#174📅 MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI)(2011) +1 गुण

सरकारने विक्रीकराऐवजी कोणता कर लागू केला ?

Which tax was introduced by the Government in place of sales tax?
पर्याय (Options):
a
व्हॅट
VAT
✓ योग्य उत्तर
b
राज्य उत्पादन शुल्क
State excise duties
c
केंद्रिय विक्री कर
The Central Sales Tax
d
सीमाशुल्क
Customs duties
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (व्हॅट) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतात पूर्वी घटक राज्यांद्वारे वस्तूंच्या विक्रीवर पारंपारिक 'विक्रीकर' (Sales Tax) आकारला जात होता, ज्यामुळे करावर कर लागून (Cascading effect) वस्तूंच्या किमती विनाकारण वाढत असत.
• डॉ. राजा चेलय्या समिती आणि राज्यांच्या वित्तमंत्र्यांच्या अधिकारप्राप्त समितीच्या (अध्यक्ष: डॉ. असीम दासगुप्ता) शिफारशीनुसार विक्रीकराच्या जागी 'मूल्यवर्धित कर' (VAT - Value Added Tax) लागू करण्यात आला.
• १ एप्रिल २००५ रोजी देशातील बहुतांश राज्यांमध्ये जुना विक्रीकर रद्द करून व्हॅट (VAT) प्रणाली अधिकृतरीत्या लागू करण्यात आली (हरियाणामध्ये २००३ मध्ये सर्वात प्रथम लागू झाला).
• व्हॅट प्रणालीमध्ये उत्पादनाच्या प्रत्येक टप्प्यावर झालेल्या निव्वळ मूल्यवृद्धीवरच कर आकारला जात असे आणि इनपुट टॅक्स क्रेडिटची (ITC) सवलत मिळत असे.
• पुढे १ जुलै २०१७ रोजी व्हॅटच्या जागी सर्वसमावेशक 'वस्तू व सेवा कर' (GST) लागू करण्यात आला.
• एमपीएससीच्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार याचे योग्य उत्तर पर्याय क्रमांक १ (व्हॅट) हे आहे.
• महत्त्वाची टीप: राज्यांच्या जुन्या विक्रीकराऐवजी एप्रिल २००५ पासून 'व्हॅट' (मूल्यवर्धित कर) लागू करण्यात आला होता.

The correct answer is Option A (VAT).

Key Points:
• Historically, states in India levied a single-point Sales Tax (विक्रीकर), which caused severe cascading of taxes (tax on tax) and inter-state trade distortions.
• Following the recommendations of the Tax Reforms Committee (Chelliah Committee) and the Empowered Committee of State Finance Ministers (headed by Dr. Asim Dasgupta), the Government introduced the Value Added Tax (VAT / व्हॅट).
• State-level VAT was officially launched across most Indian states on 1 April 2005 (Haryana was the pioneer in 2003) to replace the archaic sales tax.
• VAT operated on an input tax credit (ITC) mechanism, taxing only the value added at each sequential stage of manufacturing and distribution.
• In July 2017, VAT and numerous other indirect taxes were unified into the Goods and Services Tax (GST).
• The official MPSC final answer key confirms Option 1 (VAT).
• Key Takeaway: Value Added Tax (VAT) was introduced in April 2005 to replace the cascading single-point state sales tax.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)

सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा

भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष

भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा