खालीलपैकी कोणते विधान चूकीचे आहे ?
(1) राज्यघटना राष्ट्रपतींना त्यांच्या विवेकाधिकाराने कोणतेही कार्य करण्याचा अधिकार देत नाही.
(2) एखाद्या गंभीर किंवा निंदनीय अथवा भ्रष्टाचाराशी निगडीत गुन्ह्यांचा आरोप असलेल्या व्यक्तिला मंत्री बनण्याच्या संदर्भातील सल्ला राज्यपालांना देण्यापासून मुख्यमंत्र्यांना घटनात्मक दृष्ट्या कोणीही प्रतिबंध करू शकत नाही.
(3) राज्यपाल त्यांचा स्वतःच्या मतानुसार अशा व्यक्तिला मुख्यमंत्री म्हणून नेमू शकतात ज्याची विधान सभेत बहुमत मिळविण्याची शक्यता आहे आणि ते विधानसभा पूर्णपणे स्थापन करण्यापूर्वीच या अधिकाराचा वापर करू शकतात, अशी कृती राज्यपालांचा अप्रामाणिकपणा स्थापित करणार नाही.
(4) वरीलपैकी कोणतेही नाही
खालीलपैकी कोणते विधान चूकीचे आहे ?
(1) राज्यघटना राष्ट्रपतींना त्यांच्या विवेकाधिकाराने कोणतेही कार्य करण्याचा अधिकार देत नाही.
(2) एखाद्या गंभीर किंवा निंदनीय अथवा भ्रष्टाचाराशी निगडीत गुन्ह्यांचा आरोप असलेल्या व्यक्तिला मंत्री बनण्याच्या संदर्भातील सल्ला राज्यपालांना देण्यापासून मुख्यमंत्र्यांना घटनात्मक दृष्ट्या कोणीही प्रतिबंध करू शकत नाही.
(3) राज्यपाल त्यांचा स्वतःच्या मतानुसार अशा व्यक्तिला मुख्यमंत्री म्हणून नेमू शकतात ज्याची विधान सभेत बहुमत मिळविण्याची शक्यता आहे आणि ते विधानसभा पूर्णपणे स्थापन करण्यापूर्वीच या अधिकाराचा वापर करू शकतात, अशी कृती राज्यपालांचा अप्रामाणिकपणा स्थापित करणार नाही.
(4) वरीलपैकी कोणतेही नाही
Which one of the following statements is false?
(1) The Constitution does not empower the President to exercise any function in his discretion.
(2) The Chief Minister cannot be constitutionally prohibited to give advice under Article 164 (1) to the Governor in respect of a person, for becoming a Minister, who is charged for serious or heinous offences or offences relating to corruption.
(3) The Governor may appoint a person to be the Chief Minister on his own estimation that such person is likely to command a majority in the State Assembly and he can exercise this power even before the Assembly is fully constituted. Such act, itself, would not establish malafide on the part of the Governor.
(4) None of the above
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (वरीलपैकी कोणतेही नाही) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• विधान 1 घटनात्मकदृष्ट्या बरोबर आहे: कलम 163 नुसार राज्यपालांना स्पष्ट घटनात्मक स्वेच्छाधीन अधिकार आहेत, मात्र कलम 74 अंतर्गत राष्ट्रपतींना असा कोणताही स्पष्ट स्वेच्छाधीन अधिकार संविधानात नमूद केलेला नाही.
• विधान 2 न्यायालयीनदृष्ट्या बरोबर आहे: मनोज नरुला विरुद्ध युनियन ऑफ इंडिया खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की संविधानातील कलम 164(1) मध्ये न्यायालय स्वतःहून नवी अपात्रता घालू शकत नाही, त्यामुळे केवळ आरोप असलेल्या व्यक्तीला मंत्री न बनवण्याबाबत मुख्यमंत्र्यांवर घटनात्मक बंदी घालता येत नाही.
• विधान 3 बरोबर आहे: विधानसभेत बहुमत सिद्ध करू शकणाऱ्या व्यक्तीला मुख्यमंत्री म्हणून नियुक्त करणे हा राज्यपालांचा परिस्थितीजन्य अधिकार असून, केवळ अशा कृतीवरून राज्यपालांचा अप्रामाणिकपणा (Malafide) सिद्ध होत नाही.
• तिन्ही विधाने कायद्यानुसार सत्य असल्याने अयोग्य विधानांमध्ये 'वरीलपैकी कोणतेही नाही' (पर्याय 4) हे अचूक उत्तर ठरते.
• महत्त्वाची टीप: राज्यपालांप्रमाणे राष्ट्रपतींना स्पष्ट विवेकाधिकार नाहीत, आणि कलम 164 अंतर्गत कोणाला मंत्री करावे हा मुख्यमंत्र्यांचा विशेषाधिकार असतो.
The correct answer is Option D (None of the above).
Key Points:
• Statement 1 is constitutionally correct: Unlike the Governor who has explicit constitutional discretion under Article 163(1) and (2), the Constitution does not explicitly empower the President with express constitutional discretion (Article 74 binds the President to the advice of the Council of Ministers).
• Statement 2 is judicially correct: The Supreme Court (e.g., Manoj Narula v. Union of India, 2014) observed that while criminalization of politics is concerning, courts cannot write an additional disqualification into Article 164(1); thus, the CM cannot be legally barred from advising the appointment of an chargesheeted MLA as minister.
• Statement 3 is judicially correct: Supported by landmark rulings (including the Maharashtra political crisis jurisprudence and Rameshwar Prasad case), appointing the CM is situational discretion, and doing so based on the Governor's assessment does not ipso facto establish bad faith (malafide).
• Since all statements (1, 2, and 3) are legally and constitutionally sound, Statement 4 ('None of the above') is correct.
• Key Takeaway: Unlike Governors (Art 163), the President has no express constitutional discretion, and the CM holds the prerogative to choose ministers under Art 164.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्य शासन: राज्यपाल, मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व विधिमंडळ (State Executive & Legislature)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
राज्यपाल (कलम १५३ ते १६१): नेमणूक, मर्जीचे तत्त्व, स्वेच्छाधीन अधिकार, वटहुकूम (कलम २१३) व दयेचा अधिकार
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ६ (प्रकरण २: कलम १५३ ते १६७) मध्ये घटकराज्यांच्या कार्यकारी मंडळाची तरतूद आहे. राज्य कार्यकारी...
मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व राज्य विधिमंडळ (विधानसभा व विधानपरिषद): रचना, अधिकार व कलम ३७१(२) विशेष तरतुदी
भारतीय संविधानाच्या भाग ६ (कलम १६३ ते २१२) मध्ये घटकराज्यांची शासनप्रणाली विहित करण्यात आली आहे. केंद्राप्रमाणेच राज्यां...
महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासन: विधानसभा (२८८), विधानपरिषद (७८), कलम ३७१(२), MPSC व स्थानिक स्वराज्य संस्था
महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासनाचे सर्वसमावेशक विश्लेषण: विधानसभा (२८८ जागा, SC २९, ST २५), विधानपरिषद (७८ जागांची रचना...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
राज्यपालांच्या नियुक्ती संबंधी 'सरकारिया आयोगाने' खालीलपैकी...
दुसऱ्या प्रशासकीय सुधारणा आयोगाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान बर...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
