#87📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper(2021) +1 गुण

जड पाण्याच्या बाबतीत खालीलपैकी कोणते एक विधान सत्य नाही ?
(1) जड पाणी हे ड्युटेरीयम ऑक्साईड आहे.
(2) ते उच्च दाबाच्या जड पाणी अणुभट्टीत, नियंत्रक (मॉडरेटर) व शीतलक (कुलंट) म्हणून वापरले जाते.
(3) भारत, जड पाण्याचा, जगात सर्वात मोठा उत्पादक आहे.
(4) भाभा अणुसंशोधन केंद्र (BARC) चा जड पाणी निर्मितीत सहभाग आहे.

Which one of the following statements about heavy water is not true?
(1) Heavy water is deuterium oxide.
(2) It is used as moderator and coolant in pressurized heavy water reactor.
(3) India is the largest producer of heavy water in the world.
(4) Bhabha Atomic Research Centre (BARC) is involved in the production of heavy water.

पर्याय (Options):
a
जड पाणी हे ड्युटेरीयम ऑक्साईड आहे.
Heavy water is deuterium oxide.
✓ योग्य उत्तर
b
ते उच्च दाबाच्या जड पाणी अणुभट्टीत, नियंत्रक (मॉडरेटर) व शीतलक (कुलंट) म्हणून वापरले जाते.
It is used as moderator and coolant in pressurized heavy water reactor.
c
भारत, जड पाण्याचा, जगात सर्वात मोठा उत्पादक आहे.
India is the largest producer of heavy water in the world.
d
भाभा अणुसंशोधन केंद्र (BARC) चा जड पाणी निर्मितीत सहभाग आहे.
Bhabha Atomic Research Centre (BARC) is involved in the production of heavy water.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

आयोगाच्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार हा प्रश्न रद्द (#) करण्यात आला आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• रद्द केलेला प्रश्न: एमपीएससीच्या अंतिम सुधारित उत्तरतालिकेनुसार हा प्रश्न रद्द (`#`) ठरवण्यात आलेला आहे.
• जड पाण्याचे (Heavy Water) विज्ञान व उत्पादन:
• जड पाणी म्हणजे ड्युटेरियम ऑक्साईड (D₂O) होय.
• उच्च दाबाच्या जड पाणी अणुभट्ट्यांमध्ये (PHWR) हे मंदक (Moderator) व शीतलक (Coolant) म्हणून वापरले जाते.
• अणुऊर्जा विभागाच्या अंतर्गत 'हेवी वॉटर बोर्ड' (HWB) द्वारे जड पाण्याचे औद्योगिक उत्पादन केले जाते (उदा. थळ, हजीरा, कोटा).
• रद्द करण्याचे कारण: 'भारत सर्वात मोठा उत्पादक आहे का?' आणि 'BARC चा निर्मितीत प्रत्यक्ष सहभाग आहे की केवळ संशोधनात?' या विधानांवरून निर्माण झालेल्या संदिग्धतेमुळे आयोगाने हा प्रश्न रद्द केला.
• महत्त्वाची टीप: जड पाण्याच्या जागतिक उत्पादकतेचा क्रम आणि उत्पादन संस्था यांवरील संदिग्धतेमुळे हा प्रश्न आयोगाने रद्द (#) केला आहे.

This question was cancelled (#) in the official MPSC final answer key.

Key Points:
• Cancelled Question: In the official final revised answer key published by the MPSC, this question was marked with a `#` symbol (Cancelled) for Set A, Q.87.
• Heavy Water Science & Industry:
• Heavy water is chemically Deuterium Oxide (D₂O).
• Used as both moderator (slowing fast neutrons) and coolant in Pressurized Heavy Water Reactors (PHWRs).
• The Heavy Water Board (HWB), an industrial unit under the Department of Atomic Energy (DAE), operates plants across India (Manuguru, Kota, Thal, Hazira, etc.).
• Reason for Cancellation: Both statement (3) (China/India claims on largest production capacity) and statement (4) (HWB produces industrial heavy water, while BARC conducts R&D) created factual ambiguity as to which statement was the single intended false answer, leading the Commission to cancel the question.
• Key Takeaway: Question cancelled (#) by MPSC due to ambiguities regarding global production ranks and institutional production roles.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'रसायनशास्त्र: अणू रचना, मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण व रासायनिक बंध (Atomic Structure & Periodic Table)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

द्रव्याचे स्वरूप, अणूची रचना, मूलभूत कण (e⁻, p⁺, n⁰) व समस्थानिके (Isotopes & Atomic Structure)

द्रव्याचे स्वरूप, अणूची रचना, मूलभूत कण (e⁻, p⁺, n⁰) व समस्थानिके (Isotopes & Atomic Structure) या घटकामध्ये द्रव्याचे व...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण: डोबेरायनर, न्यूलँड्स, मेंडेलीव्ह व आधुनिक आवर्तसारणी (Modern Periodic Table)

मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण: डोबेरायनर, न्यूलँड्स, मेंडेलीव्ह व आधुनिक आवर्तसारणी (Modern Periodic Table) या घटकामध्ये...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

रासायनिक बंध (आयनिक, सहसंयुज), रासायनिक अभिक्रियांचे प्रकार व ऑक्सिडीकरण-क्षपण (Redox Reactions)

रासायनिक बंध (आयनिक, सहसंयुज), रासायनिक अभिक्रियांचे प्रकार व ऑक्सिडीकरण-क्षपण (Redox Reactions) या घटकामध्ये सहसंयुज बं...

वाचा➔
🔥 संपूर्ण तयारी८०% सवलत (फक्त ₹९९)

MPSC Group B / Rajyaseva संपूर्ण टेस्ट सिरीज २०२६ — सर्व पेपर्स व स्पष्टीकरण!

१००+ फुल-लेंथ सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक, मागील सर्व प्रश्नपत्रिका आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔