खालीलपैकी कोणते विधान भारतीय केंद्रसरकारच्या अर्थसंकल्पातील बदलाला लागू पडत नाही ?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (महसूल प्राप्तीमधे सावकाश वाढ) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• केंद्र सरकारच्या अर्थसंकल्पातील वित्तीय कल:
• भारताच्या अर्थसंकल्पीय रचनेचा अभ्यास केल्यास स्वातंत्र्योत्तर काळातील खालील ठळक वैशिष्ट्ये दिसून येतात:
• पर्यायांचे विश्लेषण:
• पर्याय (1) लागू पडतो: सरकारी अनुदाने, व्याज देयके आणि आस्थापना खर्चात वाढ झाल्याने महसुली खर्चात प्रचंड वाढ झाली आहे.
• पर्याय (2) लागू पडतो: १९७८-७९ पर्यंत (१९७० च्या मध्यापर्यंत) केंद्र सरकारचे महसुली खाते (Current Account) नेहमी आधिक्यात (Surplus) असायचे; त्यानंतर महसुली तूट सातत्याने सुरू झाली.
• पर्याय (3) लागू पडत नाही: कर सुधारणा आणि अर्थव्यवस्थेच्या विस्तारामुळे केंद्र सरकारच्या महसूल प्राप्तीमध्ये लक्षणीय आणि वेगवान वाढ झाली आहे, सावकाश नाही; खरी अडचण खर्चातील बेसुमार वाढ ही होती.
• पर्याय (4) लागू पडतो: महसुली तुटीची दरी भरून काढण्यासाठी कर्जरूपी भांडवली प्राप्ती ही भांडवली गुंतवणुकीपेक्षा वेगाने वाढली.
• अंतिम निष्कर्ष:
• पर्याय (3) हे विधान अर्थसंकल्पीय ट्रेंडशी विसंगत असल्याने योग्य उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: १९७८-७९ पर्यंत महसुली खाते आधिक्यात होते; महसूल प्राप्तीत चांगली वाढ झाली तरी महसुली खर्च त्याहून वेगाने वाढल्याने वित्तीय संकट उद्भवले.
The correct answer is Option C (Slow growth of revenue receipts.).
Key Points:
• Budgetary Trends of the Central Government of India:
• Historically, India's budgetary structure exhibited marked transitions across the pre- and post-1980 periods.
• Analysis of Options:
• Option 1 is true: Revenue expenditure surged exponentially due to ballooning interest payments, defence spending, salaries, and untargeted subsidies.
• Option 2 is true: Until 1978–79 (the late 1970s), the revenue account (current account of the budget) consistently registered a surplus, which thereafter turned into persistent structural revenue deficits.
• Option 3 does NOT describe the trend: Total revenue receipts (both tax and non-tax) in nominal terms and relative buoyancy grew rapidly rather than at a 'slow' pace; the primary fiscal issue was that revenue expenditures expanded at an even more explosive rate, outstripping substantial revenue mobilization.
• Option 4 is true: Capital receipts (dominated by public borrowings and liabilities) grew rapidly to plug the burgeoning gap left by revenue deficits.
• Final Answer Key Match:
• Statement 3 does not accurately characterize the trend, making Option 3 the correct answer.
• Key Takeaway: Until 1978-79 the revenue budget was in surplus; revenue receipts actually grew strongly, but revenue expenditures outpaced them.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)
सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...
केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा
भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...
वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष
भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
खालील विधाने विचारात घ्या : (a) 1966 मध्ये आंतरराष्ट्रीय सहक...
खालीलपैकी कोणते/ती विधान/ने योग्य आहे/आहेत ? (a) 2011-12 मध्...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2014 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
