#175📅 MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI)(2011) +1 गुण

गरीब राज्यातील गरिबी दूर करण्यासाठी अकराव्या वित्त आयोगाने सुचविलेल्या पर्यायानुसार कर उत्पन्न विभागणीमध्ये राज्यातील दरडोई उत्पन्नातील तफावतीला देण्यात आलेले महत्त्व खालील प्रमाणे वाढविले

To alleviate poverty in the poorer states the Eleventh Finance Commission recommended the devolution of taxes by increasing the weightage in percapita-income from
पर्याय (Options):
a
60% to 62.5%
60% to 62.5%
✓ योग्य उत्तर
b
62.5% to 65%
62.5% to 65%
c
10% to 20%
10% to 20%
d
20% to 25%
20% to 25%
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (60% to 62.5%) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• अकराव्या वित्त आयोगाने (अध्यक्ष: प्रा. ए. एम. खुस्रो, कालावधी: २०००-२००५) केंद्रीय कर महसुलाची राज्यांमध्ये विभागणी करण्यासाठी आडवे सूत्र (Horizontal Formula) निश्चित केले होते.
• यापूर्वीच्या १० व्या वित्त आयोगाने राज्यांमधील दरडोई उत्पन्नातील तफावतीला (Income Distance) ६०% भारांक दिला होता.
• मागास व गरीब राज्यांमधील वित्तीय तूट भरून काढण्यासाठी आणि समन्यायी वाटप सुनिश्चित करण्यासाठी ११ व्या वित्त आयोगाने या दरडोई उत्पन्नाच्या अंतराचे महत्त्व ६०% वरून वाढवून '६२.५%' (60% to 62.5%) केले.
• ११ व्या वित्त आयोगाचे इतर निकष:
• लोकसंख्या: १०%
• क्षेत्रफळ: ७.५%
• पायाभूत सुविधा निर्देशांक: ७.५%
• राजकोषीय शिस्त: ७.५%
• कर प्रयत्न: ५.०%.
• एमपीएससीच्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार याचे योग्य उत्तर पर्याय क्रमांक १ (60% to 62.5%) हे आहे.
• महत्त्वाची टीप: ११ व्या वित्त आयोगाने गरीब राज्यांना साहाय्य करण्यासाठी दरडोई उत्पन्नातील अंतराचा भारांक ६०% वरून ६२.५% पर्यंत वाढवला.

The correct answer is Option A (60% to 62.5%).

Key Points:
• The Eleventh Finance Commission (chaired by Prof. A. M. Khusro, 2000–2005) formulated an inter-se horizontal devolution formula to distribute divisible central taxes among states.
• In preceding commissions (such as the Tenth Finance Commission under K. C. Pant), the weightage for income disparity/distance was set at 60%.
• To inject greater equity, assist resource-starved poorer states, and mitigate interstate disparities, the Eleventh Finance Commission restructured its equity weights:
• The weight for the Distance Criterion (दरडोई उत्पन्नातील अंतर/तफावत) was formally revised to 62.5% (combining 60% distance formula plus an equity adjustment factor) from the earlier 60% baseline.
• Other criteria included Population (10%), Area (7.5%), Index of Infrastructure (7.5%), Fiscal Discipline (7.5%), and Tax Effort (5.0%).
• In accordance with this specific equity formula increase, Option 1 (60% to 62.5%) is the verified correct answer in the official MPSC answer key.
• Key Takeaway: The 11th Finance Commission adjusted the weightage for per capita income distance from 60% to 62.5% to aid poorer states.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)

सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा

भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष

भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा