक्षणिक विद्यापीठास कोणाचे नाव देण्यात आले आहे?

“तुम मुझे खून दो, मैं तुम्हे आजादी दूंगा” हे वाक्य खालीलपैकी कोणी म्हटले आहे?

लोणार सरोवर कोणत्या जिल्ह्यामध्ये आहे?

राज्याच्या मुख्यमंत्र्यांना शपथ देण्याचे कार्य कोण करतात?

विधान परिषदेच्या निवडणुकीसाठी खालीलपैकी कोण मतदान करू शकत नाही?

महाराष्ट्र राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री कोण होते?

राज्यातील कोणत्या दोन नद्यांचा संगम सातारा जिल्ह्यातील कराड या ठिकाणी झाला आहे?

पुढीलपैकी कोणत्या संख्येस ३ व ५ ने निःशेष भाग जातो?

खालील संख्या अंकामध्ये कशी लिहाल? ‘आठ कोटी आठ हजार आठशे आठ’

दरसाल दरशेकडा १० दराने ₹ १,२०० चे दोन वर्षाचे सरळव्याज किती येईल?

भारताच्या सध्याच्या राष्ट्रपती कोण आहेत?

भारताने खालीलपैकी कोणत्या अंतराळ मोहिमेची नुकतीच सुरुवात केली? (ऑगस्ट २०२६ नुसार)

गटात न बसणारे पद ओळखा.

पुढील संख्या मालिकेत प्रश्नचिन्हाच्या जागी येणारा पर्याय निवडा: ४, ७, १३, २५, ४९, ?

गावात दुष्काळ जाहीर झाल्यावर खालीलपैकी कोणती गोष्ट करण्यात येत नाही?

एका सांकेतिक भाषेत ‘५’ ला ‘४’ म्हटले, ‘+’ ला ‘×’ म्हटले, व ‘४’ ला ‘२’ म्हटले, तर ४ + ३ × ५ = ?

एका संख्येला २५ ने भागले असता भागाकार १३ येतो व बाकी २२ येते तर ती संख्या कोणती?

पुढील संख्या मालिकेतील चुकीचे पद पर्यायातून निवडा: ११, २७, ५१, ८३, १०२, १७१

एका आयताकृती बागेचे क्षेत्रफळ ११४ चौ.से.मी. आहे. आयताची लांबी १९ से.मी. असेल तर त्या आयताकृती बागेची परिमिती किती?

शरीरामध्ये ज्ञानेंद्रियांची संख्या किती आहे?

सोडावॉटर मधून बाहेर पडणारा वायू कोणता असतो?

खालीलपैकी कोणता गट शरीराला प्रथिने पुरवतो?

किती तारखेला सर्वात लहान दिवस व सर्वात मोठी रात्र असते?

सातारा जिल्ह्याच्या पश्चिमेला कोणते जिल्हे येतात?

शुद्ध शब्द ओळखा.

‘मला त्यांनी खेळण्याचा छंद लावला’ या वाक्यातील नाम ओळखा.

‘मला चित्रकला स्पर्धेत प्रथम क्रमांक…’ पुढील वाक्यासाठी योग्य क्रियापद पर्यायातून निवडा.

पुढीलपैकी विशेषण असणारा पर्याय निवडा.

‘आपण चमचमणाऱ्या चंद्र-चांदण्यांची शोभा पहायला जाऊ.’ या वाक्याचा काळ ओळखा.

गावातील तलाठी कार्यालयास कोणत्या नावाने संबोधिले जाते?

महसूल दिन किती तारखेला साजरा केला जातो?

सातारा जिल्ह्यातील मांढरदेवी दुर्घटना कधी घडली?

खालीलपैकी कोणते काम कोतवालाचे नाही?

रशिया या देशाचे राष्ट्राध्यक्ष खालीलपैकी कोण आहेत?

📑इतर वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (Related Previous Papers)

Yavatmal Police Bharti Question Paper 2026

Pune Gramin Police Bharti Question Paper 2026

Buldhana Police Bharti Paper 2025 (March 2026)

MPSC Group C Prelims 2025 Paper

MPSC Group C Prelims 2024 Paper

SRPF Group 2 Pune