महत्त्वाचे राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय दिनविशेष, संकल्पना व पर्यावरण - संपूर्ण परीक्षा गाईड

# महत्त्वाचे दिनविशेष व पर्यावरण घडामोडी (Important Days & Environmental Highlights) --- ## १. पोलीस भरती विशेष महत्त्वाचे दिन (Police Exam Must-Know Days) - **२ जानेवारी:** **महाराष्ट्र पोलीस स्थापना दिन** (१९६१ मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान पं. जवाहरलाल नेहरू यांनी महाराष्ट्राला पोलीस ध्वज प्रदान केला). - **२१ ऑक्टोबर:** **पोलीस हुतात्मा दिन (Police Commemoration Day)** (१९५९ मध्ये लडाखच्या हॉट स्प्रिंग्स येथे चिनी सैनिकांशी लढताना १० भारतीय CRPF जवानांनी वीरमरण पत्करले). - **२६ नोव्हेंबर:** **संविधान दिन** (२६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी घटना समितीने भारतीय राज्यघटना स्वीकृत केली) व **मुंबई २६/११ दहशतवादी हल्ला स्मृती दिन**. - **१ मे:** **महाराष्ट्र दिन** व **आंतरराष्ट्रीय कामगार दिन** (१ मे १९६० रोजी संयुक्त महाराष्ट्राची स्थापना). - **१ ऑगस्ट:** **महाराष्ट्र महसूल दिन** (तसेच लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक पुण्यतिथी व अण्णा भाऊ साठे जयंती). --- ## २. राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय महत्त्वाचे दिनविशेष (National & International Days) | दिनांक | दिनविशेष (Day) | महत्त्व व पार्श्वभूमी | | :--- | :--- | :--- | | **९ जानेवारी** | प्रवासी भारतीय दिन | महात्मा गांधी १९१५ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेतून भारतात परतले. | | **१२ जानेवारी** | राष्ट्रीय युवक दिन | स्वामी विवेकानंद जयंती / राजमाता जिजाऊ जयंती. | | **१५ जानेवारी** | भारतीय सैन्यदल दिन (Army Day) | के. एम. करिअप्पा यांनी ब्रिटिश अधिकाऱ्याकडून सूत्रे स्वीकारली. | | **२३ जानेवारी** | पराक्रम दिवस | नेताजी सुभाषचंद्र बोस जयंती. | | **२४ जानेवारी** | राष्ट्रीय बालिका दिन | बालकांच्या हक्क व शिक्षणासाठी जनजागृती. | | **२५ जानेवारी** | **राष्ट्रीय मतदार दिन (National Voters' Day)** | २५ जानेवारी १९५० रोजी भारतीय निवडणूक आयोगाची स्थापना झाली. | | **२८ फेब्रुवारी** | **राष्ट्रीय विज्ञान दिन** | डॉ. सी. व्ही. रामन यांनी १९२८ मध्ये 'रामन इफेक्ट' चा शोध लावला (१९३० मध्ये नोबेल). | | **२७ फेब्रुवारी** | **मराठी भाषा गौरव दिन** | ज्येष्ठ कवी वि. वा. शिरवाडकर (कुसुमाग्रज) जयंती. | | **८ मार्च** | **जागतिक महिला दिन** | महिला सक्षमीकरण व लैंगिक समानता. | | **२२ मार्च** | जागतिक जल दिन | 'पाणी वाचवा, जीवन वाचवा'. | | **७ एप्रिल** | **जागतिक आरोग्य दिन** | ७ एप्रिल १९४८ रोजी WHO ची स्थापना. | | **२२ एप्रिल** | जागतिक वसुंधरा दिन (Earth Day) | पृथ्वीचे संवर्धन व पर्यावरण रक्षण. | | **३१ मे** | **जागतिक तंबाखू विरोधी दिन** | तंबाखू सेवनाविरोधात जनजागृती. | | **५ जून** | **जागतिक पर्यावरण दिन** | पर्यावरण संवर्धन जनजागृती. | | **२१ जून** | **आंतरराष्ट्रीय योग दिन** | २०१५ पासून जगभरात साजरा केला जातो. | | **११ जुलै** | जागतिक लोकसंख्या दिन | जागतिक लोकसंख्या नियंत्रण जनजागृती. | | **२९ जुलै** | आंतरराष्ट्रीय व्याघ्र दिन | वाघांचे संवर्धन व संरक्षण. | | **२९ ऑगस्ट** | **राष्ट्रीय क्रीडा दिन** | हॉकीचे जादूगार मेजर ध्यानचंद यांची जयंती. | | **५ सप्टेंबर** | शिक्षक दिन | भारताचे दुसरे राष्ट्रपती डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन जयंती. | | **१४ सप्टेंबर** | हिंदी दिन | १४ सप्टेंबर १९४९ रोजी हिंदीला संघराज्याची अधिकृत भाषा म्हणून मान्यता. | | **१ डिसेंबर** | जागतिक एड्स दिन | एड्स निर्मूलन व जनजागृती. | | **१० डिसेंबर** | **आंतरराष्ट्रीय मानवाधिकार दिन** | १० डिसेंबर १९४८ रोजी संयुक्त राष्ट्रांचा मानवाधिकार जाहीरनामा. | | **२३ डिसेंबर** | राष्ट्रीय शेतकरी दिन (Kisan Diwas) | माजी पंतप्रधान चौधरी चरण सिंग जयंती. | | **२५ डिसेंबर** | सुशासन दिन (Good Governance Day) | माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी जयंती. | --- ## ३. पर्यावरण व रामसर स्थळे (Environmental Highlights & Ramsar Sites) - **महाराष्ट्रातील रामसर पाणथळ स्थळे (Ramsar Sites in Maharashtra):** 1. **नांदूर मध्यमेश्वर** (निफाड, नाशिक - महाराष्ट्राचे भरतपूर, पहिले रामसर स्थळ २०१९). 2. **लोणार सरोवर** (बुलढाणा - उल्कापातामुळे निर्माण झालेले खाऱ्या पाण्याचे सरोवर, २०२०). 3. **ठाणे क्रीक फ्लेमिंगो अभयारण्य** (ठाणे खाडी - २०२२).